

D3873

@། །སྤྱོད་འཇུག་གི་རྣམ་པར་བཤད་པ་བཞུགས་སོ།། @#། །ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་སྤྱན་རས་གཟིགས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །གང་ཞིག་ཐུགས་རྗེས་བྱང་ཆུབ་སེམས་གཉིས་རབ་བསྐྱེད་ནས། །བརྩོན་འགྲུས་མཚུངས་པ་མེད་པས་ཚོགས་གཉིས་རྫོགས་མཛད་དེ། ། བདག་དང་གཞན་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བརྙེས་གྱུར་ཀྱང་། །འཇམ་དཔལ་དབྱངས་ཀྱིས་བློ་བསྐྱེད་འགྱུར་ལའང་ཕྱག་འཚལ་ཏེ། །སྤྱོད་ལ་འཇུག་པའི་ཚིག་གི་དོན། །བདག་འདྲའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་ཡང་། །བསླབ་པ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་ལས། །བརྟེན་ནས་ཅུང་ཟད་བྲི་བར་བྱ། །ད་ནི སློབ་དཔོན་བདག་ཉིད་ཀྱིས་བསྟན་བཅོས་རྩོམ་པ་མཐར་ཕྱིན་པར་བྱ་བ་དང་།ཉན་པ་པོ་དང་འཆད་པ་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཉན་པ་དང་བཤད་པ་མཐར་ཕྱིན་པར་བྱ་བ་དང་། བསྟན་བཅོས་ལ་འཇུག་པའི་ཡན་ལག་ཏུ་བྱ་བའི་ཕྱིར། གང་གིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་དང་།སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དག་།ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་མཆོད་པ་རྣམ་པ་གཉིས་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་དང་པོ་ནི་སངས་རྒྱས་དཀོན་མཆོག་ལ་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཐབས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་སྤྲོས་པའི་མཐའ་རྣམ་ པ་བརྒྱད་དང་བྲལ་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྟོན་པར་མཛད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒོ་ནས་མཆོད་པ་བསྟན་ཏེ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཁོ་ན་ལས་གཞན་གྱི་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་གཉིས་པ་ནི་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ཆར་ལ་ཡང་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་སྒོ་ནས་མཆོད་པ་བསྟན་ཏེ། སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དག་།ཅེས་བྱ་བའི་སངས་རྒྱས་དཀོན་མཆོག་དང་། དགེ་འདུན་དཀོན་མཆོག་ཡིན་ལ། དེ་དག་སྤྱོད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་དཀོན་མཆོག་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། བསྟན་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྤྱོད་པ་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྤྱོད་པ་དང་། མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྤྱོད་པ་སྟེ། གོ་རིམས་བཞིན་དུ་བསྟན་པའི་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དོན་དམ་པའི་ཆོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་ཅན་མ་ལུས་གནོད་པ་སེལ་མཛད་ཅིང་། །བདེ་བ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་བསྒྲུབ་མཛད་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་གཞན ནི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་བས་ན་མཆོད་པར་བརྗོད་པ་དང་པོའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཕྱག་འཚལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཆོད་པ་དངོས་བསྟན་པ་ཡིན་ལ། རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཆོད་པའི་ཡུལ་བསྟན་པ་ཡིན་ཞིང་། སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་དམ་པ་ ཞེས་བྱ་བས་ནི་མཆོད་པའི་རྒྱུ་མདོར་བསྟན་པ་ཡིན་ལ།ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་དེ་ཉིད་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་མཆོད་པར་བརྗོད་པ་གཉིས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དག་།ཅེས་བྱ་བ་དང་སྤྱོད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཆོད་པའི་ ཡུལ་བསྟན་པ་ཡིན་ལ།གུས་ཕྱག་འཚལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཆོད་པ་དངོས་བསྟན་པ་ཡིན་ཞིང་། ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་མཆོད་པའི་རྒྱུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་མཆོད་པར་བརྗོད་པ་དང་པོའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཕྱག་འཚལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཕྱག་འཚལ་བའི་སྒོ་ནས་མཆོད་པ་ཡིན་ལ། ལྷག་མ་ རྣམས་ཀྱིས་ནི་བསྟོད་པའི་སྒོ་ནས་མཆོད་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ཡང་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རང་གི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་ཞིང་། ལྷག་མ་རྣམས་ནི་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཐབས་ཡིན་ནོ།

入菩萨行论释论
顶礼大悲观世音。彼以大悲生起菩提二心，以无与伦比的精进圆满二资粮，虽已获得自他二利圆满，仍受文殊菩萨智慧启发，我向彼顶礼。
虽入行论文义，非如我境界，然依学处集，略作少许书。
今为令论师自身造论圆满，令听闻者与讲说者之听说圆满，及为论典入门支分，故说'彼说缘起法'等及'诸佛菩萨众'等二种供养。
其中初者，以'说示如实离八边戏论缘起法'之门，对佛宝宣说他利圆满之不共方便作供养。此唯如来境界，非余者境故。
第二者，则对三宝皆以他利圆满门作供养。'诸佛菩萨众'即佛宝与僧宝，'彼等行'即法宝。云何？以教法行、修法行、现证法行，依次即是教法、修法、胜义法故。
'除尽众生诸痛苦，成办种种诸安乐'，是为显示果位他利圆满故。
因此，就第一供养文而言，'顶礼'是表明实际供养，'圆满佛'是显示供养对象，'诸说中最胜'是略说供养因，余者是广说彼义。
同样，就第二供养文而言，'诸佛菩萨众'及'行'是显示供养对象，'敬礼'是表明实际供养，余者是显示供养因。
或者，就第一供养文而言，'顶礼'是以礼拜方式作供养，余者是以赞颂方式作供养。其中'圆满佛'是自利圆满，余者是他利圆满方便。

ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་དེ་གཉིས་མ་ལུས་པར་ སྤངས་པ་དང་།བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་སྤངས་པ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཏེ། དཔེར་ན་སྐྱེས་བུ་གཉིད་སད་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞིང་། ཤེས་བྱ་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་དང་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་མཁྱེན་པས་ཤེས་བྱ་ལ་བློ་རྒྱས་ པའི་ཕྱིར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་སྟེ།མེ་ཏོག་ཀུ་མུ་ཏ་ཁ་བྱེ་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་སྤྲོས་པའི་མཐའ་རྣམ་པ་བརྒྱད་དང་བྲལ་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྟོན་པ་ནི་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཐབས་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་ པའི་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སྤྲོས་པའི་མཐའ་རྣམ་པ་བརྒྱད་དང་བྲལ་བར་སྟོན་པས།གོ་རིམས་བཞིན་དུ་གདུལ་བྱ་མཐའ་དག་གི་ལས་རྒྱུ་འབྲས་ལ་རྨོངས་པའི་མ་རིག་པ་དང་། དེ་ཁོ་ནའི་དོན་ལ་རྨོངས་པའི་མ་རིག་པ་བསལ་བས་རིམ་པ་བཞིན་དུ་མངོན་པར་མཐོ་བ་དང་། ངེས་པར་ལེགས་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ནི་རེ་ཞིག་བསྡུས་པའི་དོན་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་ཡན་ལག་གི་དོན་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྱིའི་སྒྲ་ཡིན་ཡང་། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཁོ་ན་ཡིན་པར་མངོན་ཏེ། གཞན་དག་ལ་ཇི་སྐད་སྨོས་པའི་ཡོན་ཏན་མེད པའི་ཕྱིར་རོ།།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་དེ། དེ་ཇི་ལྟར་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། སྤྲོས་པའི་མཐའ་རྣམ་པ་བརྒྱད་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་སྣང་བ་ཚོད་ཙམ་དུ་ཡང་གཞན་མུ་སྟེགས་བྱེད་ཀྱིས་ཁས་བླངས་པ་བཞིན་དུ་དབང་ཕྱུག་ ལ་སོགས་པས་བཤིག་པའི་དགག་པ་མེད་པ་དང་།མི་མཐུན་པའི་རྒྱུ་དང་། རྒྱུ་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། གྲངས་ཅན་གྱིས་ཁས་བླངས་པ་ལྟ་བུའི་རྟོག་པ་དང་། རྒྱང་འཕེན་པ་འདོད་པ་ལྟ་བུ་ཆད་པ་དང་། རང་གི་སྡེ་པ་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པས་འདོད་པ་ལྟ་བུ་འདུས་བྱས་དང་འདུས་ མ་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་དེ་ཉིད་དང་ཕན་ཚུན་ཐ་དད་པ་དང་།གྲངས་ཅན་པ་འདོད་པ་ལྟ་བུ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཡོན་ཏན་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་དུ་གཅིག་པ་དང་། ཡང་མུ་སྟེགས་རྟག་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་འདོད་པ་ལྟ་བུའི་སྐྱེ་བའི་ཚེ། ཚེ་སྔ་མའི་དངོས་པོ་དེ་ཉིད་འདིར་འོང་བ་དང་། ཤི་བའི་ཚེ་ ཉིད་འདི་ཉིད་ཕྱི་མར་འཕོ་བ་མེད་པས་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྤྲོས་པ་ཉེ་བར་ཞི་བ་ཡིན་ལ།དེ་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཞི་བར་བྱའོ།

怎么说呢？就是完全断除了烦恼障和所知障这两种障碍，断除了习气，断除了所有禅定和等持的障碍，因此是圆满佛陀。比如说，就像一个人从睡梦中醒来一样。
因为了知一切所知及其本性，智慧遍及一切所知，所以是圆满觉悟，就像睡莲花开放一样。
因为如实宣说远离八边戏论的缘起，这是利他圆满的方便。那么这又是怎么说的呢？依据世俗谛和胜义谛二谛，宣说远离八边戏论，依次能够遣除一切所化众生对业因果的无明以及对真实义的无明，从而依次获得增上生和决定胜的果位。这是暂时的总义。
现在要说支分义。'由谁'这个词虽是普遍性的用语，但显然只指佛世尊，因为其他人没有前面所说的功德。
'缘起'是依他起相。那么，依世俗谛来说，它是如何远离八边戏论的呢？就如所显现的程度而言，也没有如外道所承许的那样被大自在天等所破除的否定，没有从不相顺因和无因中产生，没有如数论派所承许的遍计，没有如顺世外道所许的断灭，没有如我部的毗婆沙师等所许的有为、无为之相即是那个（自性）与互相差别，没有如数论派所许的一切事物同为三德自性的一体，也没有如常见外道们所许的在出生时前世的事物来到此世，在死亡时此世转生后世，因此依次是寂灭戏论，并且如实宣说此义故称为寂灭。

།ཇི་ལྟར་ན་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སྤྲོས་པའི་མཐའ་རྣམ་པ་བརྒྱད་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ཞེ་ན། རེ་ཞིག་ཀུན་རྫོབ་གོང་མ་ལྟ་བུའི་ འགགས་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་ཀྱང་།རང་རང་གིས་འགགས་པ་དང་། རྒྱུ་རྐྱེན་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་དང་། འབྲས་བུ་འབྱུང་བའི་ཚེ་འགགས་པ་དང་། རྒྱུ་ཡོད་པའི་ཚེ་འབྲས་བུ་འབྱུང་བ་དང་། སོ་སོའི་རྒྱུ་ལས་རང་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་དང་། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱང་ཕན་ ཚུན་ལོག་པ་དང་།ཚེ་སྔ་མའི་ཕུང་པོ་ལས་བར་མ་ཆད་པར་འདིར་འོང་བ་དང་། འདི་ནས་ཤི་འཕོས་པའི་དུས་སུ་བར་མ་ཆད་པར་སྐྱེ་བ་ཡིན་ཡང་དོན་དམ་པར་དེས་ཀྱང་མ་གྲུབ་སྟེ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། མཚན་གཞི་དངོས་པོ་ཉིད་ཚད་མས་དཔྱད་ན་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དེའི་མཚན་ཉིད་དགག་པ་ལ་ སོགས་པ་ག་ལ་འགྲུབ་སྟེ།ཇི་ལྟར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་འཇུག་པ་ལས། དངོས་པོ་ཡོད་ན་ནི་དེ་བརྟེན་པའི་ཆོས་དེ་དག་དང་། དེ་བསམ་གྱིས། མོ་གཤམ་བུ་ལ་གཏོང་བའི་ངང་ཚུལ་ཅན་དུ་འགའ་མི་འདོགས་པ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ཚད་མས་དཔྱད་ན་བདེན་པ་གཉིས་རྣམ་ པར་འབྱེད་པ་ལས།ཇི་སྐད་དུ། གལ་ཏེ་རིགས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ན། །ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་མི་སྐྱེ་དང་། །ཞེས་བརྒལ་བའི་ལེན་དེ་བདེན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ན་ཀུན་རྫོབ་ཉིད་ཀྱང་མ་གྲུབ་ན། དངོས་པོ་སྨྲ་བར་ཁས་བླངས་པ་ལྟ་བུའི་དངོས་པོ་དོན་དམ་པར་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་ དགོས་ཏེ།འཕགས་པ་རྡོ་རྗེ་གཅོད་པ་ལས་ཇི་སྐད་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་དེ་ལ་ནི་བདེན་པ་ཡང་མེད་བརྫུན་པ་ཡང་མེད་ཅེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་པས། དེའི་ཕྱིར་རིགས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་གང་ཡང་གྲུབ་པ་མེད་པས། བདེན་པ་གཉིས་ རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ལས་ཀྱང་།མ་སྐྱེས་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ནི། །རྟག་དང་ཆད་པ་ག་ལ་ཞིག་།ཆོས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་རྣམ་རྟོག་པ། །ངོ་བོ་ཉིད་ལ་རྟོག་པར་བྱེད། །ཇི་ལྟར་སུས་ཀྱང་ནམ་མཁའ་ལ། །ཡིག་སོགས་དགོད་པར་མི་ནུས་ལྟར། །དངོས་པོ་རྣམས་ནི་མ་སྐྱེས་ལ། །ཆོས་སུ་རྣམ་རྟོག་དེ་བཞིན་ ནོ།།ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ཚད་མས་དཔྱད་ན། ཀུན་རྫོབ་སྐྱེ་འགག་ཉིད་ཀྱང་མ་གྲུབ་པ་ཡིན་ན་ནི། དེའི་ཚེ་སྣང་བ་གསལ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། མི་འགྱུར་ཏེ་རིགས་པའི་བསམ་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་མེད་པར་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར། ཀུན་རྫོབ་དེ་རིགས་པས་བརྟག་ བཟོད་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་མེད་ཅེས་བྱ་བར་འགྱུར་གྱིས།ཇི་ལྟར་སྣང་བ་ཙམ་དུ་ཡང་མེད་ཅེས་བྱ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་འཇོག་པར་བྱེད་པའི་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསམ་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཀྱང་མེད་ཅེས་ཁས་བླང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་དོན་དམ་པར་ནི་འགག་པ་ལ་སོགས་པ་ སྤྲོས་པ་མཐའ་དག་ཉེ་བར་ཞི་བ་སྟེ།བདེན་པ་གཉིས་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ལས་ཀྱང་། ཇི་སྐད་དུ། དེ་ཉིད་ཕྱིར་ན་དེ་སྟོང་མིན། །མི་སྟོང་མ་ཡིན་ཡོད་མེད་མིན། །མི་སྐྱེ་མ་ཡིན་སྐྱེ་མིན་ཞེས། །དེ་ལ་སོགས་པ་བཅོམ་ལྡན་གསུངས། །ཞེས་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་ པས་ཀྱང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ནི་འཕགས་པ་ཡབ་དང་སྲས་མཇལ་བའི་མདོ་ལས་དོན་དམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བརྗོད་དུ་མེད་པ་སྟེ།ཤེས་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ། རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཞིང་བསྟན་པ་ཞེས་བྱའོ། །འོན་ཏེ་དེ་ལྟར་དོན་ དམ་པའི་བདེན་པ་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཚེ་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་དག་གིས་ཇི་སྟེ་ཞེ་ན། དེ་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་དེ་ལ་མི་སྟོང་པ་དེ་ལ་སོགས་པའི་ཞེན་པ་དགག་པའི་ཕྱིར་ཡིན་གྱི། སྟོང་པ་ལ་སྒྲ་དག་གིས་བརྗོད་པར་བྱར་རུང་བའི་ཕྱིར་གསུངས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། འཕགས་པ་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡུལ་ལ་འཇུག་པ་ཡེ་ཤེས་སྣང་བའི་རྒྱན་ལས། འཇམ་དཔལ་སྟོང་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་སྟོང་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་དགག་པའི་ཚིག་བླ་དགས་ཡིན་གྱི། འཇམ་དཔལ་འདི་དོན་དམ་པར་སྟོང་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་ནི་འགའ་ཡང་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་གསུངས་པའི ཕྱིར་ཏེ།སྤྲོས་པས་ཆོག་གོ།

如何依据胜义谛而远离八种戏论边际呢？首先，虽然没有如前所说的胜义谛灭等，但各自的灭、从他因缘而生、果生时灭、因存在时果生起、从各自因中生起随顺自己的果、因果彼此相违、从前世蕴无间而来此、从此死亡时无间转生，虽然如此，但胜义中这些也不成立。
为什么呢？因为所立事物本身经正理观察不成立，其性相遮破等怎能成立？如《入真实论》中说：'若有事物则彼所依诸法等，彼思维。不会成为石女儿具有布施性质'。
因此以正理观察，如《二谛分别论》中说：'若以理力故，世俗亦不生'等质难的回答说此为真实等的方式，即使世俗也不成立，更何况如实事论者所承许的胜义实事呢？
如《圣金刚般若经》中说：'如来所现证之法，于彼无真亦无妄。'因此，如理观察任何事物都不成立，故《二谛分别论》中也说：'于无生自性，何有常与断？法之差别分别，于自性中分别。如何人于虚空，不能安立文字等，诸法皆无生，法分别亦然。'
若问：如是以正理观察时，若连世俗生灭也不成立，则此时应成为明显显现？答：不会如此，因为依据理性思维而承许为无。世俗在理性观察下不具有能安立的性相，并非说如显现般也无。因为依据安立世俗的诸识之思维也不承许为无。
因此，胜义中灭等一切戏论寂灭。《二谛分别论》中也说：'是故彼非空，非不空有无，非不生非生，世尊如是说。'
因此，如来也在《圣父子相见经》中说胜义谛是'不可言说，不可了知，不可识别'等，故称为教法。然而如是胜义谛确实不可言说。
此时若问：为何以空性等词来表达？答：这是为了遮遣对胜义谛的不空等执著，而非说空性可以用语言表达。如《圣入一切佛境界智光庄严经》中说：'文殊，空之所谓，是遮遣不空增益的假名词，文殊，胜义中任何所谓空性之法都不可得。'故此处略说。

།འོ་ན་དེ་ལྟར་སྟོན་པ་པོ་དེ་སུ་ཡིན་ཞེ་ན། རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གཞན་དག་གིས་སྟོན་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཏེ་རབ་འབྱོར་ལ་སོགས་པས་ཀྱང་སྟོན་ཏོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་སྟོན་པས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། རྒྱལ་བའི་ཉན་ཐོས་པ་དག་ཇི་སྐད་ཆོས་སྟོན་དང་། །འཆད་དང་རིག་པ་དག་དང་ལྡན་པ་བརྗོད་པ་དང་། །མཆོག་འཕགས་བདེ་བ་བྱེད་དང་དེ་ཡི་འབྲས་སྟོན་པ། །དེ་དག་ཀུན་ཀྱང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྐྱེས་བུའི་མཐུ། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་དམ་པ ཞེས་བྱའོ།།ད་ནི་མཆོད་པ་གཉིས་པའི་ཡན་ལག་གི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས། སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདིར་སེམས་ཅན་མ་ལུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྤྱི་སྒྲ་འབྱུང་མོད་ཀྱི། གདུལ་བྱ་མ་ལུས་པ་ཡིན་པར་མངོན་ཏེ། གནོད་པ་སེལ་མཛད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།གདུལ་བྱ་དེ་དག་གི་དོན་ཇི་ལྟར་མཛད་ཅེ་ན། ཡང་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་སྐྱེ་བ་རྣམ་པ་ལྔ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒོ་ནས་ཕྲིན་ལས་རྣམ་པ་ལྔའི་ཚུལ་གྱིས་གདུལ་བྱ་རིགས་རྣམ་པ་ལྔས་བསྡུས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཚེ་འདི་དང་ཕྱི་མའི་གནོད་པ་སྤོང་ཞིང་བདེ་བ་ སྒྲུབ་པའི་དོན་མཛད་པའི་ཕྱིར་ཏེ།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། གནོད་པ་ལས་ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་པའི་ཕྲིན་ལས་ཀྱིས་ནི་དེ་དག་ལས་དེ་དང་དེར་སེམས་ཅན་ལོང་བ་རྣམས་ནི་མིག་གིས་མཐོང་ཞེས་བྱ་བར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གདུལ་བྱ་རིགས་ལྔས་བསྡུས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཚེ་འདི་ གནོད་པ་མ་ལུས་པ་སེལ་ཞིང་བདེ་བ་སྒྲུབ་པར་མཛད་པ་ཡིན་ལ།ངན་སོང་ལས་ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་པའི་ཕྲིན་ལས་ཀྱིས་གདུལ་བྱ་རིགས་འཆད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཚེ་ཕྱི་མའི་ངན་སོང་གི་གནོད་པ་སེལ་ཞིང་མཐོ་རིས་ཀྱི་བདེ་བ་སྒྲུབ་པར་མཛད་པ་ཡིན་ཞིང་། དེ་བཞིན་འཇིག་ཚོགས་ལས་ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་པའི་ཕྲིན་ལས་ཀྱིས་ ནི་གདུལ་བྱ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ཅན་དག་གིས་འཁོར་བར་སྐྱེ་བའི་གནོད་པ་སེལ་བར་མཛད་ཅིང་།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བདེ་བ་སྒྲུབ་པར་མཛད་པ་ཡིན་ལ། དེ་བཞིན་དུ་ཐེག་པ་དམན་པ་ལས་ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་པའི་ཕྲིན་ལས་ཀྱིས་ནི་གདུལ་བྱ་རིགས་མ་ངེས་པ་དག་ཐེག་ པ་དམན་པར་ལྟུང་བའི་གནོད་པ་སེལ་བར་མཛད་ཅིང་།ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་བདེ་བ་ཡང་སྒྲུབ་པར་མཛད་ལ། དེ་བཞིན་དུ་གདུལ་བྱ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རིགས་ཅན་དག་ལ་ནི་ཐབས་མ་ཡིན་པ་ལས་ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་པའི་ཕྲིན་ལས་ཀྱིས་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཐབས་མ་ཡིན་པར་འཇུག་པའི་གནོད་པ་སེལ་ ཅིང་།ཡང་དག་པའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཐབས་ཉིད་ལ་འགོད་པའི་བདེ་བ་སྒྲུབ་པར་མཛད་པའི་ཕྱིར། སེམས་ཅན་མ་ལུས་གནོད་པ་སེལ་མཛད་ཅིང་། །བདེ་བ་རྣམ་མང་སྣ་ཚོགས་སྒྲུབ་མཛད་པ། །ཞེས་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པའི་གཞིའི་གཞུང་བཤད་ པའི་ཕྱིར།དེ་ཡང་སྒྲུབ་པ་པོ་གང་ཟག་གི་དབང་དུ་བྱས་ནས། དལ་འབྱོར་འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དང་པོས་ནི་སྤྱོད་པ་སྒྲུབ་པའི་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་རྐྱེན། དལ་འབྱོར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྙེད་པར་དཀའ་བའི་ཕྱིར། དེ་ཐོབ་པ་ཆུད་མི་ཟ་བར་བསྟན་ཏེ། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་པས་ནི་སྤྱོད་པ་སྒྲུབ་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་རྒྱུ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རིགས་དང་ལྡན་པའི་རྒྱུད་ལས། བདག་དང་གཞན་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་བྱ་བའི་དགེ་བའི་ཆོས་ལ་འདུན་པ་རྙེད་པར་དཀའ་བས་དེ་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བ་ཉིད་དུ བསྟན་ཏེ།དེ་ཡང་བསླབ་པ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་ལས། སྐྱེས་བུའི་དོན་རྣམས་བསྒྲུབ་པའི་དལ་འབྱོར་འདི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། དེ་ལྟ་བུ་དང་ཕྲད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་ཅན་ཆེན་པོ་དག་ལ་འདི་ལྟ་བུའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འབྱུང་ངོ་། །འདི་ལྟར་བདག་དང་གཞན་མཉམ་པར། །འཇིགས་དང་ སྡུག་བསྔལ་མི་འདོད་ན།།བདག་དང་བྱེ་བྲག་ཅི་ཡོད་ཀྱིས། །གང་དེ་བསྲུང་ལ་དེ་མི་སྲུང་། །སྙམ་སྟེ། ཞེས་འབྱུང་བ་དང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ།

那么，如此所说的导师是谁呢？说是圆满佛陀等，因为其他人不能宣说。如果说须菩提等也能宣说，那是因为得到导师加持的缘故。如说：'胜者声闻众所说诸法，及其解说具智慧言论，殊胜安乐作及其果报，彼等一切皆是如来士夫力。'因此称为诸说者中最胜者。
现在依第二供养支分义，说'诸佛'等。此处虽出现'一切有情'的总称，但显然是指一切所化众生，因为有'除害'等文。
对于这些所化众生如何利益呢？又诸佛菩萨以'五种化生'之门，以五种事业方式，为五种根性所摄的所化众生，遣除今生后世的损害，成办利益。如何呢？以救护损害事业，如'彼等处所盲者得见'等方式，为五种根性所摄的所化众生遣除今生一切损害并成办利益。
以救护恶趣事业，为所化众生遣除后世恶趣损害并成办善趣安乐。同样，以救护身见事业，为声闻缘觉种性的所化众生遣除轮回生死的损害，成办声闻缘觉的安乐。
同样，以救护小乘事业，为不定种性的所化众生遣除堕入小乘的损害，并成办大乘安乐。同样，对大乘种性的所化众生，以救护非方便事业，遣除趣入非大乘方便的损害，安立于真实大乘方便的安乐。因此说：'遣除一切众生诸损害，成办种种众多诸安乐。'
现在为解释菩萨行基础的经文，又依修行者补特伽罗的角度，说'此暇满'等两偈颂。其中第一偈颂说明修行的俱缘——暇满圆满难得，故不应虚掷所得。第二偈颂说明修行的近取因——从具大乘种性相续中，难得自他平等善法欲，故不应虚掷。
如《集学论》中说：'成办士夫诸义利此暇满'等，以及'依止如是相遇，大士众生生起如是分别：如是自他平等，畏惧痛苦不欲时，自他有何差别，而护彼不护此？'如是依次配合。

།ཡན་ལག་གི་དོན་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དལ་འབྱོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གི་འབྱོར་པ་ལྔ་སྟེ། མིར་གྱུར་པ་དང་། དབང་པོ་ཚང་བ་དང་། ཡུལ་ གྱི་དབུས་སུ་སྐྱེས་པ་དང་།གནས་ལ་དད་པར་གྱུར་པ་དང་། ལས་ཀྱི་མཐའ་མ་ལོག་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་གཞན་གྱི་འབྱོར་པ་ལྔ་སྟེ། སངས་རྒྱས་འཇིག་རྟེན་དུ་བྱུང་བ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་སྟོན་པ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་འཇིག་རྟེན་ན་གནས་པ་དང་། གཞན་དག་ཀྱང་དེའི་རྗེས་སུ་ འཇུག་པ་དང་།གཞན་རྗེས་སུ་སྙིང་བརྩེ་བ་སྟེ། བཅུ་པོ་འདི་དག་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་རྙེད་པར་ཤིན་ཏུ་དཀའ་བ་ནི་མདོ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་ལས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ནི་སྐྱེས་བུའི་དོན་མངོན་པར་མཐོ་བ་དང་ངེས་པར་ལེགས་པ་སྒྲུབ་ པའི་རྟེན་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་ཅི་ཞིག་ལྟར་ཐོབ་པར་གྱུར་པ་དང་། གལ་ཏེ་དེ་ཐོབ་པའི་གནས་གནས་སྐབས་འདི་ལ་ཕན་པ་སྟེ། དགེ་བའི་ལས་མ་བསྒྲུབས་ན་ཐོབ་པ་ཆུད་ཟོས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བས་དེ་ཐོབ་པ་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེའི་ལས་ལ་འབད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བར་བསྟན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་ཡིན་ཡང་ཕྱིས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་མོད་ཅེ་ན། ཕྱིས་ནི་འགྲུབ་པར་ངེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། །ཕྱིས་འདི་ཡང་དག་འབྱོར་པར་ག་ལ་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་སོ། །ད་ནི་སྤྱོད་པ་སྒྲུབ་པའི་རྟེན་ཉེ་བར་ལེན་པའི་རྒྱུའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། ཇི་ལྟར་མཚན་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་ཏེ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རིགས་ཅན་དག་གི་རྒྱུད་ལ་དལ་འབྱོར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་ཕྲད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བསོད་ནམས་ཏེ་དགེ་བའི་ཆོས་བདག་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་དང་བྲལ་ཞིང་། བདེ་བ་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ་སྙམ་པའི་བྱམས་པ་དང་སྙིང རྗེའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་བློ་གྲོས་ཐང་འགའ་ཞིག་འབྱུང་གི་གཏན་དུ་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པས།དེ་ཐོབ་པ་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ནི་རྟེན་ཁྱད་པར་ཅན་ཐོབ་པའི་གང་ཟག་དེས་ཉམས་སུ་བླང་བའི་རིམ་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་ བྱས་ནས།རེ་ཞིག་སྤྱོད་པ་བསྒྲུབ་པའི་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཡིན་པས་དེའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པ་དང་། དེ་ལྟར་དགེ་བ་ཉམ་ཆུང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདིར་བསྡུས་པའི་དོན་ཏོ། །དགེ་བ་བསྒྲུབ་པའི་རྟེན་ནི་དལ་འབྱོར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་ལ་འདི་ནི་ ཤིན་ཏུ་རྙེད་པར་དཀའ་བས་དེ་ལ་བརྟེན་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་ནི་ཤིན་ཏུ་ཉམ་ཆུང་བའི་ཕྱིར་དང་མི་དགེ་བ་སྒྲུབ་པའི་རྟེན་མི་ཁོམ་པའི་གནས་ནི་ཤིན་ཏུ་རྙེད་པར་སླ་བས་དེ་བསྟན་པའི་མི་དགེ་བའི་ཆོས་ནི་དཔག་ཏུ་མེད་པ་རྒྱུད་ལ་གནས་པ་ཡིན་ལ།དེ་རྣམས་ནི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་སེམས་བསྐྱེད་པ་རྣམ་པ་ གཉིས་ཀྱིས་སྤོང་བར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ནི་རྟེན་གྱི་སྟོབས་དང་ཉེས་པ་ལས་བཟློག་པའི་སྟོབས་ཁྱད་པར་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ལྷག་མ་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པར་སྨོན་པ་དང་འཇུག་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པའི་དགེ་བ་གཞན་དག་གིས་ནི་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་རྟེན་གྱི་སྟོབས་དང་ཁྱད་པར་ཅན་མ་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་བས་ན་དུས་དཔག་ཏུ་མེད་པར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་དགོངས་པའི་ཐུབ་པའི་དབང་པོ་དངོས་ཀྱིས་ཀྱང་ཉན་ཐོས་སུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ནང་ནས་ཐེག་པ་ཆེན་པོར་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཉིད་མཆོག་ཏུ་ཕན་པར་གཟིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཕན་ཡོན་གཞན་ཡང་ བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་འདིས་ནི་གདུལ་བྱ་ཚད་མེད་པའི་སྐྱེ་བོའི་ཚོགས་རྣམས་ཀྱིས།བདེ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་བླ་ན་མེད་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱང་མེ་ལྔ་བསྟེན་པ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའི་ལུས་གདུང་བའི་དཀའ་ཐུབ་དྲག་པོ་བྱ་མི་དགོས་པར་གྲུབ་པར་བྱེད་པས་བདེ་བླག་ཉིད་དུ་ཐོབ་པར་བྱེད་ཅེས་ བཤད་དོ།།འདི་ཙམ་གྱིས་སྡིག་པ་སྤོང་ཞིང་བདེ་བ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ།

现在要阐述支分的含义。所谓暇满，自己的五种圆满是：获得人身、诸根具足、生于中土、信仰圣教、业际不倒。同样，他人的五种圆满是：佛陀出世、宣说正法、正法住世、他人随学、他人慈悲。这十种暇满应当如声闻地中所说般了知。
获得暇满极其困难，如《经集》中所说。此暇满是成就人生目标增上生和决定胜的所依，如是获得后，若在此时此刻不修善业，则会空耗所获，为了不空耗所获，应当精进修持。
若想'以后再修'，则如经中所说：'以后成就无有定准，以后怎能获此圆满？'
现在依据行持修习所依近取因，说'如同夜晚'等。世间大乘种性者相续中，依靠获得圆满暇满，生起如自己般希望一切众生远离痛苦获得安乐的慈悲本性智慧，但这只是暂时生起而非永久，故说不应空耗所获。
获得殊胜所依的补特伽罗，其修持次第是以菩萨行为本性。首先，行持之前行即是发菩提心，故说其功德。如'如是善业微弱'等所说，此处是总义。
修善的所依是圆满暇满，此极难获得，故依此所修善法极其微弱；造作不善的所依即无暇处极易获得，故相续中存在无量不善法。这些通过两种发菩提大心能得以断除，因为这是殊胜的所依力和远离过失力。其余声闻等发愿发心和行发心的其他善业则不如是，因为它们不是殊胜所依力。
因此，无量时劫中为众生利益而思维的能仁王亲自也观见，在声闻发心等当中，大乘发心最为殊胜利益。
另外的功德是，通过此发菩提心，无量所化众生不需修持五火等剧烈苦行，即能轻易获得一切安乐中最殊胜的无上佛果。
以此说明了断除罪业和获得安乐的因。

།ཕན་ཡོན་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་དེ་གཟུང་བར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་གདམས་ངག་བསྟན་པ། འཇིགས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། བདག་གི་རྒྱུད་ལ་ཚེ་འདིའི་རྒྱལ་ པོའི་ཆད་པ་ལ་སོགས་པའི་འཇིགས་པ་དང་།ཚེ་ཕྱི་མའི་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་བརྒྱ་ཕྲག་དཔག་ཏུ་མེད་པ་གཞོམ་པར་འདོད་ཅིང་། དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་ཚེ་འདི་དང་ཕྱི་མའི་མི་བདེ་བ་བསལ་བར་འདོད་པ་དང་། བདག་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་ཚེ་འདི་དང་ཕྱི་མའི་བདེ་བ་མང་པོ་བརྒྱ་ ཕྲག་དཔག་ཏུ་མེད་པ་སྤྱོད་པར་འདོད་པས་ཀྱང་སྨོན་པ་དང་འཇུག་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཉིད་རྟག་ཏུ་གཏོང་བར་མི་བྱ་སྟེ།གདོན་མི་ཟ་བར་སེམས་བསྐྱེད་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བསྐྱེད་པར་གྱུར་ན། དེ་བསྐྱེད་པའི་སྐད་ཅིག་གིས་གང་ ཟག་དེ་འཁོར་བའི་བཙོན་རར་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་བསྡམས་པ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ཉམ་ཐག་པ་རྣམས་ཀྱང་།བདེ་བར་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྲས། །ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་ཞིང་། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན། འཇིག་རྟེན་ལྷ་མིར་བཅས་པས་ཕྱག་བྱར་འགྱུར། །ཞེས་ སྨོས་ཏེ།མཆོད་པའི་གནས་སུ་འགྱུར་རོ། །ཕན་ཡོན་གཞན་ཡང་གསེར་འགྱུར་རྩིའི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འཕགས་པ་སྡང་པོ་བཀོད་པའི་མདོ་ལས་ཇི་སྐད་དུ་རིགས་ཀྱི་བུ་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་དངུལ་ཆུའི་རིགས་གསེར་དུ་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཡོད་དེ། དེ་ནི་སྲང་གཅིག་གིས་ཀྱང་ ལྕགས་སྲང་སྟོང་གསེར་དུ་བསྒྱུར་ཏེ།དངུལ་ཆུ་སྲང་གཅིག་པོ་དེ་ནི་ལྕགས་སྲང་སྟོང་པོ་དེས་ཟད་པར་བྱ་བའམ་ལྕགས་སུ་བསྒྱུར་བར་མི་ནུས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་སེམས་བསྐྱེད་པའི་ཁུ་བའི་འབྱུང་ཁུངས་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡོངས་སུ་བཟུང་བའི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་ པའི་སྒྲིབ་པའི་ལྕགས་ཐམས་ཅད་ཟད་པར་བྱས་ཏེ།ཆོས་ཐམས་ཅད་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཁ་དོག་ཏུ་བྱེད་ཀྱང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་སེམས་བསྐྱེད་པའི་ཁུ་བའི་འབྱུང་ཁུངས་གཅིག་པོ་དེ་ནི་ལས་དང་འབྲས་བུ་ཉོན་མོངས་པའི་ལྕགས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་ཀུན་ནས་ ཉོན་མོངས་པར་བྱ་བའམ་ཟད་པར་བྱ་བར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པའི་ཕན་ཡོན་ནི་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་ལྡན་པར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གཟིགས་པ་རྟོགས་པ་དང་ལྡན་པ་གང་ཞིག་བདག་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་སྤངས་པ་དང་ ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པར་འདོད་པས་ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་ལྟ་བུར་དཀོན་པ་དང་རིན་ཆེ་དང་།དགའ་བར་བྱེད་པ་དང་། ཕན་འདོགས་པ་དང་། མི་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པའི་གནོད་པ་ལས་སྐྱོབ་པ་སྟེ། དལ་འབྱོར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དང་གོ་ རིམས་བཞིན་དུ་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་དང་།དགེ་བའི་རྩ་བ་བཏང་དགོས་པའི་ཕྱིར་དང་། འགྱོད་པ་མེད་པའི་རིམ་གྱིས་བདེ་བ་ལ་རེག་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་། བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་གཞན་དག་གི་གནོད་པས་མི་ཚུགས་ པའི་ཕྱིར་ཏེ།དེ་བས་ན་ཡོངས་སུ་གཟུང་བར་བྱ་དགོས་པས། འགྲོ་བའི་དེད་དཔོན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།

从宣说利益的角度阐述发菩提心应当受持的教诫。说到'怖畏'等，是说对于自相续中今生国王惩罚等的怖畏，以及来世轮回无数百种痛苦想要摧毁，同样也想要消除其他有情相续中今生来世的痛苦，以及想要自他相续中享受今生来世无数百种安乐，因此誓愿行菩提心永远都不应舍弃，必定应当发心，这是其中的含义。
此外，若发起菩提心，则在发心的刹那，此补特伽罗虽在轮回牢狱中被种种烦恼束缚，为生等苦所逼迫，也将被称为'善逝之子'。正因如此，说到'人天世间皆应礼敬'，即成为供养处。
其他利益还说到'如点金药'等，如《圣严饰经》中所说：'善男子，譬如有一种名为现金的水银，仅一两就能将千两铁转变成金，而那一两水银不会被那千两铁耗尽或转成铁。同样，发起一切智心之精要善根能尽除一切业与烦恼障之铁，使一切法成为一切智之色相，但这一切智发心之精要源泉不会被一切业果烦恼之铁染污或耗尽。'
因此，诸如来见到发菩提心具有无量利益，具证悟者若想在自他相续中获得断证，应当如同稀有珍贵、令人欢喜、予人利益、救护非人等损害的如意宝珠一般受持。为显示具足暇满等，依次应当舍弃身体、受用、善根，以无悔次第触及安乐，生起无量福慧资粮，正因如此而不为他人损害所动。因此必须受持，所以说到'众生之导师'等。

།གཞན་ཡང་དགེ་བ་གཞན་ཀུན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཆུ་ཤིང་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་ནས་ཟད་པར་འགྱུར་བ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་ བསྐྱེད་པའི་རྟེན་དམ་པ་དང་།བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་དམ་པས་མ་ཟིན་པའི་དགེ་བ་དེ་དག་གིས་ནི་རང་རང་གི་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་ནས། དེའི་རྗེས་ལ་ཡོངས་སུ་ཟད་པར་འགྱུར་གྱི། བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་རྟེན་དམ་པ་དང་། ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་དམ་པས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་དགེ་ བའི་རྩ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ཇི་སྲིད་དུ་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་མ་ཐོབ་ཀྱི་བར་དུ་མངོན་པར་མཐོ་བའི་འབྲས་བུ་འབྱིན་ཞིང་དེ་ཟད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ།མཐར་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པས་འཕེལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའམ། ཡང་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་འབྲས་བུ་འབྱིན་ཞིང་འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་མ་སྟོངས་པར་གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་རྣམ་པ་ གཉིས་འགྲོ་བའི་དོན་མཛད་པའི་ཕྱིར་རམ།ཡང་ན་བདག་གི་དོན་གྱི་འབྲས་བུ་འབྱིན་ཅིང་། གཞན་གྱི་དོན་ཡང་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། འབྲས་བུ་འབྱིན་པས་མི་ཟད་འཕེལ་བར་འགྱུར། །ཞེས་བཤད་དོ། །འདིས་ནི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་འདི་ཉིད་དགེ་བའི་རྩ་བ་མི་ཟད་ པར་བསྲུང་ཞིང་ལུས་ལ་སོགས་པ་སྤེལ་བའི་ཐབས་ཉིད་དུ་ཡང་སྟོན་ཏོ།།ཕན་ཡོན་གཞན་ཡང་། སྡིག་པ་ཤིན་ཏུ་མི་ཟད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། གྲོགས་ཁྱད་པར་ཅན་ལ་བརྟེན་ནས་དགྲ་ལ་སོགས་པའི་འཇིགས་པ་ཆེན་པོ་ལས་སྐྱོབ་པ་བཞིན་དུ་སྨོན་པའི་ སེམས་བསྐྱེད་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཉེས་པ་ལས་བཟློག་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཀྱང་སྡིག་པ་ལས་གྲོལ་བའི་ཕྱིར།སྡིག་པ་སྦྱང་བར་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་གདོན་མི་ཟ་བར་བསྟེན་པར་བྱ་དགོས་ཏེ། དེས་ན་བསྐལ་པའི་མེ་བཞིན་དུ་ཉེས་བྱས་རྣམས་སྲེག་པའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་དུ་བསམ་པ་སྟེ། འདི་ཙམ་གྱི་ཕན་ཡོན་ རིག་པའི་སྒོ་ནས་བསྟན་ཏོ།།ད་ནི་ལུང་གི་སྒོ་ནས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཕན་ཡོན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། འཕགས་པ་སྡོང་པོ་བཀོད་པའི་མདོ་ལས། རིགས་ཀྱི་བུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ས་བོན་ལྟ་བུའོ། །འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆོས་དཀར་པོ་རྣམ་པར་ འཕེལ་བས་ཞིང་ལྟ་བུའོ།།འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་རྟེན་པས་ས་ལྟ་བུའོ། །དབུལ་བ་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་གཅོད་པས་རྣམ་ཐོས་ཀྱི་བུ་ལྟ་བུའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྲུང་བས་ཕ་ལྟ་བུའོ། །དོན་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པས་ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་ བུའི་རྒྱལ་པོ་ལྟ་བུའོ།།བསམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པས་བུམ་པ་བཟང་པོ་ལྟ་བུའོ། །ཉོན་མོངས་པའི་དགྲ་ཕམ་པར་བྱེད་པས་མདུང་ཐུང་ལྟ་བུའོ། ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་འགེགས་པས་གོ་ཆ་ལྟ་བུའོ། །ཉོན་མོངས་པའི་མགོ་ལྟུང་བར་བྱེད་པས་རལ་གྲི་ ལྟ་བུའོ།།ཉོན་མོངས་པའི་ཤིང་གཅོད་པར་བྱེད་པས་སྟ་རེ་ལྟ་བུའོ། །འཚེ་བ་ཐམས་ཅད་ལས་སྐྱབ་པས་མཚོན་ཆ་ལྟ་བུའོ། །འཁོར་བའི་ཆུའི་ནང་ན་གནས་པ་སྟེང་དུ་འབྱིན་པས་མཆིལ་པ་ལྟ་བུའོ། །སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་ཁེབས་པའི་ས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་འཐོར་བས་རླུང་གི་དཀྱིལ་ འཁོར་ལྟ་བུའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་དང་སྨོན་ལམ་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་མདོར་བསྟན་པ་ལྟ་བུའོ། །ལྷ་དང་མི་དང་ལྷ་མ་ཡིན་དུ་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་ལ་མཆོད་རྟེན་ལྟ་བུ་སྟེ། རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ནི་ཡོན་ཏན་དེ་དག་དང་ཡོན་ཏན་གྱི་བྱེ་བྲག་ཚད་མེད་ པ་གཞན་དག་དང་ལྡན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟ་བུའོ།།འོ་ན་ཡོན་ཏན་དེ་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་ཡང་བདག་ཅག་ལྟ་བུ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ལ་སྐྱེར་རུང་ངམ་ཞེ་ན། སྐྱེར་རུང་བ་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། བསླབ་པ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་ལས་ཇི་སྐད་བཤད་པ་བཞིན་ནོ།

另外，以'其他所有善业'等词句表明如下意义：如同水生树木结果后会枯竭一样，如果善业没有以殊胜的菩提心发起为基础，也没有以殊胜的回向大菩提来摄持，那么这些善业只会产生各自的果报后随即耗尽。但是，如果善根被殊胜的菩提心发起作为基础，并且被殊胜的回向所摄持，那么在未获得大菩提之前，将会不断产生增上果报而不会耗尽，最终通过获得大菩提而增长。
或者说，为了产生大菩提果报，在轮回未空之前，为了利益众生而示现二种色身；或者说，为了产生自利的果报，同时也成办他利，因此'以产生果报而不尽增长'。这表明菩提心的发起正是保护善根不尽，并且是增长身体等的方便。
其他功德还有，以'极大不尽的罪业'等词句表明如下意义：如同依靠殊胜的友伴而得以从敌人等大恐怖中获得保护一样，通过愿菩提心的本质，以远离过失的力量而从罪业中解脱，因此希望清净罪业的人们必须要依止菩提心。因为它能如同劫火一样烧尽诸过失。这是从理证方面说明的部分功德。
现在从经证方面说明，以'其功德'等词句，如《圣华严经》中说：'善男子，菩提心如同一切佛法的种子，是增长一切众生白法的田地，是一切世间的依止处如大地，能断除一切贫穷如毗沙门天王，是一切菩萨所守护如父亲，能成就一切义利如如意宝王，能圆满一切意愿如贤瓶，能降伏烦恼怨敌如短矛，能遮止非理作意如铠甲，能斩断烦恼头颅如利剑，能砍伐烦恼之树如斧头，能护佑远离一切损害如兵器，能从轮回水中救出众生如浮木，能吹散遮蔽一切障碍如风轮，能摄集菩萨一切行愿如总说，对天人阿修罗等世间而言如塔庙。善男子，如是菩提心具足如是功德及无量其他功德差别。'
那么，虽然具有如此功德，像我们这样的凡夫是否也能生起呢？应当了知是可以生起的，如《集学论》中所说。

།ད་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ བསྟན་པའི་ཕྱིར།བྱང་ཆུབ་སེམས་སུ་མདོར་བསྡུ་ན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཡང་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི། དེ་ཡང་ས་གསེར་ཟླ་བ་མེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་ཉིད་དུ་འབྱུང་བ་ལས་འདི་ནི་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་པོ་འདུན་ པ་དང་ལྡན་པ་ལྟ་བུའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ལ།ཡང་སེམས་བསྐྱེད་པ་ནི། མོས་དང་ལྷག་བསམ་དག་པ་དང་། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་གཞན་དུ་འདོད། །དེ་བཞིན་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པའོ། །ཞེས་ཇི་སྐད་བཤད་པ་ལྟ་བུར་རྣམ་པ་བཞི་ཉིད་དུ་དབྱེ་བ་ལས་འདི་ནི་མོས་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ ཞིང་།ཡང་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ལས་འདི་ནི་ཀུན་རྫོབ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བསྐྱེད་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ལས་དེ་ཉིད་ལ་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་བརྡ་ལས་བྱུང་བ་དང་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཐོབ་པ་དང་རྣམ་པ་གཉིས་ལས། འདི་ནི་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་བརྡ་ལས་བྱུང་ བའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ།དེ་ལྟར་ཡང་སྡོང་པོ་བཀོད་པའི་མདོ་ལས་གསུངས་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་སེམས་ཅན་དག་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་སྨོན་པ་དེ་དག་ཀྱང་དཀོན་ན། དེ་བས་ཀྱང་གང་དག་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཆས་པའི་སེམས་ ཅན་དེ་དག་ནི་ཤིན་ཏུ་དཀོན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟ་བུའོ།།དེ་ལ་སྨོན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པའི་ངོ་བོ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དུ་བདག་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་དུ་བྱང་ཆུབ་དང་སེམས་ཅན་གཉིས་ལ་དམིགས་ པའི་དོན་དུ་གཉེར་བའི་འདུན་པ་དང་།མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དཔེར་ན་འགྲོ་བར་འདོད་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་ལས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་འཇུག་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་སྤོང་བའི་སེམས་པ་དང་འཇུག་པའི་སེམས་མཚུངས་ པར་ལྡན་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་སྟེ།དེ་སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་སྤོང་བའི་སེམས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ལ། ལྷག་མ་གཉིས་ནི་འཇུག་པའི་སེམས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་དཔེར་ན་ལམ་དུ་ཞུགས་ཏེ་ཆས་པ་ལྟ་བུའོ། །འོན་ཏེ་སྨོན་པའི་སེམས་ བསྐྱེད་པས་ཆོག་མོད།འཇུག་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པས་ཅི་ཞིག་བྱ་ཞེ་ན་མ་ཡིན་ཏེ། འཇུག་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ནི་སྨོན་པ་ལས་ཀྱང་འབྲས་བུ་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སྨོན་པའི་སེམས་ལས་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། སྨོན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་ པ་ལས་འཁོར་བ་ན་འཁོར་བའི་ཚེ་འབྲས་བུ་ཆེན་པོ་འབྱུང་བར་ཅི་མངོན་ཞེ་ན།འཕགས་པ་བྱམས་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ལས་གསུངས་པ་བཞིན་ཏེ། རིགས་ཀྱི་བུ་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན། རྡོ་རྗེ་རིན་པོ་ཆེ་ནི་ཆག་ཀྱང་གསེར་གྱི་རྒྱན་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཐམས་ཅད་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ཅིང་རིན་པོ་ ཆེའི་མིང་ཡང་མི་འདོར་ཞིང་དབུལ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རྣམ་པར་བཟློག་གོ།

现在为了显示菩提心的详细分类，说'若略说菩提心'等。又菩提发心的详细分类，如'地、金、月、火'等二十二种分类中，此处是就第一发心具有胜解的情况而言。
又发心分为'信解、增上意乐清净、异熟、及断除障碍'等四种，此处是就信解发心而言。
又从世俗谛和胜义谛两种发心中，此处是就世俗菩提发心而言。其中又分为正受表示所生和法尔所得两种，此处是就正受表示所生而言。
如是《华严经》中所说：'善男子，众生发愿无上正等正觉菩提心者尚且稀有，较此更为稀有者，是为趣向无上正等正觉菩提之众生。'
其中，愿菩提心的本质是为利益一切众生，愿我证得无上正等正觉佛果，如是缘于菩提与众生二者的意乐欲求，及与之相应的意识，譬如欲行走一般，如《菩萨地》中所说。
其中，行菩提心的本质是与断心及行心相应的意识及其习气。其中律仪戒是断心的本质，其余二戒是行心的本质，譬如已入道路而行进。
若问：仅发愿菩提心岂不足够，何须发行菩提心？答：不然。因为发行菩提心较愿心能生更大福德果报。
如何？故说'从愿菩提心'等。若问：从愿菩提心在轮回中如何显现大果？如《圣弥勒解脱经》中所说：'善男子，譬如金刚宝虽破碎，仍能胜过一切殊胜金饰，亦不失宝名，能遣除一切贫穷。'

།རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པར་སེམས་བསྐྱེད་པའི་རྡོ་རྗེ་རིན་པོ་ཆེ་ནི་ནན་ཏན་དང་བྲལ་ཡང་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་གྱི་གསེར་གྱི་རྒྱན་ཐམས་ཅད་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ཅིང་། འཁོར་བའི་དབུལ་བ་ ཐམས་ཅད་ཀྱང་རྣམ་པར་བཟློག་གོ་ཞེས་འབྱུང་བ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་རྒྱལ་པོ་ལ་གདམས་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་འདི་ལྟར་ཁྱོད་ནི་བྱ་བ་མང་བ་བྱེད་པ་མང་བ་སྟེ། ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབ་པ་ནས། ཤེས་ རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བར་ལ་བསླབ་པར་མི་ནུས་ཀྱིས།དེ་བས་ན་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་ཁྱོད་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་འདུན་པ་དང་དོན་དུ་གཉེར་བ་དང་། སྨོན་པ་འགྲོ་ཡང་རུང་འགྲེང་ཡང་རུང་འདུག་ཀྱང་རུང་སད་ཀྱང་རུང་རྟག་པར་རྒྱུན་དུ་དྲན་པར་གྱིས་ལ་ཡིད་ལ་ཟུང་སྟེ་སྒོམས་ཤིག་དང་། སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་དང་། བདག་ཉིད་ཀྱི་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཐམས་ཅད་བསྡུས་ཤིང་གཞོལ་ཏེ་རྩིས་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་མཆོག་དང་ནམ་མཁའ དང་འདྲ་བ་དང་།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་མཚུངས་པར་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བར་གྱིས་ཤིག་།རྗེས་སུ་ཡི་རང་ནས་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ལ་མཆོད་པར་བྱ་བ་ཕུལ་ཅིག་།ཕུལ་ནས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དང་ཐུན་མོང་ དུ་གྱིས་ཤིག་།དེ་ནས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་བར་དུ་འཐོབ་པར་འགྱུར་བ་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཉིན་གཅིག་བཞིན་དུ་དུས་གསུམ་དུ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་བསྔོས ཤིག་།རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་ཁྱོད་དེ་ལྟར་ཞུགས་ན་རྒྱལ་པོའི་བྱ་བ་ཡང་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱང་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །མདོ་སྡེ་དེ་ཉིད་ལས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡང་གསུངས་ཏེ། རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་ཁྱེད་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་དགེ བའི་རྩ་བའི་རྣམ་པར་སྨིན་པས་ལན་དུ་མར་ལྷའི་ནང་དུ་སྐྱེ།ལན་དུ་མར་མིའི་ནང་དུ་སྐྱེ་སྟེ་ལྷ་དང་མིའི་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ན་དབང་པོ་བྱེད་པར་འགྱུར་ཀྱང་། ད་དུང་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་ཁྱོད་ཀྱི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་དགེ་བའི་རྩ་བའི་ལས་ལ་བྲི་བའམ་གང་བར་མི་མངོན་ནོ། ། འོན་ཀྱང་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་གཅིག་ཀྱང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དགའ་བར་དམིགས་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དབུགས་དབྱུང་བར་དམིགས་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་བཟླ་བར་དམིགས་པའི ཕྱིར་རོ།།དགེ་བའི་རྩ་བ་གྲངས་མེད་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ལ་སོགས་པར་འགྱུར་ན། གང་དེ་ལྟར་མང་དུ་བྱེད་པ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །ཇི་ལྟར་འཇུག་པའི་སེམས་བཞིན་དུ། །བསོད་ནམས་རྒྱུན་ཆགས་འབྱུང་བ་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་འཇུག་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་བཞིན་དུ་བསོད་ ནམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་འབྱུང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།འོ་ན་འཇུག་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལས་དུས་གང་ནས་ཇི་སྲིད་ཀྱི་བར་དུ་གྲངས་དུ་ཞིག་རྒྱ་ཇི་སྙེད་འབྱུང་ཞེ་ན། གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ལན་བཏབ་པའི་ཕྱིར་གང་ནས་བཟུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེང་ནས་བཟུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་ བར་གྱིས་དུས་གང་ནས་འབྱུང་བ་བསྟན་ཏོ།།རྒྱུན་མི་འཆད་པར་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་དུས་ཇི་སྲིད་འབྱུང་བར་བསྟན་ཏོ། །ནམ་མཁའ་མཉམ་པར་རབ་ཏུ་འབྱུང་། །ཞེས་བྱ་བས་ནི་རྒྱ་ཇི་སྙེད་ཅིག་འབྱུང་བར་བསྟན་ཏོ། །སེམས་ཅན་ཁམས། མཐའ་ཡས་རབ་ཏུ་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར། ། ཞེས་བྱ་བས་ཆེད་དུ་བྱ་བ་དམ་པ་བསྟན་ཏོ། །མི་ལྡོག་པ་ཡི་སེམས་ཀྱིས་སུ། །ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྲོག་ལ་བབ་ཀྱང་གཏང་བར་མི་བྱའོ་སྙམ་པའི་བསམ་པ་སྟེ། བསམ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏོ།

善男子，如是一切智发心之宝珠金刚，虽无勤勉，亦能胜过声闻缘觉功德之金饰，并能遣除一切轮回贫穷，如是所说。
如是在《教诫国王经》中亦云：'大王，如是汝事务繁多，所作甚多，于一切中一切种一切时，不能修学布施波罗蜜乃至般若波罗蜜。因此大王，汝于正等正觉当生欲乐、追求、愿求，行住坐卧皆当恒时忆念，持于心中修习。'
对于诸佛、菩萨、圣声闻、缘觉以及一切凡夫，以及自己过去、未来、现在一切善根，皆当摄集趋向，并以等同虚空、涅槃之最胜随喜而随喜。
随喜已，当供养诸佛、菩萨、圣声闻及一切缘觉。供养后，当与一切众生共同。
其后，为使一切众生获得一切智，圆满一切缘觉法，应于每日三时中回向无上正等正觉。
大王，若如是行持，王事亦不衰损，且能圆满菩提资粮。
于此经中复说果报：'大王，以汝正等正觉发心善根之果报，当多次转生天界，多次转生人间，于天人生处为主宰，然而大王，汝之正等正觉发心善根之业，不见有减少或圆满。'
然而大王，即使仅一无上正等正觉心，亦是为令一切众生欢喜、为令一切众生得到安慰、为令一切众生超越忧苦而发。若仅一发心尚成无量无边善根等，何况多行？如是所说。
'如入发心般，福德非相续而生'者，谓非如入发心般生起无量福德蕴。
若问入发心从何时起至何时止，其数量大小几何？依次答曰：'从今起'等说明从何时生起，'相续不断'等说明持续时间，'等同虚空而生起'说明其量之大小，'为解脱无边众生界'说明殊胜意义，'以不退心'说明即使遇命难亦不舍之意乐，显示意乐圆满。

།སེམས་དེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དངོས་པོ་དམ་པ་སྟེ། སྡོམ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་བསྟན ཏོ།།ཡང་དག་ཅེས་བྱ་བས་ནི་ཡང་དག་པར་ལེན་པའི་ཆོ་ག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏོ། །བསོད་ནམས་དེ་སྙེད་ཅིག་འབྱུང་བར་ཅི་མངོན་ཞེ་ན། འདི་ནི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དམན་པ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་མོས་པ་རྣམས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་དྲང་ བའི་ཕྱིར།སེམས་ཅན་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་དོན་དུ་ཡང་དག་པར་བླངས་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་གསུངས་ཏེ། ལག་བཟངས་ཀྱི་མདོ་ཉིད་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ། །འཕགས་པ་དཔས་བྱིན་གྱིས་ཞུས་པ་ལས་ཀྱང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་བསོད་ནམས་ གང་།།དེ་ལ་གང་དེ་གཟུགས་མཆིས་ན། །ནམ་མཁའི་ཁམས་ནི་ཀུན་གང་སྟེ། །དེ་ནི་དེ་བས་ལྷག་པར་འཕེལ། །ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་འཕགས་པ་ཕུང་པོ་གསུམ་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་དེ། བསྐྱེད་མ་ཐག་པ་དེ་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ ནི་རབ་ཏུ་མང་གི་།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་དང་། འཇིག་རྟེན་སྐྱོང་བ་དང་། བརྒྱ་བྱིན་དང་། ཚངས་བ་དང་། ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་སུ་གྱུར་པའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནི་དེ་ཙམ་མ་ལགས་སོ་ཞེས་འབྱུང་བས། བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས བསྐྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཐམས་ཅད་དེ་ལྟར་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ན།བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་བདག་གིས་ཐེག་པ་དམན་པ་འདོད་པར་མི་བྱའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་འདོད་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་སེམས་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ གསུངས་སོ།།དེས་ནི་ཆེད་དུ་བྱ་བ་དམ་པས་ཟིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་བསྟན་ཏོ། །ད་ནི་བྱེད་པའི་སྒོ་ནས་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཕའམ་ཡང་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདིར་བསྡུས་ པའི་དོན་ནི་ཤིན་ཏུ་རྙེད་པར་དཀའ་བར་གྱུར་པ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བར་བྱ་བའི་ལྷག་པའི་བསམ་པས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་ཕྱིར་འཇུག་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་འདིས་བདག་དང་གཞན་ཐམས་ཅད་ལ་སྡུག་བསྔལ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་ཐམས་ཅད་སྤོང་ཞིང་།བདེ་བ་ དང་ཡིད་བདེ་བ་ཐོབ་པར་བྱེད་པས་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་ལྡན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།ཡང་བསོད་ནམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཆོད་པ་ལས་འབྱུང་བ་ཡིན་ལ། མཆོད་པ་བླ་ན་མེད་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་འདི་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པས་བསྟན་པའི་ མདོ་ལས།གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་མཆོད་པ་བླ་ན་མེད་པ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་ཞེས་འབྱུང་བས། འདི་ནི་མཆོད་པ་བླ་ན་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། བསོད་ནམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་ལྡན་པར་བསྟན་པ་ཕན་པར་བསམ་པ་ཙམ་གྱིས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། ད་ནི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་འདི་ཉིད་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བ་ཐོབ་པར་བྱེད་ཅིང་སྡུག་བསྔལ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་རྒྱུད་དང་བཅས་པ་སྤོང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། དགེ་བའི་རྩ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བར་བྱ་བའི ལྷག་པའི་བསམ་པས་ཀུན་ནས་བསླང་ཞིང་།དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་བསྟན་པ། སྡུག་བསྔལ་འདོར་འདོད་སེམས་ཡོད་ཀྱང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནས། བསོད་ནམས་དེ་འདྲ་ག་ལ་ཡོད། །ཅེས་བྱ་ བའི་བར་དུ་གསུངས་སོ།།ད་ནི་འཇུག་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པའི་གང་ཟག་དེ་ཡང་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བསྔགས་པའི་གནས་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཕན་བཏགས་ལན་ལོན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།

所谓'心'是指殊胜事物，表明誓言的本质。'正'字表明正确受持仪轨圆满。
若问何以显示如此福德生起？故说'此是'等，为了引导信解小乘声闻乘者趣入大乘。
由于为无量众生而正受持，故说具足无量福德果报，应当从《善臂经》中了知。
《圣勇施问经》中亦说：'菩提心之福德，若其有形色，遍满虚空界，彼福更增上。'
同样，《圣三蕴经》中亦说：'彼发菩提心者，甫一发心，其福德蕴极为广大。一切世界众生若成为转轮王、世间护持者、帝释天、梵天、声闻、独觉的福德蕴亦不及此。'
既然仅以发菩提心就能如此胜过一切声闻等的福德蕴，更何况无上菩提。因此为了令发心故说此。
由此显示具足无量福德蕴是为了以殊胜所为而摄持。
现在为显示从作用方面具足无量福德蕴，故说'父或'等。此中总义是：以利益安乐一切众生的增上意乐所发起的极难获得的趣入发心，能断除自他一切苦恼忧愁，获得安乐喜悦，故具足无量福德蕴。
又福德是从供养而生，无上供养即是此发菩提心。如《圣无尽慧所说经》中说：'此三者是无上供养：发菩提心等'。因为此是无上供养，故说具足无量福德蕴。
说'仅以利益之心'等。现在为显示此发菩提心能令一切众生获得利益安乐、断除痛苦忧愁及其相续，是一切善根之最胜，以利益安乐一切众生的增上意乐所发起，与彼相应故是一切众生中最胜，具足无量福德蕴，故说'虽有欲除苦之心'乃至'何处有如是福德'。
现在为显示趣入发心之补特伽罗是一切称赞处，故说'报恩'等。

།ད་ནི་གང་ཟག་དེ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་མཐོ་རིས་དང་ཐར་པའི་བདེ་བ་སྦྱིན་པར་བྱེད་ པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར།དེ་ལ་ངན་སེམས་བསྐྱེད་པའི་ཉེས་དམིགས་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་དེ་སྤོང་དུ་གཞུག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གང་ཞིག་དེ་འདྲའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ད་ནི་དེ་ལ་སེམས་དང་བའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་སེམས་དང་བ་བསྐྱེད་དུ་གཞུག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འོན་ཏེ་གང་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དེ་ཉིད་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པས། ཕྱག་འཚལ་བའི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། གནོད་པ་བྱས་པས་ཀྱང་བདེ་བས་ཕན་འདོགས་པའི་ཕྱིར་ཕྱག་འཚལ་ཞིང་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བའི་གནས་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གང་ལ་སེམས་ཀྱི་དམ་པ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།།ཡན་ལག་གི་དོན་ནི་གོ་སླ་བས་རྣམ་པར་མ་ཕྱེའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ་འཇུག་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འདིས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ་འཇུག་པའི་དོན་སྟོན་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་གང་། སྤྱོད་པ་ལ་འཇུག་པ་ནི་གང་། གང་གིས་སྟོན་ཅེ་ན། དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་བདུན་ཏེ། རིགས་ལ་གནས་པ་དང་། སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་། མོས་པ་སྤྱོད་པ་དང་། སྤྱོད་པ་ལ་ཞུགས་པ་དང་། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་དང་། སྐྱེ་བ་གཅིག་གིས་ཐོགས་པ་དང་། སྤོང་བ་ཐ་མ་པའོ། །དེ་ལ་རིགས་ལ་གནས པའི་སྤྱོད་པ་ནི།བྱང་ཆུབ་སེམས་པའི་ས་ལས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གི་རིགས་ཀྱི་རྟགས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །སེམས་བསྐྱེད་པའི་ཆོག་ནི་སྡོམ་པ་ཉི་ཤུ་པའམ། གཞུང་འདི་ཉིད་ལས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །མོས་པས་སྤྱོད་པ་ཡང་སྔ་མ་དང་མཐུན་པར་རིག་པར་བྱའོ། ། སྤྱོད་པ་ལ་ཞུགས་པའི་སྤྱོད་པ་ནི་ས་དང་པོ་ནས་ས་བདུན་པའི་བར་གྱི་སྤྱོད་པ་སྟེ། མདོ་སྡེ་ས་བཅུ་པ་ལས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བ་བཞིན་ཏེ། འདིར་ཡི་གེ་མངས་ཀྱིས་དོགས་ནས་མ་བྲིས་སོ། །དེ་ལ་འདིར་ནི་སེམས་བསྐྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ་འཇུག་པ་བཟུང་སྟེ། གང་གི་དོན་དུ་འཇུག པ་དང་།ཐབས་གང་ལ་བརྟེན་ཏེ་འཇུག་པ་དང་། གང་དུ་འཇུག་པ་དང་། ཚུལ་ཇི་ལྟར་འཇུག་པ་སྟེ། ལྔ་པོ་དེ་རྣམས་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་གང་གིས་འཇུག་པ་སྟེ། དལ་འབྱོར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་དང་། གང་གི་དོན་དུ་འཇུག་པ་སྟེ། ལེའུ་དང་པོ་ལས། འཇིགས་དང་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་དང་། ལེའུ་དྲུག་པ་ལས་བདག་དང་གཞན་མཉམ་པར་བསྟན་པ་དང་། ལེའུ་བརྒྱད་པ་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་དང་། ཡང་དེ་ཉིད་ལས། ཉོན་མོངས་པ དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་དང་།ཐབས་གང་ལ་བརྟེན་ནས་འཇུག་པ་སྟེ། ལེའུ་བཞི་པ་ལས། རྟག་པར་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེའི་འོག་ཏུ་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དང་། གང་ལ་འཇུག་པ་སྟེ། སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གི་མཚན་ཉིད་དེའི་གཞུང་མཐའ་དག་གིས་དང་། ཚུལ་ཇི་ལྟར་འཇུག་པ་སྟེ། ལེའུ་གཉིས་པ་ནས་བཞི་པའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏོ།

现在，由于此补特伽罗具有赐予一切众生增上生和解脱安乐的功德，为了通过显示对其生起恶心的过患而令其断除，故说'若有人'等文。现在，为了通过显示对其生起净信的功德而令其生起净信，故说'若有人'等文。由于其具有不共的功德，是礼敬的对境，即使受到损害也以安乐回报，为了显示是礼敬和皈依的对境，故说'于彼胜意'等文。支分的意义容易理解，故未作详细分析。
'入菩萨行论'等文，也是为了显示入菩萨行的意义而如是说。其中，何为菩萨？何为入行？由谁宣说？关于这些，菩萨有七种：住种姓、发心、胜解行、入行、不退转、一生所系、最后除障。
其中，住种姓的行为，如《菩萨地》中所说六波罗蜜多种姓相应知。发心仪轨，如《二十颂律仪》或此论中所说。胜解行也应如前理解。入行的行为是从初地到七地之间的行为，如《十地经》中所说，此处因文字繁多而未写出。
此处是指发心菩萨的入行。由何入、依何方便而入、入于何处、如何入等五者，依次为：由何入，即'暇满'等两偈；为何入，即第一品中'怖畏及苦'等一偈，第六品中显示自他平等，第八品中'此等一切'等一偈，又于彼中'烦恼所知障'等一偈；依何方便入，即第四品中从'常时善知识'至'其后当宣说'之间；入于何处，即发心和六波罗蜜多的性相，由全论显示；如何入，由第二品至第四品显示。

།ཡང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ནི་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་དང་། སྡོམ་པ་གསུམ་དང་། བསླབ་པ གསུམ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ལ།དེ་ལ་འཇུག་པ་ནི་དེ་རྗོད་པར་བྱེད་པའི་སྒོ་ནས་འཇུག་པ་དང་། ཤེས་པར་བྱེད་པའི་སྒོ་ནས་འཇུག་པ་དང་། ཉམས་སུ་ལེན་པའི་སྒོ་ནས་འཇུག་པ་དང་། དེ་ལ་འདིར་ནི་རྗོད་པར་བྱེད་པའི་སྒོ་ནས་འཇུག་པ་གཟུང་བ་སྟེ། ཇི་ལྟར་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན། །ལེའུ་དང་ པོ་ནས་ལེའུ་གཉིས་པས་ནི་སེམས་བསྐྱེད་པ་རྗོད་པར་བྱེད་ལ།ལེའུ་གཉིས་པ་ལས། དེ་ལྟར་འདི་དག་ཀུན་བྱས་ནས། །བདག་ནི་ཉེར་འཚོའི་རྒྱུར་ཡང་ཤོག་།ཅེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྗོད་པར་བྱེད་ཅིང་། ཇི་ལྟར་སྔོན་གྱི་བདེ་གཤེགས་ཀྱིས། །ཞེས་བྱ་བ་ནས། ལེའུ་བཞི་པའི་བར་གྱིས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྗོད་པར་བྱེད་ལ། ལྷག་མ་ལེའུ་བཞིས་ནི་བཟོད་པ་ལ་སོགས་པ་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་རྗོད་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལ་སྡོམ་པ་གསུམ་ལས་ཆེ་ལོང་རྣམ་པར་གཞག་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། སྡོམ་པ་དང་། དགེ་བ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་ཤེས་བཞིན་བསྲུང་བའི་ལེའུ་ལས།བྲེ་མོའི་གཏམ་ནི་སྣ་ཚོགས་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེས་ནི་ཤིང་བཞིན་གནས་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བའི་བར་དང་། མི་བཟོད་ལེ་ལོའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་དང་། ཤིན་ཏུ་ངེས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་གིས་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་བསྟན་ཏོ།།དེ་ལ་ཞིབ་མོ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། ཐོག་མར་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སོ་སོའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ལ། དེ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་ ཀྱང་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་རྒྱུར་བསྔོས་པ་ཡིན་ཞིང་།དངོས་བརྒྱུད་ནས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དམིགས་པའི་ཕྱིར། དགེ་བའི་ཆོས་སྡུད་པ་དང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་གཞུང་མཐའ་དག་སྡོམ་པའི་བསླབ་པ་གསུམ་སྟོན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་བསླབ་པ་ གསུམ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས།ལེའུ་དང་པོ་བཞིས་ནི་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་བསྟན་ཏེ། སྦྱིན་པ་ནི་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། ལུས་ལ་སོགས་པ་བཏང་ན་ཚུལ་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་དང་། སྡོམ་པ་ལེན་ཅིང་བསྲུང་བ་ནི་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ པའི་ཕྱིར།ལེའུ་ལྔ་པ་དང་བདུན་པས་ནི་ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་བསྟན་ཏེ། སྐྱེ་བ་བཟོད་པ་ཐོབ་པ་ལ་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པས་བསམ་གཏན་བསྒོམ་པའི་ཐབས་ཤེས་པའི་ཕྱིར། བཟོད་པ་དང་བརྩོན་འགྲུས་ནི་ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། བསམ་གཏན་ནི་དེའི་ངོ་བོ་ ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ལེའུ་བརྒྱད་པས་ནི་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་བསྟན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་བསྟན་བཅོས་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་བསྟན་མ་ཐག་པ་དེ་དག་ལ་བརྗོད་པའི་ཚུལ་གྱིས་འཇུག་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཤེས་ པར་བྱེད་པའི་སྒོ་ནས་འཇུག་པ་ནི་བསྟན་བཅོས་འདི་ཉིད་ལ་བརྟེན་ལ།ཉན་པ་པོས་ཤེས་པ་ཡིན་ལ། དེའི་རྗེས་ལ་དངོས་པོ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ནས་བཟུང་སྟེ། སློབ་པའི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་སུ་ཅི་རིགས་པ་བསྒྲུབས་པ་ནི་ཉམས་སུ་ལེན་པའི་ཚུལ་གྱིས་འཇུག་པ་ཞེས་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་ སེམས་ཀྱི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་པ་པོས་འཇུག་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་གཙོ་བོར་ཕན་ཡོན་ཐོག་མར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ལེའུ་དང་པོའི་བཤད་པ་རྫོགས་སོ།། །།དེ་ལྟར་ཕན་ཡོན་ཐོས་པས་སྤྲོ་བ་སྐྱེས་པ་ལ་འཇུག་པ་འབྱུང་བས། དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཡོངས་ སུ་གཟུང་བའི་ཐབས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ལ་སྔོན་དུ་བྱ་བའི་ཆོ་གའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱི་རྒྱུན་བསྟན་པར་བྱ་དགོས་པས་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར། རིན་ཆེན་སེམས་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནས། བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ།

再者，菩提行为即是发心、六波罗蜜多、三律仪、三学等。对此的趣入，是通过宣说而趣入、通过了知而趣入、通过修持而趣入。此处是取宣说而趣入，如何宣说呢？第一品至第二品宣说发心，第二品中从'如是作此一切已，愿我成为众生依'到此处宣说布施波罗蜜多，从'如昔诸善逝'到第四品宣说持戒波罗蜜多，其余四品则依次宣说忍辱等。
其中，就三律仪的大体建立而言，律仪戒、摄善法戒、饶益有情戒是在正知而护品中，从'种种闲谈论'到'应如木安住'之间，以及'不忍懈怠'等两偈，和'极为决定'等一偈依次宣说。
就细分建立而言，首先发心等六波罗蜜多全部都因各自对治而是律仪戒的本质，同样一切都是回向大菩提之因，由于直接间接缘及利益众生，故是摄善法戒和饶益有情戒的本质。因此应知全部论文皆宣说三学。
就三学而言，前四品宣说增上戒学，因为布施是增上戒学之因，舍身等则趣入戒律故，受持守护戒律是增上戒学的本质故。第五品和第七品宣说增上心学，因为为得生忍发起精进而了知修习禅定的方便，忍辱和精进是增上心学之因，禅定是其本质故。第八品宣说增上慧学。
如是，此论以宣说方式趣入刚说的那些菩萨行，故名《入菩萨行论》。其中，通过了知而趣入是依此论典，由听闻者了知，其后从发心开始，于学道位中随分修行即是通过修持而趣入。
名为'宣说菩提心功德'是为了令听闻者趣入，首先主要宣说功德故。第一品释毕。如是闻功德而生欢喜者会趣入，故当宣说受持菩提心的方便。其中就前行仪轨而言，应宣说福德资粮相续，为生起福德资粮，从'彼胜宝心'乃至'敬礼最胜律'。

། ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། དང་པོར་མཆོད་པ་བསྟན་ཏེ། དེ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དང་པོས་དགོས་པ་གང་གི་དོན་དུ་གང་ལ་ཇི་ལྟར་མཆོད་པ་མདོར་བསྟན་ཏོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱས་པར་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་ཡོ་བྱད་དབུལ་བའི་མཆོད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། མེ་ཏོག འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།ཉིད་ཀྱི་མཐུས་བཞེས་ཤིག་ཅེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་བདག་པོས་ཡོངས་སུ་མ་བཟུང་བའི་མཆོད་པ་བསྟན་ཏོ། །རྒྱལ་དང་དེའི་སྲས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་ལུས་དབུལ་བ་ཕན་ཡོན་དང་བཅས་པ་བསྟན་ཏོ། །ཁྲུས་ཀྱི་ཁང་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ ཐུབ་དབང་རྣམས་ལ་དབུལ་བར་བགྱི་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་ཡིད་ཀྱི་མཆོད་པ་བསྟན་ཏོ།།འདི་ཙམ་གྱིས་མཆོད་པ་བཤད་ནས། ད་ནི་དེ་ཀུན་དུ་གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལས་གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཀྱིས་གསུངས་སོ། །ཇི་ལྟར་འཇམ་དཔལ་དབྱངས་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གཅིག་གིས་བླ་ན་མེད་པའི་མཆོད་པ་བསྟན་ཏོ།།ཡོན་ཏན་རྒྱ་མཚོ་ཅན་དག་ལ། །ཞིང་རྡུལ་ཀུན་གྱི་གྲངས་སྙེད་ཀྱི། །ཕྱག་འཚལ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་བསྟོད་པའི་དུས་བསྟན་ཏོ། །དབྱངས་ཀྱི་ཡན་ལག་ནི། རྒྱ་མཚོ་སྙེད་ཀྱི་བསྟོད་པས་བསྟོད། །ཅེས་བྱ་བས་ནི་བསྟོད་པ་དངོས་ བསྟན་ཏོ།།དུས་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་བསྟོད་པ་དེ་ཀུན་དུ་གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྨོན་ལམ་གདབ་པ་བསྟན་ཏོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་གིས་ཕྱག་འཚལ་བའི་མཆོད་པ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་མཆོད་པ་མདོར་བསྟན་པའི་སྐབས་ནས་ ལེགས་པར་མཆོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དམ་པ་རྣམ་པ་དྲུག་གིས་ཟིན་པ་སྟེ།བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་བསམ་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆེད་དུ་བྱ་བ་དང་། ཡིད་དུ་འོང་བའི་དངོས་པོ་དང་། འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བ་དང་། བྱང་ཆུབ་ ཆེན་པོར་བསྔོ་བ་དང་།གོ་རིམས་བཞིན་དུ་རྟེན་དང་། ཆེད་དུ་བྱ་བ་དང་། དངོས་པོ་དང་ཐབས་ལ་མཁས་པ་དང་། རྣམ་པར་དག་པ་དང་། ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་དམ་པས་ཟིན་པ་ནི་ལེགས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ལྷག་མ་ནི་གོ་སླའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་གཞི་རྣམས་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ ནི་འཕགས་པ་ཆོས་བཅུ་པའི་མདོ་ལས་གསུངས་པ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་བཞི་སྟེ།གཞན་དག་གིས་བསྐུལ་བའམ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་བསྔགས་པ་བརྗོད་པ་ཐོས་པ་དང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་སེམས་སྐྱེས་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཆེ་བའི་ ཡོན་ཏན་ཐོས་པ་སྟེ།དེ་ལྟར་ན་བདག་ལ་སྐུལ་བར་བྱེད་པ་དང་། བསྔགས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་སྟོན་པ་དང་། གང་ཟག་གང་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་དང་། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སྐྱེ་བའི་གཞི་ཞེས་བྱའོ། །ད་ནི་བསོད་ནམས་སྤེལ་ བའི་རྒྱུ་གཉིས་པ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས།བྱང་ཆུབ་སྙིང་པོར་མཆིས་ཀྱི་བར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །རྒྱུ་གསུམ་པ་སྡིག་པ་རྣམ་པར་སྦྱང་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། རྣམ་པར་སུན་འབྱིན་པ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པས་སྡིག་པ་རྣམ་པར་སྦྱང་བ་ནི། ཕྱོགས་རྣམས་ཀུན་ནས་ཞུགས་ པ་ཡི།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་ལ་རྩ་བ་དང་པོ་གསུམ་གྱིས་བཤགས་པའི་ཡུལ་བསྟན་ཏོ། །ཐལ་མོ་སྦྱར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྤྱོད་ལམ་ཇི་ལྟ་བུས་བཤགས་པ་བསྟན་ཏོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་གང་ཇི་ལྟར་བཤགས་པ་བསྟན་ཏེ། དེ་ལ་ཐོག་མ་མེད་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཀྱིས་ནི།ལྟུང་བ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་བཞི་ལས། མི་ཤེས་པའི་རྒྱུ་ལས་འབྱུང་བའི་ལྟུང་བ་བཤགས་པ་བསྟན་ཏོ། །བདག་གིས་དཀོན་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་གིས་ཉོན་མོངས་པ་མང་པོའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ལྟུང་བ་བཤགས་པ་ བསྟན་ཏོ།།ཉེས་པ་དུ་མ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་གིས་མ་གུས་པ་དང་། བག་མེད་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ལྟུང་བ་བཤགས་པ་བསྟན་ཏེ། ཉེས་པ་དུ་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་གུས་པ་དང་། བག་མེད་པ་སྟེ་ཉེས་པ་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

从'如是'到此处，首先阐述供养，其中第一个偈颂简要阐明了为何目的、对谁、如何供养。其余部分则详细阐述。
关于供品供养，从'花朵、果实'到'以自力受纳'阐明了无主物的供养。
'诸佛及佛子'等两个偈颂阐明了献身供养及其功德。
从'浴室'到'供养诸能仁'阐明了意幻供养。
至此说明供养后，为使其恒常，以'复次'等两个偈颂宣说。
'如文殊菩萨'等一颂阐明无上供养。
'功德大海者，如微尘数量，顶礼'阐明赞叹的时机。
'以海潮音声赞'阐明实际赞叹。
'三世'等阐明为使赞叹恒常而作的发愿。
'菩提心'等一颂阐明顶礼供养。
其中，供养略说中的'善妙供养'具有六种殊胜：为获得大菩提的发心、为一切众生而行、悦意之物、三轮清净、远离违品垢染、回向大菩提。依次应知是所依殊胜、所为殊胜、事物殊胜、善巧方便殊胜、清净殊胜、回向殊胜。其余易解。
'菩提心诸地'是指如《圣十法经》所说的四种菩提心生起因：他人劝导或听闻菩提心功德、对众生生起大悲心、听闻如来功德。因此，劝导自己者、如实宣说功德者、具大悲心者、具不共功德的如来，称为菩提心生起之基。
现在，关于增长福德的第二因——皈依，说'直至菩提果'等。
关于第三因——净除罪业，以普遍悔除而净罪：'遍满诸方所'等。其中前三句说明忏悔对境。'合掌'说明以何威仪忏悔。其余阐明如何忏悔何事。
其中'无始相应'等两颂阐明从无明因所生过失的忏悔。
'我于三宝所'等一颂阐明从多烦恼因所生过失的忏悔。
'诸多过患'等一颂阐明从不恭敬和放逸因所生过失的忏悔。'诸多过患'指不恭敬和放逸，因为它们是造作过失的因。

།ད་ནི་རྟེན་གྱི་ སྟོབས་ཀྱིས་སྡིག་པ་རྣམ་པར་སྦྱང་བའི་ཕྱིར་མྱུར་དུ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་མདོར་བསྟན་པ།བདག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་རྩ་བ་དང་པོ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་མྱུར་དུ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་བསྟན་ཏོ། །འོག་མ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་མྱུར་དུ་སྐྱབས་ སུ་འགྲོ་བ་དངོས་བསྟན་ཏོ།།ད་ནི་རྒྱས་པར་བཤད་པའི་ཕྱིར། ཡིད་བརྟེན་མི་རུང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནས། དེ་ཚེ་བདག་གིས་ཇི་ལྟར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་རྒྱས་པར་བཤད་དོ། །དེ་བས་རྒྱལ་བ་འགྲོ་བའི་མགོན། །ཞེས་བྱ་བ་ནས། འཇིགས་ པ་མྱུར་དུ་བསལ་དུ་གསོལ།།ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་དངོས་རྒྱས་པར་བཤད་དོ། །བདག་གིས་མི་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དབང་གིས་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་སྡིག་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་བསགས་པའི་ཕྱིར་དང་། བདག་གི་ཚེ་ལ་ངེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། མྱུར་དུ་སྐྱབས་སུ་མ་སོང་བའི་སྡིག་ པ་དང་བཅས་བཞིན་དུ་འཆི་བར་འགྱུར་བའི་ཉེས་དམིགས་ཡོད་པའི་རྒྱུ་དེའི་ཕྱིར།མྱུར་དུ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྡུས་པའི་དོན་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་ཡན་ལག་གི་དོན་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་མྱུར་དུ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བར་བྱ་ཞེ་ན། ཡིད་བརྟན་མི་རུང་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་སྨོས་ཏེ།ཚེ་ལ་ངེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལྟར་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་བདག་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་མྱུར་དུ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་མ་སོང་ཡང་ཉེས་པ་མེད་དོ་ཞེ་ན། ཐམས་ཅད་བོར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དེ་ལྟར་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་དེ་དག་གི་དོན་དུ་བྱས་པའི་སྡིག་པ་ནི་དེ་དག་ ཉིད་ཀྱིས་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་གྱི།བདག་ལ་མི་གནོད་པའི་ཕྱིར་མྱུར་དུ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བར་མི་བྱའོ་ཞེ་ན། མི་མཛའ་བ་རྣམས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་དག་དང་ནི་བྲལ་ནས་མེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དེ་དག་གིས་ནི་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་དག་གི་དོན་དུ་ བྱས་པའི་སྡིག་པ་ནི་འཆི་བའི་དུས་སུ་དྲན་པའི་ཡུལ་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།།དེ་ལྟར་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་སྡིག་པ་དང་བྲལ་བས་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེ་དག་དོན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དེ་ལྟར་བདག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་མཇུག་སྡུད་དོ། །དེ་ལྟ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་ བདག་ཐམས་ཅད་དུ་མི་འཆི་བའི་ཕྱིར་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བར་མི་བྱེད་དོ་ཞེ་ན།ཉིན་མཚན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དེ་ལྟར་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཚུལ་འདི་ལྟར་འཆི་བའི་ཕྱིར་དེས་བདག་མི་འཇིགས་སོ་ཞེ་ན། བདག་ནི་མལ་ན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །འོ་ན་དེའི་ཚེ་གང་ཕན་ ཞེ་ན།དེའི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །འོ་ན་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཆོག་མོད་ཅེ་ན། དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དེ་ནི་སློབ་དཔོན་བདག་ཉིད་ཀྱིས་འདོད་པའི་ལྷ་ལ་སྨྲ་བའི་ཚུལ་གྱིས་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་བསྟན་པའི་མགོན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དེ་ལྟར་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་ དེ་ནི་ཐམས་ཅད་ལ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་བདག་མི་འཇིགས་སོ་ཞེ་ན།སྐྱེ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དེ་ལྟར་ཡིན་དུ་ཟིན་ན་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཚེ་སྐྱབས་བཙལ་བས་ཆོག་མོད་ཀྱི་ཞེ་ན། སུ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེའི་ཚེ་ཚོལ་བར་བྱེད་མོད་ཀྱི་མི་རྙེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་བས་ན་དེ་ ལྟར་ཉིད་ནས་སྐྱབས་བཙལ་བར་བྱ་དགོས་པས།དེ་བས་རྒྱལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །འོན་ཏེ་སྐྱབས་སུ་སོང་བས་ཆོག་མོད། དེའི་བཀའ་མནོད་ཅི་དགོས་ཤེ་ན། ཐ་མལ་ནད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །འོན་ཏེ་ནད་དེ་ཙམ་དུ་ཉེས་དམིགས་ཆེ་བས་སྨན་པའི་ངག་མནོད་ པར་བྱ་ཞེ་ན།དེ་གཅིག་གིས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །སྨན་པ་གང་གི་བཀའ་ནོད་པར་བྱ་ཞེ་ན། དེ་དག་གསོ་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་དེའི་བཀའ་ནོད་པར་བྱ་ཞེ་ན། ཟུག་རྔུ་ཐམས་ཅད་འབྱིན་པ་ཡི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །འོན་ཏེ་བཀའ་ ནོད་པས་ཆོག་མོད་བསྒྲུབ་ཅི་དགོས་སྙམ་ནས།གཡང་ས་ཐ་མལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།

现在为了依靠所依的力量清净罪业，简要宣说速疾皈依的因缘。
说了'我'等一个偈颂。其中前两句根本偈显示速疾皈依的因缘，后两句显示速疾皈依的本体。
现在为了广说，从'不可依靠'等乃至'那时我当如何'之间广说皈依的因缘。从'是故胜者众生怙主'乃至'祈请速除恐怖'之间广说皈依的本体。
由于我无明等的力量，从无始以来积累了无量罪业的缘故，以及我的寿命无有定准的缘故，若不速疾皈依而带着罪业死亡将有过患，因此应当速疾皈依，这是总义。
现在说支分义。为何要速疾皈依呢？说'不可依靠'等，是说因为寿命无有定准。
即便如此，若想'我无有所依，不速疾皈依也无过'，则说'舍弃一切'等。
即便如此，若想'为他们所造的罪业将由他们自己感受，于我无害，故不必速疾皈依'，则说'非亲者等'。说明他们死后将不复存在，故他们不会感受，而为他们所造的罪业在临终时将成为忆念的对境。
即便如此，若想'远离罪业就会消失'，则说'为彼等'等。
如是以'我'等作结。
即便如此，若想'我不会死，故不必皈依'，则说'日夜'等。
即便如此，若想'如是死亡，我不畏惧'，则说'我于床上'等。
那么，那时什么有益呢？说'那时'等。
那么，仅此足矣？说'彼亦'等。
这是上师自己以对所欲天神说话的方式显示皈依，说'怙主'等。
即便如此，若想'这是人人皆有，我不畏惧'，则说'众生'等。
即便如此，若想'那时寻求皈依即可'，则说'谁能'等。说明那时虽然寻求却找不到。
因此从现在就必须寻求皈依，所以说'是故胜者'等。
若想'皈依即可，何必受持其教'，则说'寻常病'等。
若想'仅此病过患甚大，故应受持医嘱'，则说'仅此一'等。
应受持何医之教？说'能治彼等'等。
为何要受持其教？说'能拔一切刺'等。
若想'受教即可，何必修行'，则说'寻常险处'等。

།དེ་ལྟར་ཡིན་ཡང་དེ་ལྟ་ཉིད་ནས་བསྒྲུབ་མི་དགོས་སོ་ཞེ་ན། དེ་རིང་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །འོན་ཏེ་འདོད་པ་ལ་ལོངས་སྤྱད་པར་བྱ་དགོས་པས་ད་ལྟ་ཉིད་ནས་བསྒྲུབ་པར་བྱར་མེད་ཅེ་ ན།སྔོན་ཆད་མྱོང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །འོན་ཏེ་གཉེན་དགྲ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཕན་པ་དང་གནོད་པ་བྱར་ཡོད་དོ་ཞེ་ན། གསོན་ཚེ་འདི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དེ་བས་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་ཉེས་དམིགས་ཤེས་པར་བྱས་ནས། དེ་ལས་ཐར་པ་ཉིད་གཙོ་ཆེར་བསྟན་ གྱི།གཞན་བསམ་པར་མི་རིགས་པས་མྱུར་དུ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བར་བྱ་དགོས་སོ། །ཞེས་མཇུག་སྡུད་པའི་ཕྱིར། མི་དགེ་བ་ལས་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་བཤད་དོ། །ད་ནི་བསྡུས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྡིག་པ་བཤགས་པ་ཡན་ལག་དང་བཅས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བདག་ ནི་མི་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།།གང་ཞིག་མི་དགེ་བའི་སེམས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་བསླང་བས་ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་གྱིས་གང་བྱས་པ་དེ་ནི་རང་བཞིན་གྱི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཡིན་ལ། མི་དགེ་བའི་སེམས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་བསླང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། དེའི་རྐྱེན་གྱིས་གཞན་དག་མི་མོས་པར་འགྱུར་ བའམ།དགོས་པའི་ལས་སུ་བྱས་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ནི་བཅས་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཡིན་ཞིང་། གོང་མ་དེ་དག་ལས་བཟློག་པ་ནི་དགེ་བའི་ལས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཡང་ནས་ཡང་དུ་ཕྱག་འཚལ་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡིག་པ་བཤགས་པའི་ཡན་ལག་ཡིན་ཏེ། ཉེ་བ་འཁོར་གྱིས་ཞུས་པ་ལས་ཕྱག་ འཚལ་ནས་སྡིག་པ་བཤགས་སོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར།དེ་ལ་ཡུལ་ཇི་སྙེད་ལ་ཕྱག་འཚལ་བ་དང་། ལུས་ཇི་སྙེད་དང་། ངག་ཇི་སྙེད་དང་། དགོས་པ་གང་གི་དོན་དུ་དང་། ཚུལ་ཇི་ལྟར་བཤགས་པ་རྣམས་ནི། །འཕགས་པ་ཕུང་པོ་གསུམ་པའི་མདོ་ལས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། མདོར་ན་འདི་ཡང་དམ་པ་རྣམ་པ་དྲུག་གིས་ཟིན་པར་བྱའོ། །འདི་ནི་ཕུང་པོ་གསུམ་ལས་བཤགས་པ་སྟེ་དང་པོའོ། །འོན་ཏེ་དེ་སྡིག་པ་རྣམ་པར་སྦྱང་བའི་ཐབས་ནི། འཕགས་པ་ཆོས་བཞི་བསྟན་པའི་མདོ་ལས་ཆོས་བཞི་ཉིད་དུ་གསུངས་པ་མ་ཡིན་ནམ། ཅིའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སུན་འབྱིན་པ་ཀུན་དུ་སྤྱོད པ་དང་།རྟེན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ཕྱོགས་གཅིག་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་འབའ་ཞིག་བཤད་ཀྱི་གཞན་དག་ཅིའི་ཕྱིར་མ་བཤད་ཅེ་ན། རྟེན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ཕྱོགས་གཅིག་སྨོན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་ཉེས་པ་ལས་བཟློག་པའི་སྟོབས་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་ལེན་པ་ནི་དངོས་གཞིའི་ཆོ་ག་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འདིར་ སྔོན་རོལ་གྱི་ཆོ་གར་མ་བཤད་དོ།།གཉེན་པོ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་ནི་མཆོད་པ་ལ་སོགས་པ་སྔར་ཡང་བཤད་ལ། རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་ལ་སོགས་པ་འོག་ནས་ཀྱང་སྟོན་པས་འདིར་ལོགས་ཤིག་ཏུ་མ་བཤད་དེ། དེ་ལྟར་ཡིན་ན་ནི་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་ཡང་གོང་དུ་བཤད་ཟིན་པའི་ཕྱིར་འདིར་བཤད་པར་མི་བྱའོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གོང་དུ་བཤད་པ་ནི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བླངས་པའི་རྟེན་ཉིད་དུ་ཡིན་ལ། འདིར་མྱུར་དུ་སྡིག་པ་རྣམ་པར་སྦྱང་བའི་ཐབས་ཉིད་དུ་བཤད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཉེས་པ་མེད་དོ། །ད་ནི་རྒྱུ་བཞི་པ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ལ་རྗེས སུ་ཡི་རང་བ་བསྟན་པ།སེམས་ཅན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། རིགས་ཆད་པ་དང་རིགས་དང་ལྡན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་སྟེ། ཚིག་རྐང་གཉིས་དང་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །ལུས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་རྐང་གཉིས་ཀྱིས་ནི། ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་ རྒྱས་ཀྱི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་བསྟན་ཏོ།།སྐྱོབ་པ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་རྐང་དྲུག་གིས་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་བསྟན་ཏོ། དེ་ཡང་ཉིད་ཀྱིས་དོན་རྙེད་པ་དང་། གཞན་གྱི་དོན་མཛད་པའི་ཐུགས་བསྐྱེད་པའོ། ། དེ་ཡང་དངོས་སུ་གཞན་གྱི་དོན་མཛད་པའི་ཐུགས་བསྐྱེད་པ་དང་། དངོས་སུ་གཞན་གྱི་དོན་མཛད་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་སྟེ། ཚིག་རྐང་གཉིས་གཉིས་དང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ།

如果说不需要从现在就开始修行，为此说'今天'等词。如果说因为要享受欲望而不必从现在就开始修行，为此说'以前已经体验过'等词。如果说对亲友仇敌等有利害关系，为此说'活着时'等词。因此应当了知不善业的过患，主要显示从中解脱，不应思考其他，应当迅速皈依。为了总结，说了'从不善'这一偈颂。
现在为了以简要方式显示具支分的忏悔罪业，说了'我因无知'等词。由不善心所引发的身语意三业所作，是自性罪过。虽非不善心所引发，但由此因缘使他人不生信或为了需要而作的一切，是遮止罪过。应当了知与上述相反的是善业。
'再三顶礼'是忏悔罪业的支分，因为《近事问经》中说'顶礼后忏悔罪业'。其中对多少对境顶礼、以多少身、多少语、为何目的、以何方式忏悔等，应当如《三蕴经》中所说般了知。总之，这也应当具足六种殊胜。这是从三蕴中的忏悔，是第一。
如果说，净除罪业的方法，在《四法经》中不是说为四法吗？为什么只说能对治的修习和依止力中的一分皈依，而不说其他呢？因为依止力中的一分发菩提心和防护过失力中的受持律仪是正行仪轨，所以在此不说为前行仪轨。对治的修习中供养等前已说过，随喜等后面也将说，所以此处不另外说。
如果说这样的话，皈依也在前面已经说过，此处就不应说了。这是不对的，因为前面所说是作为受持律仪的所依，此处是说为迅速净除罪业的方法，所以无过。
现在为了显示第四因随喜，显示随喜众生的善根，说了'众生的'等词。随喜种姓断绝和具种姓者的善根，与两句偈颂次第相对应。以'有身者'等两句偈颂，显示随喜声闻和独觉的善根。以'诸救护者'等六句偈颂，显示随喜佛和菩萨的善根。这又分为自利圆满和发心利他。又分为发心直接利他和直接利他的善根的随喜，与两两偈颂次第相对应。

།བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་བསྐྱེད་པའི་ཐབས་ལྔ་པ་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་བསྐུལ་བའི དབང་དུ་བྱས་ནས།ཕྱོགས་རྣམས་ཀུན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། སངས་རྒྱས་ནི་མཚོན་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་དག་ལ་བསྐུལ་བར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། འཕགས་པ་ཕུང་པོ་གསུམ་པའི་མདོ་ནས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །ད་ནི་དྲུག་པ་མྱ་ངན་ལས་མི་ འདའ་བར་གསོལ་བ་གདབ་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས།རྒྱལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དགེ་བའི་རྩ་བ་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་གཏོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་མཚོན་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི། དེ་བཞིན་དུ་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་། སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་ཡང་ དབུལ་ཞིང་བཏང་བ་སྟེ།དེ་ཡང་འཕགས་པ་ཕུང་པོ་གསུམ་པ་དང་། འཕགས་པ་རྡོ་རྗེ་རྒྱལ་མཚན་གྱི་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་ལས་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །དེ་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་བཏང་བ་བཤད་ནས། དེ་ཅི་འབའ་ཞིག་བཏང་བར་ཟད་དམ་སྙམ་པ་བསྩལ་བའི་ཕྱིར། ལུས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་སྨོས་ཏེ།འདིས་ནི་གང་བཏང་བ་སྟེ་དངོས་པོ་དམ་པ་བསྟན་ཏོ། །སེམས་ཅན་ཀུན་གྱི་དོན་སྒྲུབ་ཕྱིར། །ཕོངས་པ་མེད་པར་གཏང་བར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བས་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཆེད་དུ་བྱ་བ་དང་། རྣམ་པར་དག་པ་དམ་པ་བསྟན་ཏོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་རྟེན་དང་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་ དམ་པ་བསྟན་ཏེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་གཏོང་ཞེ་ན། ཐམས་ཅད་བཏང་བས་མྱ་ངན་འདའ། །ཞེས་བྱ་སྟེ། ཐམས་ཅད་བཏང་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་འཇུག་ཅིང་དེས་བཟོད་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་ལ། དེ་མང་དུ་ཐོས་པ་ལ་སོགས་པ་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་ཞིང་དེའི་དབང་གིས་ བསམ་གཏན་ལ་མཉམ་པར་འཇོག་པར་འགྱུར་ལ།དེས་ཤེས་རབ་འབྱུང་བའི་སྒོ་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཐབས་ལ་མཁས་པ་དམ་པ་ནི་དོན་གྱིས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། དེ་དང་མི་ལྡན་ན་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཅིའི་ ཕྱིར་ཐམས་ཅད་གཏོང་ཞེ་ན།བདག་བློ་མྱ་ངན་འདས་པ་བསྒྲུབ། །ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། བདག་ནི་དེ་དོན་དུ་གཉེར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་ཡང་དེ་མི་ཕོད་དོ་ཞེ་ན། ཐམས་ཅད་གཏོང་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འཆི་བའི་དུས་ལ་སོགས་པ་ནི་ངེས་པར་གཏོང་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ དོན་མེད་པ་ཡིན་ལ།གོང་དུ་བཤད་པ་བཞིན་བཏང་ན་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་བས་མཆོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དོན་མེད་པར་གཏང་བར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འོ་ན་ལུས་ལ་སོགས་པ་ཇི་ལྟར་བཏང་ཞེ་ན། བདག་གི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ལུས་འདི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ མཚོན་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱང་གཟུང་བར་བྱའོ།།བསམ་པ་ཐག་པའི་སྒོ་ནས་མི་མོས་པར་བྱེད་པའི་གང་ཟག་ལ་སོགས་པའི་མདུན་དུ་ངག་གིས་ཀྱང་བཏང་ཞིང་སྤྱོད་ལམ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡིད་ཀྱིས་ཀྱང་དེ་ལྟར་བཏང་གི་།ལས་དང་པོ་པའི་སྐབས་སུ་ལུས་ཀྱིས་དེ་ལྟར་གཏོང་བར་མི་བྱ་སྟེ། སྲོག་དང་ཚངས་པར་སྤྱོད་པའི་བར་ཆད་དུ་འགྱུར་བས་དགེ་བའི་བར་ཆད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། འོག་ནས་ཀྱང་སྙིང་རྗེའི་བསམ་པ་མ་དག་པར་ལུས་ནི་གཏོང་བར་མི་བྱ་སྟེ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚོན་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དེ་སྲོག་དང་ཚངས་པར་སྤྱོད་པའི་རྟེན་དུ་གྱུར་པའི་ལོངས སྤྱོད་དག་ཀྱང་གཏང་བར་མི་བྱ་སྟེ།བསླབ་པ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་ལས་ཚེ་འདིའི་ལོངས་སྤྱོད་བསྲུང་བའི་སྐབས་སུ་ཇི་སྐད་བཤད་པ་དང་། འཕགས་པ་དྲག་ཤུལ་ཅན་གྱིས་ཞུས་པ་ལས་ཀྱང་། རབ་ཏུ་བྱུང་བས་གསུམ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སྦྱིན་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཚིག་གི་དོན་ནི་གོ་སླའོ། །ད་ནི་དངོས་གཞིའི་ཆོ་གའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། ཇི་ལྟར་སྔོན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདིས་ནི་གང་ཟག་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས། སྨོན་པ་དང་འཇུག་པའི་སེམས་བསྐྱེད་གཉིས་ཀ་དུས་གཅིག་ཏུ་བྱེད་པའི་ཆོ་ག་བཤད་དེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ནི་བསྐྱེད་བགྱི ཞིང་།།ཞེས་བྱ་བ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསླབ་པ་ལ། །ཞེས་བྱ་བ་ནས་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།

关于第五种生起福德资粮的方法即请转法轮，以'一切诸方'等文句表达。不仅仅是对佛陀，也应当知道是对声闻、缘觉和凡夫等请求说法，如《三蕴经》中所说。
现在关于第六种请求不入涅槃的内容，以'胜者'等文句表达。所说'将善根回向众生'仅是举例，同样也应当供养回向给声闻、缘觉、佛陀和菩萨等，如《三蕴经》和《圣金刚幢回向》中所说。
在解释了善根回向之后，为了断除'是否仅仅回向'的疑虑，说'身体'等文句。这表明了所回向的殊胜事物。'为成办一切众生利益，应当无吝惜地布施'，这依次表明了殊胜的目的和清净。其余部分则表明殊胜的所依和回向。
若问为何要布施一切？'布施一切得涅槃'，意即布施一切则能入持戒，由此圆满忍辱，进而精进于多闻等，由此力量而入禅定，由此生起智慧而得涅槃。殊胜方便善巧应当从义理中了知，因为若无此则不能获得大菩提。
即便如此，若问为何要布施一切？说'我心求证涅槃果'，因为这是自己所追求的目标。若觉得难以布施，则说'终须舍'等文句，因为在死亡时等必定要舍弃。
那样则无意义，而如前所说布施则成为涅槃因，因为是最殊胜的，所以不应无意义地布施，这是此句的含义。
那么，如何布施身体等？说'我此'等文句。'此身'仅是举例，也应包括受用。对于以至诚心不喜乐的人等前，应以语言布施，一切威仪中也应以意布施。初业行者阶段不应以身布施，因为会成为生命和梵行的障碍而成为善法的障碍。下文也说'若悲心不清净不应布施身体'。
'身'仅是举例，作为生命和梵行所依的受用也不应布施。如《集学论》中护持此生受用品中所说，以及《圣勇猛请问经》中也说'出家人三种一切都不应布施'。
文句的含义容易理解。现在关于正行仪轨，说'如昔'等文句。这是就殊胜根器者而言，说明愿菩提心和行菩提心二者同时发起的仪轨。由'我当发菩提心'和'于菩萨学处'等文句依次表明。

།འོ་ན་རིམ་པ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཅི་ཞེ་ན། རྟེན་དང་བརྟེན་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་སྟེ། སྨོན་པ་མེད་པར་འཇུག་པ་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དང་། འབྱུང་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའི་སྡོམ་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་།མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བསམ་པ་བརྟན་པོ་མེད་པར་སྡོམ་པ་མི་སྐྱེའོ་ཞེས་དམ་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟར་རྟེན་དང་བརྟེན་པ་ཉིད་ཡིན་དུ་ཟིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དུས་གཅིག་ཏུ་སྐྱེར་མི་རུང་ངོ་སྙམ་ན། འགལ་བ་མེད་དེ་འདུལ་བ་ ལས་ཅིག་ཅར་རབ་ཏུ་འབྱུང་བ་དང་།བསྙེན་པར་རྫོགས་པ་དུས་གཅིག་ཏུ་བྱར་རུང་བ་བཞིན་ནོ། །དེ་ནི་གང་ཟག་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་འདིར་ཡང་མཚུངས་སོ། །འོན་ཏེ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྡོམ་པ་མེད་པར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡོམ་པ་སྐྱེར་རུང་ངམ་ཞེ་ན། ཅིའི་ཕྱིར་མི་རུང་། བརྟེན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། ཅིའི་ཕྱིར་རྟེན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བརྗོད་དམ། འོན་ཏེ་རྟེན་སྡོམ་པ་ཞིག་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་རྗོད་པར་བྱེད། ཕྱོགས་དང་པོའི་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སྨོན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཉིད་རྟེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱོགས་གཉིས་པ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཡོད་ན་མི་མཐུན པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ།།འོན་ཏེ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཞིག་རྟེན་དུ་དགོས་ན་ནི་དེའི་ཚེ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ལ་ལར་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མིང་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར། ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཐོབ་པ་འབའ་ཞིག་ལས་བརྡ་བྱུང་ཡང་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ནི་འདོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་སྒྲུབ་པའི་ཚད་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་ཤི་འཕོས་པའི་དུས་སུ་རྟེན་ཞིག་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡོམ་པ་འཇིག་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །འོན་ཏེ་དེ་ནི་ཐོབ་པའི་རྟེན་ཡིན་གྱི་གནས་པའི་རྟེན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཉེས་པ་མེད་དོ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ་དེ་ཉིད ལ་སྒྲུབ་པའི་རིགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།འོན་ཏེ་གནས་པའི་རྟེན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཤི་འཕོས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡོམ་པ་མི་འཇོག་ན་ནི། དེའི་ཚེ་འདིར་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཞིག་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡོམ་པ་མི་འཇིག་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། གནས་པའི་རྟེན་མ་ ཡིན་པའི་ཕྱིར།དཔེར་ན་ཚེ་ཕྱི་མ་བཞིན་ནོ། །འོན་ཏེ་ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་ནི་གནས་པའི་རྟེན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཉེས་པ་མེད་དོ་ཞེ་ན། འོ་ན་ནི་ཚེ་འདི་ལ་ཡང་གནས་པའི་རྟེན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་མཚུངས་སོ། །འོན་ཏེ་ཚེ་འདིར་རང་བཞིན་དང་བཅས་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་གནས་པའི་ཕྱིར་རྟེན་ཡིན་ནོ་ ཞེ་ན།དེ་ནི་ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་ཡང་མཚུངས་ཏེ། དེའི་ཚེ་རང་བཞིན་དང་བཅས་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཏེ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྡོམ་པ་མེད་པར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡོམ་པ་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རྟེན་དུ་དགོས་སོ་ཞེ་ན། མི་སྐྱེ་བ་ཉིད་སྒྲུབ་པའི་རིགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཏེ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ སྡོམ་པ་མེད་པར་རང་བཞིན་དང་བཅས་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མི་སྤོང་བའི་ཕྱིར་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྡོམ་པ་རྟེན་དུ་དགོས་སོ་ཞེ་ན།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་རྣམ་པ་གཉིས་མི་སྤོང་ངམ་ཅི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཞིག་རྟེན་དུ་ཚོལ་བར་བྱེད། ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ནི་སྤོང་བ་ བདུན་གྱིས་བསྡུས་པ་ཡིན་ལ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་སྤོང་བ་བཅུས་བསྡུས་པ་མ་ཡིན་ནམ། གཞན་ཡང་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ནི་བདག་ཉིད་འབའ་ཞིག་སྤོང་བ་ཡིན་ཞིང་། ཚེ་འདི་འབའ་ཞིག་ཏུ་སྤོང་བར་བྱེད་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ སྡོམ་པ་ནི་གཞན་དག་ཀྱང་སྤོང་དུ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་དང་།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོ་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་སྤོང་བའི་བདག་ཉིད་ཡིན་བཞིན་དུ་དེ་བོར་ནས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྡོམ་པ་རྟེན་དུ་ཚོལ་བར་བྱེད་པ་ནི་བདག་ཉིད་བླུན་པོར་སྟོན་ཅིང་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བཞད་གད་དུ་བྱ་བར་རིགས་སོ།

那么，'按照次第'这个词的含义是什么呢？是依据所依和能依而言的。因为没有发愿就不会有行愿，即使有了行愿，如果没有坚固的涅槃之心，也不会成为菩萨戒，正如在殊胜的律法中所说那样。
如果认为既然是所依和能依的关系，就不应该同时生起，这种说法并不矛盾。就像在律法中允许同时出家和受具足戒一样。
如果说这是针对特殊根器的人而言，那么这种情况在此处也是相同的。
如果问：没有声闻戒能否生起菩萨戒？为什么不可以呢？如果说因为是能依的缘故不行，那是因为没有所依吗？还是说因为没有戒体作为所依？第一种说法不合理，因为发菩提心本身就是所依。第二种说法也不合理，因为如果有的话就不会有不相应的情况。
如果一定要声闻戒作为所依，那么在某些清净世界中连声闻和缘觉的名字都没有，这样就会导致只有法尔所得而没有表示所得的过失。如果说这正是所希望的，那么没有能成立这一点的正量。
而且，在死亡时因为所依已坏，就会导致菩萨戒也随之坏灭的过失。如果说这只是获得时的所依而不是安住时的所依，所以没有过失，这是不对的，因为对此也没有成立的正理。
如果说因为不是安住的所依，所以死后菩萨戒不会坏灭，那么这样一来，声闻戒也不应该导致菩萨戒坏灭，因为它不是安住的所依，就像来世一样。如果说来世不是安住的所依所以没有过失，那么今生也同样不是安住的所依。
如果说今生因为要断除性罪所以是安住的所依，那么来世也是一样的，因为那时也要断除性罪。
如果说没有声闻戒就不会生起菩萨戒，所以需要声闻戒作为所依，这是不对的，因为没有能成立'不会生起'的正理。
如果说没有声闻戒就不能断除性罪，所以需要声闻戒作为所依，那为什么菩萨戒的戒律不能断除两种过失呢？为什么一定要寻求声闻戒作为所依？
声闻戒是由七种断除所摄，而菩萨戒难道不是由十种断除所摄吗？
而且，声闻戒只是自己一个人断除，而且只在今生断除，而菩萨戒则是令他人也断除，并且要一直断除到证得菩提为止。在这种情况下，舍弃菩萨戒而寻求声闻戒作为所依，这只能显示自己愚蠢，应该被智者们所嘲笑。

།དེ་བས་ན་སྡོམ་པའི་རྟེན་ ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡོམ་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡིན་ཏེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་ལས་དགེ་བའི་ཆོས་སྡུད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་གང་ཞེ་ན། སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་འབྱུང་བ་དང་། རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྡུས་པ་ལས་ཀྱང་། དེ་དགེ་བའི་ཆོས་ ཐམས་ཅད་སྡུད་པར་བྱེད་པ་དང་འབྱོར་པར་བྱེད་པའི་ཞེས་འབྱུང་བ་དང་།ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྡུས་པ་ལས་ཀྱང་། མི་དགེ་བའི་ལས་བཅུ་སྤང་བའི་ཕྱིར་སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཉིད་རྟེན་དུ་གསུངས་ཀྱི། ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ནི་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལས་གཞན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྡུད་པར་བྱེད་ པ་དང་འབྱོར་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་།མི་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་ཐམས་ཅད་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་བདག་ཀྱང་སྤོང་ཞིང་གཞན་དག་ཀྱང་སྤོང་དུ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དེ་དགེ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྡུད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དགེ་བའི་ ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རང་གི་རྒྱུད་ལ་དགེ་བའི་ཆོས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་དང་།སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་ལ། དེ་ལ་རང་གི་རྒྱུད་ལ་དགེ་བའི་ཆོས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གིས་བསྡུས་པ་སྟེ། དེ་ལ་སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ ལ་གནས་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་མ་ཟད་ཀྱི།དུས་ཐམས་ཅད་དུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་སྤོང་བའམ་སྤོང་དུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་མི་འཇིགས་པ་བྱིན་པ་དང་། གཞན་དག་གནོད་པར་བྱེད་པ་ལ་མི་ བཟློགས་པ་དང་།དེ་ཉིད་ལ་གོང་ནས་གོང་དུ་མངོན་པར་སྤོང་བ་དང་། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པའི་སར་སེམས་མི་སྐྱེད་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱ་བ་དང་མི་འབྲལ་བ་དང་། དེ་ཡང་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་མི་དམིགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་གོ་ རིམས་བཞིན་སྦྱིན་པ་དང་།བཟོད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། བསམ་གཏན་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་གང་བསྲུང་བ་དེ་ཡང་དངོས་སམ་བརྒྱུད་པས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཇི་ལྟར་ན་དེ་ལས་དགེ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་འབྱོར་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། གོང་མ་ལྟ་བུའི་སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་གནས་པས་འགྱོད་པ་མེད་པའི་སྒོ་ནས་སེམས་བདེ་བ་ལ་རེག་པར་གནས་པའི་ཕྱིར། དགེ་བའི་ཆོས་སྡུད་པ་དང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ བྱེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་བས་ན་སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཉིད་རྟེན་ཡིན་གྱི། ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ནི་རྟེན་མ་ཡིན་པར་རྟོགས་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱིས་གཟུང་བར་བྱའོ། །འོན་ཏེ་དེ་ལྟར་སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྟེན་དུ་བཤད་པ་ཉིད་ཉན་ཐོས་ ཀྱི་སྡོམ་པ་ཉིད་དུ་འགྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་ལས་སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་གང་ཞེ་ན། སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་ནི་ས་བདུན་གྱིས་བསྡུས་པ་སྟེ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། དེ་ཉིད་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྡོམ་པ་རྟེན་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་ཁུངས་སུ་མི་རུང་སྟེ། འཕགས་པ་ཉེ་བ་འཁོར་གྱིས་ཞུས་པ་ ལས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་དང་།རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སོ་སོར་ཐར་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་དང་ཞེས་གསུམ་དུ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནི་བདེན་མོད་ཀྱི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་ཞེས་གསུངས་པ། དེ་ཉིད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སོ་སོར་ཐར་ པའི་སྡོམ་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན།དེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་གཞན་རྗེས་སུ་མི་སྲུང་བ་དང་། མཐར་ཆགས་པ་དང་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་དང་། བཅོས་སུ་རུང་བའི་སྒོ་ནས་ཁྱད་ཕྱེད་པའི་ཕྱིར་མདོ་ལས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ།

因此，戒律的所依是菩萨戒律，即是戒律。如《菩萨地》中说：'什么是摄善法戒？即是依于正受持戒律'，《决定略摄论》中也说：'彼能摄集一切善法并令圆满'，《大乘集论》中也说：为断除十不善业故，说戒律即是所依，而声闻戒则不如是。因为声闻戒不能摄集和圆满其他一切善根法，也不能在一切时中自己断除并令他人断除一切十不善业道。
云何戒律能摄集一切善法？略说一切善法即是圆满自相续中的善法，以及令有情成熟。其中，圆满自相续中的善法是由六波罗蜜多所摄。住于戒律不仅是戒波罗蜜多的自性，而且因为在一切时中断除或令断除一切有情的杀生等，故施予一切有情无畏，不阻止他人作损害，于此更加精进断除，不生声闻缘觉等地之心而不离求证大菩提之意乐，又因为以三轮清净无所得智慧摄持，故依次即是布施、忍辱、精进、禅定、智慧的自性。又因所护持的戒律直接或间接都成为一切有情之利益，故也是利益有情戒的自性。
云何由此令一切善法圆满？由住于如上所说的戒律，以无悔的方式安住于心乐触，故能趣入摄善法和利益有情的戒律。
因此，应当了知戒律即是所依，而声闻戒非为所依。若有人说：如是说戒律为所依即是成立声闻戒，因为《菩萨地》中说：'什么是戒律？别解脱戒是由七地所摄'。此说不能成为声闻戒是所依的依据，因为《圣优波离请问经》中说有三种：声闻别解脱戒、独觉别解脱戒和菩萨别解脱戒。
虽然如此，若说所说的声闻别解脱戒即是菩萨别解脱戒，这是不对的。因为从不护他、相续、随行、可忏悔等方面有差别，如经中所说。

།འོན་ཏེ་མདོ་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་ཞེས་གསུངས་པ་ནི་ དགེ་བའི་ཆོས་སྡུད་པ་དང་།སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་གྱི། སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་རིགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་ལྟར་ཁྱད་པར་ཕྱེ་བ་ནི་སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གསུངས་པ་སྟེ། མདོ་ ཉིད་ལས་བཅོས་སུ་རུང་བའི་ཁྱད་པར་སྟོན་པའི་སྐབས་སུ་མཚམས་མེད་པ་ལྔ་ལ་སོགས་པ་བཅོས་སུ་རུང་བ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།།འོ་ན་སློབ་དཔོན་ས་མུ་དྲ་མེ་གྷས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ལེའུའི་འགྲེལ་པ་ལས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཞི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་འདི་ཇི་ ལྟར་དྲང་ཞེ་ན།དེ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྡོམ་པས་ཇི་ལྟར་རང་བཞིན་དང་བཅས་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་སྤོང་བཞིན་དུ་སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་ཀྱང་སྤོང་བས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཉིད་ལ་སྤོང་བྱ་ཐུན་མོང་བ་སྤོང་བར་འདྲ་བའི་ཕྱིར་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཞེས་བསྟན་ཏེ། དཔེར་ ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་མངའ་བའི་བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པ་ལ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡོན་ཏན་ཞེས་བཤད་པ་བཞིན་དུ་ཡིན་གྱི།དངོས་སུ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྡོམ་པ་རྟེན་ཉིད་དུ་བཤད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གོང་དུ་བསྒྱུར་ཡང་ཉེ་བར་མི་འགྲོ་ཞེས་བཤད་པའི་སྐབས་སུ་ས་བོན་ནམ་ལྡང་བའི་གཞི་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་རོ་ཞེས་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ད་ལྟ་མ་ཡིན་ན་སྔ་ཕྱི་ཡང་འགལ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །འོན་ཏེ་ད་ལྟར་དེ་ལྟར་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྡོམ་པ་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་གཉིས་ལ་མི་འདྲ་བའི་ཁྱད་པར་ཅི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡོད་དེ་སྔ་མ་རྟེན་མ་ཡིན་ལ་ཕྱི་མ་ནི་རྟེན་ཉིད་དུ་གཞག་ཅེ་ན། ཁོ་བོས་ནི་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡོམ་པ་དང་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྡོམ་པའི་ཁྱད་པར་ནི་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཡོད་ཀྱང་།གཙོར་ན་རྟེན་ཡང་དག་པར་ལེན་པའི་བསམ་པའི་སྒོ་ནས་མི་འདྲ་བ་ཉིད་དུ་ཤེས་ཏེ། དཔེར་ན་གང་ཟག་འགའ་ཞིག་ལྷའི་ཡུལ་དུ་འགྲོ་བར་བྱ་སྙམ་པའི་བསམ་པས་ལམ་དུ་ཞུགས་པའི་ཚེ་རྫུ་འཕྲུལ་ལ་ སོགས་པ་དང་མི་ལྡན་པའི་དབང་གིས།ལྷའི་ཡུལ་དུ་ཕྱིན་པར་མི་འགྱུར་ཡང་དེར་ལམ་དུ་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། འདི་ན་གང་ཟག་ཁ་ཅིག་ཉན་ཐོས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་བསམ་པ་སྔོན་དུ་བཏང་ནས་སྲོག་གཅོད་པ་སྤོང་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བླངས་པའི་ཚེ། རིགས་དང་ མི་ལྡན་པའི་དབང་གིས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་ཡང་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་དཔེར་ན་རྫུ་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་ལྷ་ཡུལ་དུ་འགྲོ་བ་མ་བསམས་ཀྱི་གངས་རིའི་རྩེ་མོར་འགྲོ་བ་ནས་ལམ་དུ་ཞུགས་པ་དེ་ནི་གངས་རིར་ལམ་དུ་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱའོ།།ལྷ་ ཡུལ་དུ་མ་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འདི་ནི་གང་ཟག་ཁ་ཅིག་རིགས་དང་མི་ལྡན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསམ་པས་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པའི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་དེའི་ཚེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡོམ་པ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་གྱི།དེ་ཉིད་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྡོམ་པར་ནི་མི་འགྱུར་ ཏེ།བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པའི་བསམ་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཉན་ཐོས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་བསམ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

然而，经中说'菩萨别解脱戒'是就摄善法和利益众生的戒律而言，并非就律仪戒而言，这种说法是不对的。因为这种说法没有道理，而且这样区分是就律仪戒本身而言的。在经中讲述可忏悔的差别时，说明五无间罪等是可忏悔的。
那么，论师萨慕达拉梅伽在戒律品注释中说'声闻戒是一切善法的基础'，这该如何理解呢？这是因为声闻戒如何断除自性和遮止的过失，律仪戒也同样断除，由于菩萨律仪戒在断除共同所断方面相同，所以称为声闻戒。
就像说如来所具有的禅定等是'世间功德'一样，并非实际上说声闻戒就是基础。因为在上文'即使转变也不能接近'的语境中说明'既不是种子也不是生起的基础'。
如果不是这样，前后就会相互矛盾。那么现在声闻戒和菩萨律仪戒二者有什么不同的差别，为什么前者不是基础而后者是基础呢？
我认为菩萨戒和声闻戒的差别虽然无量，但主要是从正受依止的发心方面来看其不同。比如有人想要去天界，以此发心踏上道路时，因为不具足神通等，虽然不能到达天界，但称为踏上去天界的道路。
同样，这里有些人先发声闻的发心，然后受持断除杀生等戒律时，因为不具足种姓的缘故，虽然不能证得声闻菩提，但称为声闻戒。就像虽然具足神通等，但没有想去天界而是从一开始就想去雪山顶峰的人，称为踏上去雪山的道路，而不说是踏上去天界的道路。
同样，有些人虽然不具足种姓，但以菩萨发心受持断除杀生等戒律时，就成为菩萨戒，而不会成为声闻戒。因为有证得大菩提的发心，而没有证得声闻的发心。

།འོན་ཏེ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རིགས་དང་མི་ལྡན་པའི་དུས་དེའི་ཚེ་བསམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་སྡོམ་པ་བླངས་ཀྱང་ཉེ་བར་ལེན་པའི་རྒྱུ་མེད་པས་སྡོམ་པ་མི་སྐྱེའོ་ཞེ་ན། ཉེ་བར་ལེན་ པའི་རྒྱུ་གང་མེད་པར་འདོད།འོན་ཏེ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རིགས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། རིགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་པ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་སྡོམ་པ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་རྒྱུ་ཡིན། ཕྱོགས་སྔ་མ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འཕགས་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་ལ་སོགས་པ་རིགས་ དང་མི་ལྡན་པ་ཡང་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་སོགས་པ་དང་ཕྲད་པའི་དབང་གིས་སེམས་བསྐྱེད་པ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དང་།དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་མཐའ་དག་ལ་ཡང་རྐྱེན་གྱི་དབང་གིས་སེམས་བསྐྱེད་པ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་དང་། སེམས་བསྐྱེད་པ་ཙམ་གྱིས་དེ་དག་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རིགས་སུ་མ་ངེས་པའི་ཕྱིར་ དང་།སེམས་བསྐྱེད་ཀྱང་དེ་དག་ལས་ལྡོག་པར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱོགས་གཉིས་པ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དམ་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལས་ཀྱང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བསམ་པ་རྟེན་ཉིད་དུ་གསུངས་ཀྱིས་སྡོམ་པ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་རྒྱུ་རྟེན་ཉིད་དུ་མ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའི་ས་ལས་ཀྱང་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་ལེན་པའི་དུས་སུ་བསམ་པ་རྟེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར།།ཁྱོད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་ནམ། བྱང་ཆུབ་ཏུ་སྨོན་ལམ་བཏབ་བམ་ཞེས་འདྲི་བའི་ཚིག་གསུངས་ཀྱི། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རིགས་དང་ལྡན་ནམ་ཞེས་འདྲི་བའི་ཚིག་མ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་དང་། གཞན་ ཡང་གལ་ཏེ་རིགས་ཁོ་ན་སྡོམ་པ་འཐོབ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ན་ནི་བདག་ཅག་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་རང་གི་རིགས་ཇི་ལྟ་བུ་མི་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བསམ་པ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་མི་ཤེས་ལ་སྡོམ་པ་ཡང་གང་ལེན་པར་བྱེད་པ་མི་ཤེས་ཤིང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡང་འབྲས་བུ་གང་དུ་ ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་ཡང་མི་ཤེས་པ་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་ཏེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་རིགས་དང་མི་ལྡན་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བསམ་པ་དང་ལྡན་ཡང་སྡོམ་པ་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་དང་། སྡོམ་པ་མ་སྐྱེས་པའི་གང་བསྔོ་བར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་སྡོམ་པ་ཐ་དད་པ་ཉིད་རྣམ་པར་ གཞག་པ་ནི་ཡང་དག་པར་ལེན་པའི་བསམ་པའི་དབང་གིས་ཡིན་གྱི་རིགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་དང་འབྲས་བུའི་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་སྒོ་ནས་གཞག་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།འོ་ན་རིགས་དང་མི་ལྡན་པ་ལ་ཡང་སྡོམ་པ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ན། དེའི་ཚེ་དེའི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་རྒྱུ་གང་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་རིགས་དང་མི་ལྡན་པ་ལ་ཡང་ སྡོམ་པ་སྐྱེ་བ་དེ་ནི་རྐྱེན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བསམ་པ་སྐྱེས་པའི་སྒོ་ནས་སྡོམ་པ་ལེན་པ་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་པའི་སྤྲོས་པའི་བག་ཆགས་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ཅན་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ།དཔེར་ན་མུ་སྟེགས་ཅན་གཞན་རྣམས་ཀྱི་བདག་ལ་སོགས་པ་གྲོལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྡོམ་པ་ལེན་པ་ལ་ འཇུག་པར་བྱེད་པ་ཉིད་བཞིན་དུ།དེ་ཡང་བདག་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དམ། བདག་ཅེས་བྱ་བ་རང་གི་རིགས་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་མེད་ཀྱང་། སྤྲོས་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ལེན་པ་ལ་འཇུག་པ་ལྟ་བུའོ། །གཞན་ཡང་སྡོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་འདི་ཉིད་ལས་ཀྱང་། སྤོང་བའི་སེམས་ནི་ཐོབ་པ་ལས། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཕ་རོལ་ཕྱིན་པ་བཤད། །ཅེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། སྤོང་བའི་སེམས་པ་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཡིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་བཤད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནམ། དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ན་ནི་རིགས་དང་མི་ལྡན་པ་དག་ལ་ཡང་དེ་ལྟ་བུའི་སྡོམ་པ ནི་སྐྱེ་བར་མི་འགལ་ལོ་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ།།ཞར་ལ་འོངས་པས་ཆོག་གོ། །ད་ནི་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་མི་ཉམས་པར་བསྲུང་བའི་ཚུལ་གྱིས་འཇུག་པ་རྒྱས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། མི་ཞུམ་པའི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས། དེ་ལྟར་བློ་དང་ལྡན་པ་ཡིས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་བསྟན་ཏོ།།ད་ནི་ཇི་ལྟར་ཡང་དག་པར་བླང་བའི་སྡོམ་པ་ཉམས་སུ་བླང་བ་ལ་གོ་ཆའི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས། ད་ནི་ཅི་ནས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སེམས་ཅན་མགྲོན་ཆེན་པོ་ཚིམ་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་བསྟན་ཏོ།

然而，如果说在没有大乘种姓的时候，即便发起这样的发心受戒，由于没有近取因而不会生起戒体，那么请问是什么近取因不存在？
如果说是因为没有大乘种姓，那么所谓的种姓是发心的近取因，还是戒体的近取因？
第一种说法不合理，因为舍利子等虽然不具备种姓，但由于遇到善知识等因缘而生起菩提心；同样地，可以看到一切众生也都因缘和合而生起菩提心；仅仅生起菩提心并不能确定他们就是大乘种姓；而且可以看到有人虽发菩提心却又退失。
第二种说法也不合理，因为在正法律中也说涅槃心是所依，而没有说戒体的近取因是所依；在菩萨地中也说正受戒时发心是所依，问'你是菩萨吗？发菩提愿了吗？'这样的话，而没有问'你具有大乘种姓吗？'这样的话。
再者，如果说唯有种姓才是获得戒体的因，那么我们这些凡夫既不了解自己的种姓如何，也不知道应当如何生起涅槃心，也不知道应当受何种戒，也不知道应当将善根回向何种果报。
为什么呢？因为如果不具备种姓，即便具有涅槃心也不会生起戒体，而没有生起戒体就没有什么可回向的。
因此，戒体的差别是依据受戒发心的差别而安立的，而不是依据种姓或所获得的果报而安立的。
那么，如果说不具备种姓者也能生起戒体，那么此时其近取因是什么呢？对于不具备种姓者也能生起戒体这一点，是由于随顺因缘而生起发心，进而趣入受戒的无始时来的戏论习气，这些习气存在于阿赖耶识中。
就像其他外道为了解脱所谓的'我'等而趣入受戒一样。虽然没有所谓获得'我得解脱'这样的果报，也没有所谓具有'我'的种姓，但由于戏论习气而趣入受戒。
再者，所谓的戒体，在此法中也说：'由获得断心，说为戒度。'因此，不就是以具有习气的断心相应的意识来解释的吗？如果不是这样，那么对于不具备种姓者生起这样的戒体也不相违，应当如是思维。
附带说明到此为止。现在为了广说如何守护正受戒不失坏的方法，以不退怯的精进为主，说了'如是具慧者'等两个偈颂。
现在为了说明如何修习正受戒体，以披甲精进为主，从'今当如何'直到'满足众生大宾客'来说明。

།དེ་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དང་ པོས་བདག་ནི་རིགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་ཏུ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར།རིགས་སུན་འབྱིན་པར་མི་བྱ་བའི་དོན་དུ་བསླབ་པ་ལ་འབད་པར་བྱ་བར་སེམས་ལ་གོ་བ་གོ་བར་བསྟན་ཏོ། །ལྷག་མས་ནི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་ཡང་དག་པར་མི་ཉམས་པར་སེམས་ལ་གོ་བ་གོ་བ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏེ། དེ་ཡང་ ལོང་བས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་དེ་སྙེད་ཀྱི་དཀའ་བ་ལས་རྙེད་པར་བསྟན་ཏོ།།འགྲོ་བའི་འཆི་བདག་ཅེས་བྱ་བ་ཚིག་རྐང་གཉིས་ཀྱིས་ནི་རིགས་དང་ལྡན་པ་དག་གིས་འཆི་བདག་གི་བདུད་སྤོང་བར་བྱེད་པའི་གཉེན་པོ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ། །འགྲོ་ བ་དབུལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་རྐང་བཞིས་ནི་རིགས་ཅན་རྣམ་པ་ལྔ་ཆར་གྱི་རྒྱུད་ལ་མཐོ་རིས་དང་ཐར་པའི་བདེ་བ་སྦྱིན་ཞིང་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་སྤོང་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཉིད་བསྟན་ཏོ།།སྲིད་ལམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་རྐང་གཉིས་ཀྱིས་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་ རྒྱས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཉིད་བསྟན་ཏོ།།འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ཚིག་རྐང་གཉིས་ཀྱིས་རིགས་ཆད་པ་ཉིད་བདེ་འགྲོ་ལ་དགོད་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ། །འགྲོ་བའི་ཉོན་མོངས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་རྐང་བཞིས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རིགས་ཅན་དག་གི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་ བྱའི་སྒྲིབ་པ་གཉིས་སྤོང་བའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ།།བསྡུས་པའི་དོན་ནི། བདག་གིས་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་དེ། བསླབ་པ་ལ་བསླབས་པས་ཅི་རིགས་པར་བདག་དང་གཞན་ཉིད་ཀྱི་དོན་འགྲུབ་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དམ་ཆོས་འོ་མ་ཞེས་བྱ་བ་རྐང་པ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་ ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་འཇུག་པའི་གང་ཟག་ནི་ལམ་གྱི་སྙིང་པོ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏེ།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། གང་ཟག་དེ་དག་གིས་ཆོས་མཉན་པ་ལ་སོགས་པས་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟར་གནས་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ནི་འོ་མ་བསྲུབས་པ་ཡིན་ལ། དེ་མ་གཏོགས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་སྐྱེ་སྟེ། དེ་དག་གི་དོན་དུ་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ནི་མར་གྱི་སྙིང་པོ་ཕྱུང་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འགྲོ་བའི་མགྲོན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིས་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མགྲོན་ཆེན་པོ་རིགས་ལྔས་བསྡུས་པའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་མཐོ་རིས་དང་ཐར་པའི་སྟོན་མོ་སྟེར་བའི ཐབས་དམ་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ།།བདག་གིས་དེ་རིང་ཞེས་བྱ་བ་རྐང་པ་བཞིས་ནི་མགྲོན་དེ་དག་མི་སླུ་བའི་ཕྱིར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསླབ་པ་ལ་འབད་པར་བྱའོ་ཞེས་གདམས་པ་བསྟན་ཏོ། །ཡན་ལག་གི་དོན་ནི་གོ་སླའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་ནི་སྔ་ མ་བཞིན་ནོ།།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་བསྐྱེད་པའི་ཆོ་གའོ། །ལེའུ་གཉིས་པའི་བཤད་པ་རྫོགས་སོ།། །།དེ་ལྟར་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བླངས་པའི་ལས་ནི་བསྲུང་བ་ལ་འཇུག་པ་འབྱུང་བས། ད་ནི་དེའི་ཐབས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཐོག་མར་ མ་ཆགས་པ་དང་།ཞེ་སྡང་མེད་པ་དང་། གཏི་མུག་མེད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་བག་ཡོད་པ་ལ་གནས་པར་བྱ་དགོས་པས། ལེའུ་གསུམ་པ་གསུངས་སོ། །བག་ཡོད་པ་ལ་གནས་ན་རང་གི་ངང་གིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསླབ་པ་མི་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་དགོངས་སོ། ། འོན་ཏེ་དེ་ལྟར་སྡོམ་པ་མནོས་པས་ཆོག་གམ། འོན་ཏེ་བསྲུང་དགོས་སྙམ་པ་ལ་བསྲུང་དགོས་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྒྱལ་བའི་སྲས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། བསྲུང་བར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་དམ་བཅས་པའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ། །འོན་ཏེ་དམ་བཅས་སུ་ཟིན་ཀྱང་བརྟགས་ནས བསྲུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མ་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན།བབ་ཅོལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཡང་ཐམས་ཅད་མ་བརྟགས་པའམ། ཅུང་ཟད་བརྟགས་ཀྱང་ལེགས་པར་བརྟགས་པ་དེ་ཉིད་གཟོད་བརྟགས་ལ་སྒྲུབ་ཀྱི། འདིར་ནི་དེ་མ་ཡིན་ཏེ། སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ དང་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་ཡང་ནས་ཡང་དུ་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་ལེན་པའི་སྔོན་རོལ་དུ་བརྟགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

关于此，第一个偈颂表明自己是一切种姓中最殊胜的出身，为了不损坏种姓，应当精进于学处的修学，这是要让心中明白。
其余部分是从宣说功德的角度，表明要让心中真实不退失地明白。其中'盲人'等词句表明它如同如意宝珠一般珍贵，因此是从诸多困难中获得的。
'众生死主'这两句偈颂表明，对于具有种姓者来说，这是断除死魔的对治。
'贫穷众生'等四句偈颂表明，对于五种种姓者的相续，这是赐予人天解脱安乐并断除轮回痛苦的因。
'有路'等两句偈颂表明，这是获得声闻缘觉菩提的因。
'一切众生'两句偈颂表明，这是安置断种姓者于善趣的因。
'众生烦恼'等四句偈颂表明，这是大乘种姓者断除烦恼障和所知障二障的因。
总义是：我发菩提心，依学处而学，是随应成办自他二利的因，这是其结语。
'正法乳汁'两句偈颂表明，随法而行的补特伽罗是道之精要。如何呢？这些补特伽罗通过听闻等法而通达法的实相，如同搅动乳汁；对其余众生生起大悲心，为他们发菩提心，如同提取酥油精华。
'众生宾客'等四句表明，菩萨们以五种种姓所摄的一切众生为大宾客，这是赐予人天解脱飨宴的殊胜方便。
'我今'等四句偈颂表明，为了不欺诳这些宾客，应当精进于菩萨学处的教诫。
支分义容易理解。'入菩萨行论'的词义如前。'受持菩提心'是发心仪轨。第二品释文圆满。
如是正受律仪后，应当趋入守护，为此现在宣说其方便。首先应当住于无贪、无嗔、无痴及精进本性的正知，因此宣说第三品。认为若住于正知，自然不会退失菩萨学处。
若想：如是受戒即可，还是需要守护？为显示确实需要守护，故说'佛子'等词，是思维已立誓必须守护。
若想：虽已立誓，但为守护而观察，并非未经观察。对此说'轻率'等词，表明或者完全未观察，或者虽稍作观察但未善加观察才算观察，而此处并非如此，因为诸佛菩萨以及自己在正受律仪之前已反复观察。

།འོན་ཏེ་མ་བསྒྲུབས་ན་ཉེས་དམིགས་ཅི་ཡོད་སྙམ་པ་ལ། སྨོན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལས་འདས་པའི་ཉེས་དམིགས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་ བ་ནས།བདག་གིས་གུས་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་སྨོས་པས། འདི་སྐད་སྟོན་ཏོ། །གོང་དུ་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་ཚུལ་གྱིས་བདག་གིས་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པར་བྱས་ལ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་བྱའོ་ཞེས་དམ་བཅས་ནས་དེ་བཞིན་དུ་མ་བསྒྲུབས་ཏེ། ཡང་བདག་གིས་ སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པར་བྱ་བར་མི་ནུས་ཀྱི་དེ་བས་ན་བདག་གིས་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ཐོབ་པར་འདོད་སྙམ་དུ་སེམས་བསྐྱེད་ན་དེའི་ཚེ་དེ་དག་བསླུས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།སྐྱེ་བ་ཕྱི་མ་ལ་བདག་གིས་འགྲོ་བ་ཅི་འདྲར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤོང་བ་སྟེ། བཟང་པོར་འགྲོ་བའི་ཐབས་ མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དངོས་པོ་ཕལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དངོས་པོ་ཐ་མལ་པ་ལས་གང་ཟག་འགའ་ཞིག་ལ་ཚིག་ཏུ་དམ་མ་བཅས་པར་ཡོད་ཀྱི་སྦྱིན་པར་དམ་བཅས་ནས་མ་བྱིན་པར་དེ་ཡང་ཡི་དགས་ཀྱི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་བཤད་ན་ཐ་མལ་པའི་དངོས་པོ་མ་ ཡིན་ཏེ།བླ་ན་མེད་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བདེ་བ་ལ་ཡིད་ཀྱིས་བསམ་པ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་གྱིས་ཚིག་ཏུ་དམ་བཅས་ནས་སེམས་ཅན་འགའ་ཞིག་བསླུས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཐམས་ཅད་བསླུས་པར་བྱས་པས་གདོན་མི་ཟ་བར་ངན་སོང་དུ་འགྱུར་གྱི། བདེ་འགྲོར་སྐྱེ་བའི་ཐབས་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ ཚིག་གོ།།འོ་ན་དེ་ཐམས་ཅད་དུ་ཐར་པར་མི་འགྱུར་རམ་ཞེ་ན། མི་གང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། བསྡུས་པའི་དོན་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ཚུལ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ལང་ཀར་གཤེགས་པ་ལས། བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་མ་བཏང་ངོ་ཞེས་གསུངས་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཐར་པར་མཛད་པ་ནི།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་ཁོ་ནས་མཁྱེན་གྱི། བདག་ཅག་གིས་ནི་མི་ ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ།ཇི་སྐད་དུ། ངས་ནི་འདི་ཡི་ཐར་པ་ཡི། །ས་བོན་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བ་ཡང་། །ས་ཡི་ཁོང་ན་ཡོད་པའི་གསེར། །བག་ལ་ཉལ་བ་བཞིན་དུ་གཟིགས། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ཙམ་དུ་ཐར་བར་དཀའ་བ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། སྨོན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་དེ་གཏོང་བ་དེ་ནི་ཕས་ཕམ་པས་ལྟུང་བ་ལྕི་བ་སྟེ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཕས་ཕམ་པའི་ལྟུང་བ་ནི་བྱུང་དུ་ཟིན་ཀྱང་སེམས་བསྐྱེད་པ་མ་བཏང་ན་ལས་བྱ་བ་གཙོ་བོ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པ་ལས་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་ལ། སེམས་བསྐྱེད་པ་བཏང་ན་ནི་ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ། གསང་ཆེན་ཐབས་ལ་མཁས་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། སེམས་བསྐྱེད་པ་གཏོང་བ་རྩ་བའི་ལྟུང་བ་ཤིན་ཏུ་ལྕི་བ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཏེ་བདག་ཉིད་ཀྱི་སེམས་བསྐྱེད་པ་བཏང་བ་འབའ་ཞིག་ལྟུང་བ་ལྕི་བ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན་མ་ཡིན་ཏེ། གཞན་དག་སྨོན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པར་འདོད་པའི་བར ཆད་བྱས་སམ།གཞན་དག་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལས་བཟློག་སྟེ། ཐེག་པ་དམན་པར་སེམས་བསྐྱེད་དུ་བཅུག་ན་ཡང་། ནམ་མཁའི་སྙིང་པོའི་མདོ་ལས་ཇི་སྐད་དུ་གསུངས་པ་བཞིན་དུ་རྩ་བའི་ལྟུང་བར་འགྱུར་བས། གང་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གང་ཟག་དེ་གདུལ་བར་བྱ་བ་ མཐའ་དག་གིས་བདེ་བར་ཉམས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།འོན་ཏེ་དེ་ལྟར་རེས་འགའ་སེམས་བསྐྱེད་པ་བཏང་བ་ཡང་རེས་འགའ་སེམས་བསྐྱེད་པ་བྱས་ན་རུང་ངམ་ཞེ་ན། རུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་ལས་གཉིས་ འདྲ་ན་མར་སྤྱད་པའི་ཕྱིར་མཐོ་རིས་དང་ངན་སོང་དུ་རེས་ཀྱིས་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་གྱི།དགེ་བའི་ལས་ཐང་ཆོད་པར་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཐར་པ་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

那么，如果不修行会有什么过患呢？就发愿发心超越的过患而言，'如果这样'乃至'我当恭敬修行'之间所说的，表明以下含义：按照前面所说的方式，我发誓要获得大菩提并利益一切众生，但如果没有如此修行，而是想：'我不能为了众生获得大菩提，所以我想获得声闻等果位'，这样发心的话，那时就是欺骗了他们，因此'来世我将投生何处'是舍弃的，意思是没有投生善趣的方法。
为什么会这样呢？说到'小小事物'等，即使对于普通事物，有些人未曾口头承诺，但若承诺布施后却未施予，这也说是饿鬼之因，更何况这不是普通事物，而是想到无上佛陀的安乐这样的事，不是仅仅用意念想想，而是口头发誓后欺骗了众生，不是欺骗某一个众生，而是欺骗了所有众生，必定会堕入恶趣，没有投生善趣的方法，这是其含义。
那么，他们是否永远都不能解脱呢？说到'何人'等，其要义是：因为众生业的成熟方式不可思议，如《楞伽经》中说：'大慧，如来未曾舍弃一切众生。'使他们解脱是如来的事，因为如来的智慧遍及一切所知，唯有如来才能了知，我们是不知道的，这是其含义。如说：'我见他解脱的种子，极其微细，如同藏在地下的金子一样潜伏着。'
为什么如此难以解脱呢？说到'这是'等，舍弃愿菩提心是比波罗夷还要严重的堕罪。为什么呢？因为即使犯了波罗夷罪，只要不舍弃菩提心，就不会失去利益众生这一主要事业，但如果舍弃菩提心就会失去。在《大密方便善巧经》中也说明舍弃菩提心是极为严重的根本堕罪。
那么，是否只有自己舍弃菩提心才是严重的堕罪呢？不是的。如果阻碍他人发愿发心，或者使他人舍弃菩提心转向发小乘心，按照《虚空藏经》所说也会成为根本堕罪。因此说到'若人'等，意思是会使所有应该调伏的众生失去安乐。
那么，如果有时舍弃菩提心，有时又发菩提心可以吗？这是不行的。为什么呢？说到'如此'等，意思是如果两种业力相等，因为互相抵消，会轮流感受天界与恶趣的果报，因为没有圆满完成善业，所以不能获得解脱。

།དེ་བས་ན་བདག་གིས་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པར་བྱ་སྟེ། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་ བྱའོ་ཞེས་དམ་བཅས་པ་དེ་ཇི་ལྟར་ཡང་གཏང་བར་མི་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར།དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །ད་ནི་འཇུག་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལས་འདས་པའི་ཉེས་དམིགས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །འོན་ཏེ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་བརྩོན་པར་མ་བྱས་ ཀྱང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ངན་སོང་དུ་འགྲོ་བའི་ཉེས་པ་མེད་དོ་སྙམ་ན།བདག་ཉིད་ཀྱིས་བརྩོན་པར་མ་བྱས་ན། སྔར་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་མི་ཕན་པ་བཞིན་དུ་ཕྱིས་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཕན་པར་མི་འགྱུར་བས། བདག་ཉིད་ཀྱིས་བརྩོན་པར་བྱའོ་ ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དེ་ལྟར་བདེན་མོད་ཀྱི། ཕྱིས་དལ་འབྱོར་ཐོབ་པའི་དུས་སུ་འབད་པར་བྱའོ་སྙམ་ན་དེ་ནི་ཤིན་ཏུ་རྙེད་པར་དཀའ་བས་ད་ལྟ་ཉིད་དུ་འབད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ སོ།།དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་བདག་ལ་ནད་ཀྱང་མེད་ཅིང་། ཟས་དང་བཅས་ལ། དགྲ་ལ་སོགས་པའི་འཚེ་བ་མེད་པས་དུས་ཕྱིས་བསླབ་པ་ལ་བརྩོན་པར་བྱའོ་སྙམ་ན། དེ་ལྟར་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་བདག་ནི་འཛམ་བུ་གླིང་པའི་ཚེ་ལ་ངེས་པ་མེད་ཅིང་ལུས་ལ་དབང་བྱར་མེད་པས་ད་ལྟ་ཉིད་ནས་ འབད་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ནད་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དེ་ལྟར་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཉེས་པ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། བདག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །མི་ལུས་མ་ཐོབ་ན་ཉེས་དམིགས་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། མི་ལུས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེའི་ཚེ་དགེ་བའི་མིང་ ཡང་མི་གྲག་ལ།སྡིག་པ་འབའ་ཞིག་བྱེད་པས་ངན་སོང་ལྟུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལྟར་བདེན་མོད་ཀྱི་ངན་སོང་དུ་སྐྱེས་པའི་དུས་ཀྱི་ཚེ། དགེ་བ་བསྒྲུབ་མོད་ཀྱི་སྙམ་པ་ཡང་གང་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དེ་ལྟར་བདེན་མོད་ཀྱི་དགེ་བ་མ་བྱས་ཀྱང་ཉེས་ པ་ཅི་ཡོད་སྙམ་ཞེ་ན།དགེ་བ་དག་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དེ་ལྟར་ཡིན་པར་ཅི་མངོན་ཞེ་ན། དེ་ཉིད་ཕྱིར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དེ་ཉིད་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཡུལ་ཁྱད་པར་ཅན་ལ་ཞེ་སྡང་བསྐྱེད་པ་ལྟ་བུའོ། །སྐད་ཅིག་གཅིག་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དེ་བདེན་མོད་ཀྱི་ལས་ཀྱི་ འབྲས་བུ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དེ་ལས་ཐར་པའི་དུས་སུ་འབད་པར་བྱའོ་སྙམ་ན།དེ་ཙམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ད་ལྟར་གྱི་དུས་སུ་བརྩོན་པར་མ་བྱས་པའི་ཉེས་དམིགས་མཇུག་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདི་འདྲའི་དལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །གལ་ཏེ་བདག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྤྱོད་པ་དེ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡིན་པར་རྟོགས་ཀྱང་གཏི་མུག་གི་དབང་གིས་ཡང་དག་པར་བླངས་པའི་རྗེས་ལ་བྱ་བར་ག་ལས་ནུས་སྙམ་དུ་སྒྱིད་ལུག་སྟེ། ཇི་ལྟར་མནོས་པ བཞིན་དུ་མ་བསྒྲུབས་པའི་ཚེ་འདིར་ཡང་འཆི་ཀའི་དུས་སུ་འགྱོད་པའི་མེ་ཆེན་པོས་གདུང་བར་འགྱུར་ལ།ཚེ་ཕྱི་མར་ཡང་དམྱལ་བའི་མེས་ནི་ལུས་གདུང་ཞིང་ཚེ་སྔ་མའི་ལས་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་སྒོ་ནས་འགྱོད་པའི་མེས་ནི་སེམས་གདུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་བས་ན་ཤིན་ཏུ་རྙེད་ པར་དཀའ་བའི་དལ་འབྱོར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྙེད་པའི་དུས་སུ་བདག་ཉིད་ཀྱི་བྱ་བ་དང་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཤེས་བཞིན་དུ།བྱ་བའི་ཆ་མ་བསྒྲུབས་ཤིང་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཆ་མ་སྤངས་པ་ངན་སོང་དུ་ལྟུང་བར་འགྱུར་བ་ནི། སྔགས་ཀྱིས་རྨོངས་པར་བྱས་པ་བཞིན་དུ་བདག་ཉིད་ལ་གནོད་པ་བྱ་བ་ ཡིན་པས།དེ་ལྟར་བྱ་བར་མི་རིགས་སོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཤིན་ཏུ་རྙེད་དཀའ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།

因此，为了证得大菩提，我发誓要令众生得到圆满成熟，这个誓言无论如何都不应放弃，为了显示这个道理而说'如是'等。
现在为了显示从发起趣入菩提心后违背誓言的过患，而说'其后'等。
如果认为即使自己不精进修行，也会有无量如来出世，所以不会有堕入恶趣的过失。为了显示如果自己不精进修行，如同过去诸佛不能饶益，未来诸佛也不能饶益，所以应当自己精进修行，而说'一切众生'等。
虽然如此，如果认为以后获得暇满时再精进修行，为了显示暇满极难获得所以应当现在就精进修行，而说'如来'等。
即使如此，如果认为我现在无病，有食物，也无敌人等危害，所以可以以后再精进修学，即使如此，因为我们南瞻部洲人的寿命无有定数，对身体也无自主权，所以应当从现在就开始精进，为了显示这个道理而说'无病'等。
即使如此，有什么过失呢？而说'我'等。如果没有获得人身有什么过患呢？而说'人身'等，其意义是那时连善法的名字也听不到，只造作恶业，将会堕入恶趣。
虽然如此，如果认为堕入恶趣时也可以修善，而说'何时'等。
虽然如此，如果认为不修善有什么过失，而说'善业'等。
如何证明是这样呢？而说'正因此'等。为什么是这样呢？就像对殊胜对境生起嗔恨心一样。而说'一刹那造作'等。
虽然如此，如果认为等到感受业果之后再精进修行解脱，而说'仅此'等。为什么呢？而说'如是彼'等。
因此，为了总结现在不精进修行的过患而说'如此闲暇'等。
而说'若我'等，其意义是虽然了知菩萨行是为了这个目的，但由于愚痴的缘故，认为正式受持之后怎么能做到，而生起懈怠，没有如誓言那样实践时，此世临终时会被大悔恨之火焚烧，来世也会被地狱之火焚烧身体，并且由于忆念前世之业而被悔恨之火焚烧内心。
因此，在获得极难获得的圆满暇满时，明知应做与不应做，却不实践应做之事也不断除不应做之事而堕入恶趣，就像被咒语迷惑一样损害自己，所以不应该这样做，为了显示这个道理而说'极难获得'等。

།དེ་ལྟར་དམ་བཅས་པ་ལས་འདས་པའི་ཉེས་དམིགས་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས། དམ་བཅའ་བ་ལས་མི་འདའ་བ་ཉིད་དུ་བསྟན་ནས། ད་ནི་བག་ཡོད་པ་ལ་གནས་ཏེ་ བསླབ་པ་བསྒྲུབ་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་བསླབ་པ་ལས་འདས་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ཅིས་རྨོངས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །ད་ནི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཉེས་དམིགས་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས། དེ་སྤང་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། བདག་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ལ་རྟེན་ཅིང་ བདག་ཉིད་ལ་ཚེ་འདི་དང་ཕྱི་མར་གནས་པ་ནི་བྱེད་ན་ཤིན་ཏུ་ཡང་བཟོད་པར་བྱ་བའི་གནས་མ་ཡིན་པས།དེ་སྤང་བར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བདག་གི་སེམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །གལ་ཏེ་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་བདག་ལ་ཇི་ཙམ་དུ་གནོད་པར་བྱ་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་ལྷ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་སྨོས་སོ།།གལ་ཏེ་དུས་ཇི་སྲིད་དུ་གནས་ཤེ་ན། བདག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །འོན་ཏེ་ཐ་མལ་པའི་དགྲ་བཞིན་དུ་བསྡུམས་བྱས་པས་ཕན་ནམ་ཞེ་ན། མཐུན་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དེ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། དེ་ལྟར་ཡུན་རིངས་རྒྱུན་ ཆགས་དགྲར་གྱུར་པ།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་གིས་བསྡུས་ཏེ། གནོད་པའི་ཚོགས་རབ་འཕེལ་བའི་རྒྱུ་གཅིག་པུ། །ཞེས་བྱ་བས། གལ་ཏེ་ལྷ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་དོན་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་ཏོ། །བདག་གི་སྙིང་ལ་ངེས་པར་ གནས་འཆའ་ན།།ཞེས་བྱ་བས་ནི། བདག་གི་སེམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བསྡུས་པའི་དོན་བསྟན་ཏོ། །དེ་བས་ན་དེ་ཇི་སྲིད་མ་སྤངས་ཀྱི་བར་དུ། འཁོར་བར་འཇིགས་མེད་དགའ་བར་ག་ལ་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བའོ། །ཉེས་དམིགས་གཞན་ཡང་ཉོན་མོངས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ལས་ དང་ཉོན་མོངས་པར་འདུས་བྱས་པས་ཁམས་གསུམ་དུ་འཆིང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར།མི་དགེ་བའི་ལས་བྱས་པས་དམྱལ་བར་སྐྱེས་པའི་དུས་སུ། བྱ་ལྕགས་ཀྱི་མཆེ་བ་ཅན་ལ་སོགས་པ་བདག་ལ་གནོད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། འདི་ནི་འཁོར་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་བས་ན་ བསླབ་པ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་ལས།སྲིད་པའི་བཙོན་སྲུང་བསྲུང་བ་ནི། །སེམས་ཅན་དམྱལ་བའི་ཁྱི་ལ་སོགས་པའང་སྔོན་གྱི་ལས་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་ཉོན་མོངས་པ་འདི་ནི་ཇི་ལྟར་སེང་གེ་འཆོར་བའི་ལྕགས་གཟེབ་དང་མ་བྲལ་ན་བདེ་བར་མི་འགྱུར་བས་སྡོམ་བརྩོན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།དེ་བས་ན་དེ་ཡང་སྤོང་བར་བྱ་བ་དང་བརྩོན་པར་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་ཇི་སྲིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །འོན་ཏེ་ཉོན་མོངས་པའི་སྡུག་བསྔལ་དེ་སྤང་བ་ལ་བདག་གིས་བཟོད་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར། དེ་སྤང་བ་ལ་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་ པར་མ་ནུས་སོ་སྙམ་པ་ལ།རེ་ཞིག་གནོད་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། རང་བཞིན་འཆི་བས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་བསྡུས་པའི་དོན་ནི་ཐ་མལ་པའི་དགྲ་བོ་ཡང་ཞེ་སྡང་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུས་དེ་ལ་གླན་པའི་ཕྱིར། ཐ་ན་གཉིད་ཀྱང་མི་ལོག་པར་བརྩོན་འགྲུས་རབ་ཏུ་རྩོམ་པར་བྱེད་ན། རྟག་ ཏུ་གནོད་པ་ཆེན་པོའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཕྱིར།ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བ་ལ་བརྩོན་འགྲུས་དྲག་ཏུ་ཅིའི་ཕྱིར་མི་རྩོམ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། གཞན་ཡང་ཐ་མལ་པའི་དགྲ་བོ་དག་ནི་བདག་གིས་མ་བསད་ཀྱང་རང་བཞིན་གྱིས་འཆི་བར་འགྱུར། དེ་དག་གསད་པའི་ཕྱིར། དེའི་གནས་སྐབས་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་དེ་དག་བཟོད་ཅིང་ དང་དུ་ལེན་པར་བྱེད་ན།ཉོན་མོངས་པའི་དགྲ་བོ་རྣམས་ནི་བདག་གི་གཉེན་པོའི་རལ་གྲིས་མ་བསད་པའི་བར་དུ་མི་འཆི་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་གྱིས་དགྲར་ངེས་པ་དེ་དག་གཞོམ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་འཇོམས་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ལ་བཟོད་ཅིང་དང་དུ་བླང་བར་བྱ་བ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་ དགོས་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།འོན་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་དེ་ནི་བདག་ལ་གནོད་པའི་ཕྱིར་བདག་གིས་བཟོད་པར་ནུས་སོ་ཞེ་ན། དོན་མེད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཡང་གནོད་པ་བྱེད་པ་ཉིད་མི་རྩི་སྟེ། ཕྱིར་ཞིང་འཇིག་རྟེན་དག་ངོམས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།

如是通过显示违背誓言的过患，说明不应违背誓言后，现在为了说明住于正知而修学，以及烦恼是违背学处的因，故说'为何愚痴'等。现在为了通过显示烦恼的过患而断除它，依止自心且对自己今生来世都有害，实在不应忍受，为了说明应当断除，故说'于我心中'等。若问这些烦恼对我有多大危害，故说'若诸天与'等。若问将持续多久，故说'我'等。若问是否如同普通怨敌一样和解有益，故说'亲近'等。
为了总结，以'如是长久相续成怨敌'等一个偈颂总摄，以'唯一增长众害之因'总结'若诸天与'等两个偈颂的内容。以'若于我心定安住'总结'于我心中'等偈颂的内容。因此在未断除之前，'轮回中岂能无畏而欢喜'。
其他过患是由烦恼缘起造作业和烦恼，系缚三界，由造作不善业而生地狱时，铁嘴鸟等伤害自己，故说'此乃轮回'等。因此如《学处集要》中说：'轮回狱卒守护，地狱狗等亦从往昔业生。'所以烦恼如同狮子未脱铁笼不得安乐，故说'持戒精进'等。
因此为了断除它及生起精进，故说'如何乃至'等。若想烦恼之苦我不能忍受，故不能精进断除，则说'暂且伤害'等及'自然死亡'等。其要义是：即使普通怨敌也因生嗔而报复，乃至不眠而精进，既是大害之因，为何不精进断除烦恼？
再者，普通怨敌不被杀也会自然死亡，为了杀他们而忍受那些痛苦，烦恼怨敌若不被对治剑所杀便不会死亡，为了摧毁这些天生的确定怨敌，更何况要忍受并欣然接受摧毁它时的痛苦。若说这痛苦有害于我故我不能忍受，对无义之苦也不计较伤害，反而令世间赞叹。

།ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བའི་སྐབས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ འདི་ནི་ཤིན་ཏུ་དོན་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པར་བཅས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།ཅིའི་ཕྱིར་གནོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། མ་ཡིན་པས་དེ་ལ་བཟོད་པར་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གཞན་ཡང་འཇིག་རྟེན་ན་དོན་ཆུང་ངུའི་ཕྱིར་ཡང་སྡུག་བསྔལ་ཆེན་པོ་དག་ལ་བཟོད་པར་བྱེད་པ་མཐོང་ན། བདག་ཀྱང་གཞན་གྱི་དོན་ཆེན་པོའི་ཕྱིར་ ལྟ་ཅི་སྟེ་མི་བཟོད་དེ།ཤིན་ཏུ་ཡང་བཟོད་པར་བྱ་དགོས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཉ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །འོན་ཏེ་རྒྱུ་ཅིའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་དེ་སྤང་བར་བྱ་དགོས་སྙམ་པ་ལ། དེའི་རིགས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཕྱོགས་བཅུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདིར་བསྡུས་ པའི་དོན་ནི་བདག་གིས་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བར་དམ་བཅས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལ།གང་གི་ཚེ་རང་ཉིད་གྲོལ་བས་ནི་གཞན་དགྲོལ་བར་ནུས་ཀྱི་རང་མ་སོང་བར་གཞན་བསྒྲལ་བར་མི་ནུས་པ་རྒྱུ་དེའི་ཕྱིར། རང་གི་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བ་ལ་འབད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། ། འོན་ཏེ་ཉོན་མོངས་པ་དེ་ཇི་ལྟར་སྤང་ཞེ་ན། རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཏེ། དེ་ལ་རེ་ཞིག་དང་པོ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་རྒྱུད་ལ་བརྟེན་པའི་སྒོ་ནས། ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བར་བསྟན་པ་ལ། རེ་ཞིག་ཁོན་དུ་འཛིན་པ་རྒྱུད་ལ་གཞག་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། ཉོན་མོངས་པ་སྤང་བ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ སྨོས་སོ།།འོན་ཏེ་ཁོན་དུ་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཅི་ཡིན་ཞེ་ན། ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཉེས་དམིགས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པ་དང་། མ་བརྗེད་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་དྲན་པ་སྟེ། དེ་ནི་ཁོན་དུ་འཛིན་པ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར། །ཁོན་དུ་འཛིན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཞེས་བླ་དགས་ཀྱི། དངོས་སུ་ཉོན་ མོངས་པ་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ད་ནི་ང་རྒྱལ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་ལས་གཞག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བདག་ནི་བསྲེགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །ང་རྒྱལ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཅི་ཞིག་ཅེ་ན། དེ་ནི་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་ལ་གནས་ཏེ། སེམས་ཉིད་ཉོན་མོངས་པའི་དབང་དུ་ མི་གཏོང་བ་ཉིད་ལ།ང་རྒྱལ་དང་འདྲ་བའི་ང་རྒྱལ་གྱི་ཉོན་མོངས་ཞེས་གདགས་ཀྱི། དངོས་སུ་ཉོན་མོངས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཏེ་ཐབས་དེ་དེ་དག་གིས་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་ནས། དེའི་ཚེ་ཐ་མལ་པའི་དགྲ་རྣམས་གཞན་དུ་བདག་ལ་གནོད་པར་མི་འགྱུར་རམ་ཞེ་ན། མི་འགྱུར་ བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ཐ་མལ་པའི་དགྲ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྐང་པ་བཞི་དང་། བདག་ཡིད་ལས་བསལ་ཞེས་བྱ་བ་གཉིས་སྨོས་སོ། །འོ་ན་ཅིའི་ཕྱིར་མ་སྤངས་ཤེ་ན། བློ་ཞེན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། བརྩོན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་མ་སྤངས་པར་ཟད་ཀྱི། ཕྱིས་ནད་ཀྱི་འཇིགས་པས་ནི་མ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ད་ནི་ཉོན་མོངས་པ་གཞི་ནས་སྤང་བར་བྱ་བའི་དོན་དུ། ཉོན་མོངས་ཉོན་མོངས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་འདི་དག་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པ་ཉིད་དུ་དམིགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ མིག་གིས་སྤང་དགོས་ཏེ།དེས་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བ་དངོས་པོར་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་སྐད་དུ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་འཇུག་པ་ལས། དངོས་པོར་ཞེན་པའི་དབང་གིས་སྐྱོན། །ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པ། །དགྲ་རྣམས་རབ་འབྱུང་དེ་ལོག་ན། །དེ་རྣམས་ འབྱུང་བར་ག་ལ་འགྱུར།།ཞེས་འབྱུང་བ་དང་། དབུ་མ་རྒྱན་ལས་ཀྱང་། ཆོས་ལ་བདག་མེད་མཁས་པ་ནི། །རང་བཞིན་མེད་པས་གོམས་བྱས་པས། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལས་བྱུང་བ་ཡི། །ཉོན་མོངས་སྒྲིབ་པ་མེད་པར་སྤོང་། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་མིག་ཇི་ ལྟར་བསྐྱེད་ཅེ་ན།ཉོན་མོངས་རྣམས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དོན་དམ་པར་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ནི་ཡུལ་ལ་སོགས་པ་ལ་མི་གནས་ཏེ། གཅིག་དང་དུ་མ་དང་བྲལ་བས་ཡུལ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། ཡུལ་ལ་སོགས་པ་གྲུབ་ཏུ་ཟིན་ཀྱང་དེ་དག་ལ་མི་གནས་ཏེ། རེས་འགའ་ཡིད་དུ་འོང་བ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་ཡིན་ཡང་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།

断除烦恼时的痛苦是具有极大意义的，为什么要造作伤害呢？因为不是这样的，所以应当忍耐。再者，在世间上为了小小的利益尚且能忍受巨大的痛苦，那么我为了他人的巨大利益怎能不忍受呢？更应当忍耐。因此提到'渔夫'等。
若想为何要断除这些烦恼，为了说明其道理，故说'十方'等。此处总义为：我已发誓要断除一切众生的烦恼，当自己解脱时才能解脱他人，若自己未解脱则无法度化他人，因此应当努力断除自己的烦恼。
若问如何断除这些烦恼，有两种方式：首先从烦恼两种相续的角度来说明断除烦恼。首先就执著相续而言，故说'断除烦恼'等。若问何为执著，即如实了知诸烦恼过患，以及不忘失的特征即念住，因为这与执著相似，故称为执著烦恼，实际上并非烦恼的本质。
现在为了建立我慢特征的烦恼因，故说'我当被烧'等。若问何为我慢，即安住于正念与正知，不让心随烦恼所转，因与我慢相似故称为我慢烦恼，实际上并非烦恼的本质。
若问以这些方法断除烦恼后，那时普通的敌人是否会在他处伤害我呢？为了说明不会如此，故说'普通敌人'等四句偈颂，以及'从意中除'等两句。若问为何不断除，故说'心执'，是为了精进的缘故未断除，而非因为后怕的缘故。
现在为了从根本断除烦恼，故说'烦恼烦恼'等。这些贪欲等烦恼，应当以通达一切法无我的智慧眼断除，因为这能断除一切烦恼之根本的实有执著。如《入真实性论》中说：'由执实有力，生贪嗔等过，若能遮遣彼，彼等何能生？'《中观庄严论》中亦说：'善达法无我，修习无自性，能断诸颠倒，所生烦恼障。'
若问如何生起智慧眼，故说'诸烦恼'等。胜义中诸烦恼不住于境等，因为离一多故境等本身不成立。即使境等成立，也不住于彼等，因为有时虽遇可意等境，但贪等不生故。

།དེ་བས་ན་ཉོན་མོངས་པ་འདི་དག་གང་ན་ཡང་མི་གནས་པའི་ཕྱིར། ཉོན་མོངས་པ་ཉིད་དམོད་པར་མ་གྲུབ་པར་གང་གི་འགྲོ་བ་ཀུན་ལ་གནོད་པར་བྱེད་དེ་མི་འཐད་དོ། །དེ་བས་ན་ཉོན་མོངས་པ འདི་རྣམས་སྒྱུ་མ་དང་འདྲ་བར་རང་བཞིན་མེད་པའི་ཕྱིར།དོན་དམ་པར་ནི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་འཇིགས་པར་ཡང་མི་བྱའོ། །དེ་བས་ན་ཉོན་མོངས་པ་ཉིད་ཀྱང་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་མིག་བསྐྱེད་པའི་སྒོ་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྤང་བ་ལ་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམ་པར་བྱའོ་ ཞེས་གདམས་པའོ།།དེ་ལྟར་མ་ཡིན་པར་བདག་ཉིད་དམྱལ་བ་རྣམས་སུ་བསྐྱུར་བར་བྱ་བ་མི་རིགས་སོ་ཞེ་ན། ད་ནི་མཇུག་བསྡུ་བའི་ཚུལ་གྱིས་གདམས་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་རྣམ་བསམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་སྔ་མ་ བཞིན་ནོ།།བག་ཡོད་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཆགས་པ་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་པ་ལེ་ལོ་དང་བཅས་པ་སྟེ། དེའི་དབང་དུ་མི་གཏོང་བའོ། །ལེའུ་གསུམ་པའི་བཤད་པ་རྫོགས་སོ།། །།ད་ནི་བག་ཡོད་པ་ལ་གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བག་མེད་པ་ལས་ སེམས་བསྲུངས་པའི་ཉེས་དམིགས་མདོར་བསྟན་པ།བསླབ་པ་བསྲུང་བར་བྱ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་གསུངས་ཏེ། ཚེ་འདིའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཕན་ཡོན་དང་ཉེས་དམིགས་དངོས་སུ་བསྟན་པ་ལ། ཚེ་ཕྱི་མའི་ཕན་ཡོན་དང་ཉེས་དམིགས་ཤུགས་ལ་བསྟན་ཏེ། དེ་ལ་དང་པོར་རྩ་བ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་ ཡང་དག་པར་བསླབ་པ་མི་ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་ཏོ།།འོག་མ་གཉིས་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པ་ཚེ་འདིའི་ཉེས་པ་བསྟན་ཏོ། །ད་ནི་ཚེ་ཕྱི་མའི་ཉེས་དམིགས་རྒྱས་པར་བཤད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། སེམས་ཀྱི་གླང་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །ད་ནི་ཕན་ཡོན་གྱི་དབང་དུ་ བྱས་ནས།ཀུན་ནས་དྲན་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚེ་འདིའི་དང་ཕྱི་མའི་ཕན་ཡོན་མདོར་བསྟན་པའོ། །སྟག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཚེ་འདི་དང་ཕྱི་མིའི་འཇིགས་པ་ཐམས་ཅད་མེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕན་ཡོན་རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། །གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་དག་དོན་ མེད་གྱི་ནར་འཁྱམས།།ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། སེམས་བསྲུངས་པའི་ཕན་ཡོན་དགེ་བ་ཐམས་ཅད་ལག་ཏུ་འོང་བ་རྒྱས་པ་བཤད་དེ།དེ་ལ་དགེ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་མདོར་བསྡུས་ན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གིས་བསྡུས་པས་དེ་ལ་དང་པོ་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ ནས།གལ་ཏེ་འགྲོ་བ་དབུལ་བོར་ནས། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སོ། །གང་ཇི་ལྟར་ན་སེམས་བསྲུང་བ་ལས་བྱུང་བའི་དགེ་བ་ལག་ཏུ་འོང་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་སེམས་བསྲུང་བ་ཙམ་གྱིས་འགྲུབ་པ་མ་ཡིན་ན། འོ་ན་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། འཇིག་རྟེན་གྱི་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་དབུལ་ བོར་ཏེ།ཕྱུག་པོར་འགྱུར་བས་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་ན་ནི། དེ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཚེགས་ཆེ་བར་ཡང་འགྱུར་ལ། ད་རུང་འཇིག་རྟེན་ན་དབུལ་པོ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྔོན་གྱི་སྐྱོབ་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་ ཡང་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་བས་དེ་ལྟ་བུ་མི་བྱའོ།།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། སེམས་འདི་ཉིད་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་ལ་སོགས་པ་ལ་ལྷག་པར་མ་ཆགས་པས་བསྲུངས་ཏེ། གཞན་ལ་གཏོང་བའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་གསུངས་ཏེ། དེ་ ལྟ་བས་ན་གཞན་དག་ཕྱུག་པོར་བྱ་བ་ཚེགས་མེད་པར་ཡང་འགྲུབ་པས་ལག་ཏུ་འོང་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ནི་བསྡུས་པའི་དོན་ཡིན་ནོ། །བདོག་པ་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་ཡིན་ལ། འབྲས་བཅས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཏང་བ་ལས་འབྱུང་བའི་འབྲས་བུ་དགེ་བའི་ རྩ་བ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་གསུམ་པོ་དེ་མཐའ་དག་གཏོང་བ་ཡིན་པས། བདོག་པ་ཐམས་ཅད་འབྲས་བཅས་ཏེ། །ཞེས་བཤད་དོ།

因此，由于这些烦恼在任何处都不存在，烦恼本身并未成立，所以它们对一切众生造成伤害是不合理的。因此，这些烦恼如同幻化一般无自性，所以在胜义中不应畏惧诸烦恼。因此，应当通过生起通达烦恼本身无自性的智慧眼，而精进于断除烦恼，这是教诫。
如果不这样的话，将自己投入地狱是不合理的。现在以总结的方式进行教诫，所以说'如是思维'等。'入菩萨行论'的含义如前所述。'宣说正知'是指不被贪欲、嗔恨、愚痴和懈怠所控制。第三品释文完。
现在为了安住于正知，简要宣说放逸对护心的过患。宣说了一个守护学处的偈颂。就今生而言直接显示功德与过患，间接显示来世的功德与过患。其中首先以两个根本显示正确守护学处不退失的功德。后两者则相反，显示今生的过患。现在为了广说来世的过患，说'心如狂象'等。
现在就功德而言，以'具足正念'等简要显示今生与来世的功德。'虎等'等是广说今生来世一切怖畏消除的功德。从'若能'到'彼等无义而漂泊'之间，广说护心的功德能成就一切善法。
其中一切善法摄略而言即六波罗蜜多所摄，其中首先就布施波罗蜜多而言，说'若令众生离贫困'等。若问：如何从护心而生的善法得以成就？若仅仅护心不能成就，那么如何呢？若要使世间一切众生脱离贫困成为富人才能圆满布施波罗蜜多的话，那将非常困难，而且现在世间还有无量贫困者。
过去的救护者们也将不能圆满布施波罗蜜多，所以不应如此。那么应当如何？即通过护持此心不过分执著身体和受用等，以具有施予他人的心而圆满布施波罗蜜多。因此，令他人富足也能轻易成就，所以说易得。这是略义。'一切所有'是指身体和受用，'及其果'是指布施所生的善根果报，如是三者皆布施，故说'一切所有及其果'。

།ད་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ། ཉ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། སྲོག་གཅོད་པ་སྤོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉ་ལ་སོགས་པ་མི་འཆི་བར་བྱ་ བའི་དོན་དུ་སྲོག་གཅོད་པར་བྱེད་པའི་ཉ་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་ནི་མི་བྱ་སྟེ།དེ་ནི་ཚེགས་ཆེ་བའི་ཕྱིར་དང་། སྔོན་གྱི་སྐྱོབ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ད་རུང་སྲོག་གཅོད་པ་སྤོང་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་། དེ་བས་ན་སྲོག་གཅོད་པ་སྤོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི།བདག་ཉིད་ལ་སྲོག་གཅོད་པ་སྤོང་བའི་སེམས་ཐོབ་པ་ཙམ་གྱིས་ཉ་པ་ལ་སོགས་པ་སྐྲོད་པའི་ཚེགས་མེད་པར་ཡང་སྲོག་གཅོད་པ་སྤོང་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ལས་བྱུང་བའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡང་དག་པར་ལག་ཏུ་འོང་བ་ཞེས་བཤད་དོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་ཇི་ ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བཟོད་པ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་བར་དུ་ཡང་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སེམས་བསྲུང་བ་ལས་ཕྱི་རོལ་དུ་གནོད་པ་བྱེད་པའི་དགྲ་བོ་དང་།ལེ་ལོ་ཅན་གྱི་གང་ཟག་རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་། ཤེས་རབ་འཆལ་བའི་གང་ཟག་སྤོང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚེགས་མེད་པར་བདག་ཉིད་ཀྱི་སེམས་གནོད་སེམས་དང་ ལེ་ལོ་དང་།རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་། འཆལ་བའི་ཤེས་རབ་ལས་བསྲུངས་པ་ཙམ་གྱིས། བཟོད་པ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་བར་དུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། དགེ་བ་ཐམས་ཅད་ལག་ཏུ་འོང་བའི་ཞེས་བཤད་དོ། །ད་ནི་བཟོད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་གནོད་སེམས་བྱེད་པ་སྤོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་།གནོད་སེམས་པའི་དགྲ་བོ་ལ་སོགས་པ་སྤོང་བ་ལ་མི་བྱ་སྟེ། ཚེགས་ཆེན་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་གོང་མ་གཉིས་པོ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་བདག་ཉིད་ཀྱི་སེམས་གནོད་པར་བྱེད་པའི་བསམ་པ་ལས་བཟློག་པ་ཙམ་གྱིས་འགྲུབ་སྟེ། དཔེར་ན་ རྐང་པ་ལ་ཚེར་མས་མི་ཚུགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།ས་སྟེངས་ཀོ་བས་གཡོགས་པ་ནི་མི་འགྲུབ་ཀྱི། འོ་ན་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ལྷམ་མཐིལ་ཙམ་གྱི་ཀོ་བས་རྐང་པ་ཚུར་གཡོགས་ན། དེ་ནི་ཚེགས་ཆུང་བའི་ཕྱིར་དང་རྐང་པ་ལ་ཡང་ཚེར་མས་མི་འཛུག་པའི་དགོས་པ་ཡང་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར། དེ་ནི་བསྒྲུབ་ པར་བྱ་བའི་གནས་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར།སེམས་ཅན་མི་སྲུན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །ད་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས། གང་གི་ཚེ་སེམས་འདི་ཉིད་ལེ་ལོ་ལས་བསྲུངས་ན་ནི། བསམ་གཏན་དང་པོའི་བར་ཆད་མེད་ པའི་ལམ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པས་བསྡུས་པའི་སེམས་གསལ་པོ་གཅིག་ཙམ་བསྐྱེད་ན་ནི།དེའི་ཚེ་འབྲས་བུ་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་ལ་སོགས་པ་ཐོབ་པ་ལྟར་གང་གི་ཚེ་སེམས་དེ་འདི་ཉིད་ལེ་ལོ་ལས་མ་བསྲུངས་ན་ནི། དེའི་ཚེ་ལས་ཀྱི་ལུས་ངག་གཉི་ག་དང་བཅས་ ཀྱང་འབྲས་བུ་ཁྱད་པར་ཅན་ཐོབ་པ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།སེམས་གསལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །ད་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་གང་གི་ཚེ་བདག་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ཉིད་བསམ་གཏན་གྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་རྣམ་པར་གཡེང་བ་ལས་མ་བསྲུངས་པའི་ཚེ། དེའི་དགེ་ བའི་རྩ་བ་ཇི་སྙེད་ཅིག་དུས་ཇི་སྲིད་དུ་སྤྱད་ཀྱང་།རྟེན་དམ་པ་དང་། ཆེད་དུ་བྱ་བ་དམ་པ་དང་། རྣམ་པར་དག་པ་དམ་པ་དང་། ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་དམ་པས་ཡོངས་སུ་མ་ཟིན་ན། ཚོགས་རྒྱ་ཆེན་པོ་མི་སོག་ཅིང་། བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་བས། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བདག་གི་སེམས་ འདི་ཉིད་རྣམ་པར་གཡེང་བ་ལས་བསྲུང་བར་བྱ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།བཟླས་བརྗོད་དང་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །ད་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བདག་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ཤེས་རབ་འཆལ་བ་སྟེ། དངོས་པོ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ལས་སྲུང་ཞིང་། ཆོས་ཀྱི་དོན་གྱི་མཆོག་བདག་ མེད་པའི་དོན་གྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ལ་ནང་དུ་བཅངས་ཏེ་བསླབ་པར་བྱ་བ་འདིར་མ་གཏོགས་ན།དེའི་ཚེ་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཅི་བྱས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཐབས་ལ་མཁས་པ་དམ་པས་མ་ཟིན་པའི་ཕྱིར། བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་འཐོབ་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གང་གིས་ཆོས་ ཀྱི་དོན་པོ་མཆོག་།ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།

现在从持戒的角度来说，'鱼等'等词的意思是：所谓不杀生，并非为了使鱼等不死而驱赶渔夫等杀生者，因为这样做非常困难，而且会导致以前的救护者们的不杀生戒还未圆满的过失。因此，所谓不杀生，仅仅是自己获得不杀生的心，无需费力驱赶渔夫等，就能圆满不杀生戒，并能如实获得持戒所生的善根。
如同持戒一样，从忍辱乃至智慧，也只需守护自心，不必费力驱逐外在的怨敌、懒惰者、散乱者和邪慧者等。仅仅守护自心不起害心、懒惰、散乱和邪慧，就能圆满从忍辱到智慧的修行，因此说能获得一切善法。
现在从忍辱的角度来说，所谓忍辱波罗蜜多断除害心，也不是要驱逐怀有害心的怨敌等，因为这样做有太多困难等过失，如前所述。因此，仅仅使自心远离害心的念头就能成就。
比如为了使脚不被刺扎，不需要用皮革覆盖整个地面，那为什么呢？因为仅用鞋底大小的皮革包裹脚，既省力又能达到不被刺扎的目的，这才是应当实行的方法。在这里也是同样的道理，所以说'难调伏众生'等。
现在从精进的角度来说，当这个心从懒惰中守护时，如同初禅无间道相应的禅定律仪所摄的清净心生起时，能获得梵天界等果报。相反，当这个心未从懒惰中守护时，即使具足身语二业也不能获得殊胜果报，为显示这个道理而说'清净心'等。
现在从禅定的角度来说，当自心未能从禅定的违品——散乱中守护时，无论修习多少善根，经过多长时间，如果没有殊胜所依、殊胜发心、殊胜清净和殊胜回向摄持，就不能积累广大资粮，不能获得大菩提。因此，应当守护自心不令散乱，为显示这个道理而说'诵咒等'等。
现在从智慧的角度来说，应当守护自心不起邪慧即执著事物，并且应当于内心持守法义之最胜——无我之真实义。若不如此修学，则所作一切善根因为未被殊胜方便摄持，都不能成为获得大菩提之因，为显示这个道理而说'谁知法义最胜'等。

།དེ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །བསྲུངས་པའི་ཕན་ཡོན་དང་མ་བསྲུངས་པའི་ཉེས་དམིགས་ཡོད་པ་དེ་ལྟ་བས་ན། བདག་གི་སེམས་འདི་ཉིད་བག་ཡོད་པ་ལ་ལེགས་པར གཟུང་ཞིང་།བག་མེད་པ་ལས་ལེགས་པར་བསྲུང་བར་བྱའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སེམས་བསྲུང་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སྒྲིབ་པ་སྤོང་བའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་སེམས་བསྲུང་བ་ཉིད་བརྟུལ་ཞུགས་ཀྱི་མཆོག་ཡིན་པ་མ་གཏོགས་པ། སེམས་བརྟུལ་ཞུགས་ལ་མི་གནས་པ། གཞན་ལུས་ ངག་ཡིད་བརྟུལ་ཞུགས་མང་པོས་ཅི་ཞིག་བྱ་སྟེ།ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དོན་མེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འོན་ཏེ་དེའི་སྦྱངས་པའི་ཡོན་ཏན་བཅུ་གཉིས་ལ་སོགས་པ་ཡང་དོན་མེད་པར་འགྱུར་ཞེ་ན་མ་ཡིན་ཏེ། ཡང་ཉོན་མོངས་པར་བཅས་པའི་ཕྱིར་ཡིན་པས། གང་གི་ཚེ་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བའི་ཡན་ལག་ཏུ་མི་འགྱུར་ན་ནི་དེ་དག་ཀྱང་དོན་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ན། ཕྱི་རོལ་བརྟུལ་ཞུགས་དག་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས། འོན་ཏེ་ཚུལ་ཇི་ལྟར་དུས་ཇི་སྲིད་ཀྱི་བར་དུ་བསྲུང་བར་བྱ་ཞེ་ན། མ་གྲངས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །འོན་ཏེ་ཉེས་དམིགས དང་ཕན་ཡོན་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡོད་ནས་སེམས་བསྲུང་སྙམ་ན།རྨའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་པ་དང་། སྤྱོད་པ་འདི་འདྲ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །འོན་ཏེ་ཇི་ཙམ་དུ་སེམས་བསྲུང་བར་བྱ་སྙམ་པ་ལ། བདག་གི་རྙེད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། རྙེད་པ་ ལ་སོགས་པ་རྣམས་དང་ཡང་བསྔོས་ནས་སེམས་བསྲུང་བར་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།འོན་ཏེ་ཇི་ལྟར་སེམས་བསྲུང་བར་བྱ་སྙམ་ན། སེམས་བསྲུང་འདོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ་ཤེས་བཞིན་ལ་གནས་པ་ནི་བྱ་བ་དང་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཤེས་པར་གྱུར་པ་ལ། དྲན་པ་ལ་གནས་པས་ ནི་དེ་ཉིད་ལ་མ་བརྗེད་པའི་ཕྱིར་བྱ་བ་ལ་འཇུག་ཅིང་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཆ་སྤོང་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།མདོར་བསྟན་པ་དེ་ཉིད་རྒྱས་པར་བཤད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཉེས་དམིགས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡོད་ན། དེ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་ལ་གནས་པར་བྱ་སྙམ་པའི་དོགས་པ་བསུས་ན། དངོས་པོ་ ཤེས་བཞིན་ལ་མི་གནས་པའི་ཉེས་དམིགས་རྣམ་པ་གསུམ་བསྟན་ཏེ།དེ་ལ་དང་པོའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། ནད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ནད་ཀྱིས་དཀྲུགས་པ་བཞིན་དུ་བྱ་བ་དང་། མ་ཡིན་པ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་བསྒྲུབ་པ་དང་སྤོང་བའི་མཐུ་མེད་པར་འགྱུར་ རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།གཉིས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། ཤེས་བཞིན་མེད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། མང་དུ་ཐོས་པ་ལ་སོགས་པ་ཇི་སྙེད་བྱས་སུ་ཟིན་ཀྱང་འདིར་ནི་བརྗོད་དུ་མི་རུང་སྙམ་པའི་ཤེས་བཞིན་མེད་པའི་ཕྱིར་བརྗེད་ངས་པར་འགྱུར་བས་ཐོས་པ་ཉིད་ཀྱང་ཆུད་ཟ་བར་འགྱུར་རོ་ ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།གསུམ་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། ཐོས་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། མང་དུ་ཐོས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་། བྱ་བ་དང་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་མི་ཤེས་པའི་ཕྱིར་བྱ་བའི་ཆ་ལ་འཇུག་པ་དང་། བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཆ་ལ་འཇུག་པས་ལྟུང་བ་དང་བཅས་པར་ འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ད་ནི་དྲན་པ་ལ་མི་གནས་པའི་ཉེས་དམིགས་གཉིས་ལས། དང་པོ་ཤེས་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྒྱུད་ལ་འབྱུང་བར་བསྟན་པ། ཤེས་བཞིན་མེད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། བྱ་བ་དང་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་མི་ཤེས་པའི་མཚན་ ཉིད་ཀྱི་ཤེས་བཞིན་མ་ཡིན་པ་འབྱུང་ལ།དེའི་དབང་གིས་བྱ་བའི་ཆ་ལ་མི་འཇུག་པའི་ཕྱིར། བསོད་ནམས་ཕྱི་མ་དག་ཀྱང་སོགས་པར་མི་འགྱུར་བ་ལ། བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་བྱས་པའི་ཕྱིར་སྔར་བསགས་པ་དག་ཀྱང་བརླག་པར་བྱས་པས་མཐོ་རིས་དང་ཐར་པའི་བདེ་བ་ལས་ཉམས་ཏེ་ ངན་འགྲོར་འགྲོ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ད་ནི་གཉིས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་གཞན་དག་རྒྱུད་ལ་འབྱུང་བར་བསྟན་པ། ཉོན་མོངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གང་གི་ཚེ་བྱ་བ་དང་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་བརྗེད་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་འདོད་ཆགས་ ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་གཞན་དག་ཀྱང་འབྱུང་བར་འགྱུར་བས་ཉེས་དམིགས་འདས་མ་ཐག་པར་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ།

为了总结，所以说'如是'等词。由于有守护的功德和不守护的过患，因此应当善加把握自己这颗心，使其保持正念，并且要善加防护使其不放逸。为什么呢？说到'守护心'，除了守护心是对治障碍的最胜律仪之外，心若不住于律仪，其他身语意的诸多律仪又有何用？因为不能作为烦恼的对治，所以是无义的。
若问：那么十二头陀功德等也成为无义吗？答：不是的。因为仍有烦恼，所以当其不能成为断除烦恼的支分时，这些也确实成为无义，更何况外道的律仪呢？若问：应当以何种方式、守护到何时为止呢？故说'数数'等。若想：有什么过患和功德而要守护心呢？故说'如疮'等，以及说'如是行为'等。
若想：应当守护心到什么程度？故说'我的所得'等。意思是要将所得等回向并守护心。若想：应当如何守护心呢？故说'欲护心'等。住于正知就是了知应做与不应做，而住于正念则是由于不忘失此事而趣入应做之事并断除不应做之分。
为了广说上述略说之义，若问：有什么样的过患而应住于正念与正知来断除它呢？显示不住于正知有三种过患：关于第一种过患，故说'如病'等。如同被病所扰乱一样，虽然知道应做与不应做，却没有能力依次完成与断除它们。
关于第二种过患，故说'无正知'等。意思是：虽然多闻等所作已成，但由于缺乏'此处不应说'的正知，故会忘失，因此连所闻也会废失。关于第三种过患，故说'具足多闻'等。意思是：即使是多闻等，但由于不知应做与不应做，故趣入应做之分与不应做之分而有过失。
现在，关于不住于正念的两种过患：首先显示非正知的随烦恼生起于相续，故说'无正知'等。生起了不知应做与不应做为相的非正知，由于它的力量，因为不趣入应做之分，所以后来的福德也不会增长；又因为做了不应做的事，所以也毁坏了先前所积累的，从而退失人天与解脱的安乐而趋向恶趣。
现在，关于第二种过患，显示其他随烦恼生起于相续，故说'烦恼'等。当忘失应做与不应做时，贪等其他烦恼也会生起，其过患如前所说。

།ད་ནི་དྲན་པ་ཇི་ལྟར་བསྲུང་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དྲན་པ་བདག་གི་ཡིད་དང་མི་འབྲལ་བར་གདམས་པ། དེ་བས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཉེས་ དམིགས་དེ་ལྟ་བུ་ཡོད་པ་དེ་བས་ན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཇི་ལྟར་མི་གཏོང་ཞེ་ན། སོང་ནའང་སོང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གལ་ཏེ་དྲན་པ་ཉམས་པར་གྱུར་ན་གོང་དུ་བསྟན་པ་བཞིན་གྱི་ཉེས་དམིགས་ཡོད་པས་དྲན་པ་མི་འཆོར་བར་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡང་འདིའི་ དོན་འདི་ཡིན་ཏེ།དྲན་པ་མི་གཏོང་བ་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་གལ་ཏེ་ཉམས་ཏེ་སོང་ན་ཇི་ལྟར་བྱ་སྙམ་ན། སོང་ནའང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གལ་ཏེ་ཉམས་པར་གྱུར་ན་ཡང་སྔར་བསྟན་པའི་ཉེས་དམིགས་དྲན་པར་བྱས་ནས་སླར་དགུག་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འོན་ཏེ་དྲན་པ་ དེ་རྒྱུ་གང་ལས་སྐྱེས་ཤེ་ན།བླ་མ་དང་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འཇིགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་། ཁྲེལ་ཡོད་པའོ། །གུས་བྱེད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསླབ་པ་ལ་གུས་པར་བྱེད་པ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ་བསླབ་པ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་ལས། དྲན་པ་ཤིན་ཏུ་གུས་ལས་ བྱུང་།།ཞེས་སྨོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་སློབ་དཔོན་མཁས་པས་བསྟན་པ་དང་། བདག་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་། ཁྲེལ་ཡོད་པ་དང་ལྡན་ཞིང་བསླབ་པ་ལ་གུས་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུས་བསླབ་པ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་ལས། ཇི་སྐད་འབྱུང་བའི་དྲན་པ་བཅུ་གཉིས་དག་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དྲན་པ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་གཞན་ཡང་། སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། བདག་ནི་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་པ་དེ་དག་གི་སྤྱན་སྔ་ན་རྟག་ཏུ་གནས་པ་ཡིན་པས། གལ་ཏེ་བསླབ་པ་ལས་ཉམས་པར་གྱུར་ན། དེ་དག་གིས་ཐུགས་ཀྱིས་བས་ན་མི་རུང་ངོ་སྙམ་དུ་ བསམས་ནས་བསླབ་པ་མི་ཉམས་པར་བྱ་བའི་དྲན་པ་རྟག་ཏུ་གཞག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།འོན་ཏེ་དེ་ལྟར་བྱས་ན་ཡོན་ཏན་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། དེས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །གལ་ཏེ་དྲན་པ་བས་ན་ཡོན་ཏན་ཅི་ཡོད་སྙམ་པ་ལ། གང་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། བྱ་བ་ དང་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་བརྗེད་པར་མ་གྱུར་པ་ན།དེ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པའི་ཤེས་བཞིན་དང་མི་འབྲལ་བར་འགྱུར་ཞིང་། གང་ཚེ་བྱ་བ་གཞན་དག་རབ་ཏུ་འབྱེད་པའི་ཤེས་བཞིན་ཡང་མི་ལྡན་ཡང་དྲན་པ་མ་ཉམས་པའི་རྒྱུས་ལས་གཞན་དེ་དག་དང་ཕྲད་པའི་ཚེ། ཤེས་བཞིན་དེ་མངོན་དུ་ འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ད་ནི་བསམས་བཞིན་རྗེས་སུ་གཟུང་བའི་ཐབས་བསྟན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། དེ་ལས་ཀྱང་དང་པོར་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐོག་མར་འགྲོ་བའི་ཤེས་བཞིན་གྱིས་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ལམ་ལ་བརྟག་པར་བྱ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རེ་ཞིག་དང་པོར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ སྨོས་ཏེ།རེ་ཞིག་དང་པོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་དེ་ལ་མ་ཞུགས་པའི་སྔོན་རོལ་དུ་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐོག་མར་འགྲོ་བའི་ཤེས་བཞིན་གྱིས་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་ལས་ལ་ཞུགས་པའི་གོང་རོལ་དུ་ཡང་བྱིང་བ་དང་རྒོད་པ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ནི་སྐྱོན་དང་བཅས་པ་ཡིན་ལ། བཟློག་པ་ནི་སྐྱོན་ མེད་པ་ཡིན་པ་དང་།འདུག་པ་དང་ཉལ་བའི་དུས་ལ་བབ་པ་ན། འདུག་པ་དང་ཉལ་བའི་བདེ་བ་ལ་ལྷག་པར་ཆགས་པ་ནི་སྐྱོན་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཞིང་ཞེས་ལུས་ཀྱི་ཁམས་བརྟགས་པ་སྟེ། དགེ་བའི་ཆོས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་བསམ་པ་ནི་སྐྱོན་མེད་པར་ཤེས་པར་བྱས་ནས། དེའི་ཚེ་ སྐྱོན་དང་བཅས་པའི་སེམས་ལས་བཟློག་པ་སྟེ།སྐྱོན་མེད་པའི་སེམས་ལ་ཤིང་བཞིན་དུ་ཟུང་ཐུབ་པར་བྱའོ་ཞེས་གནས་པར་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་བས་ན་འདི་ནི་སྐྱོན་བཅས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚོན་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི། དེ་ལས་བཟློག་པའི་སྐྱོན་མེད་པའི་སེམས་ཀྱང་ཤེས་པར་བྱའོ། །ད་ནི་འགྲོ་བའི་ སྤྱོད་ལམ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས།བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐོག་མར་འགྲོ་བའི་ཤེས་བཞིན་ལ་ལམ་དུ་མ་ཞུགས་པའི་གོང་རོལ་དུ། ཇི་ལྟར་འགྲོ་བར་བྱ་བ་དང་འགྲོ་བར་མི་བྱ་བ་དང་། ཡུལ་གང་དུ་འགྲོ་བར་བྱ་བ་དང་། འགྲོ་བར་མི་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཤེས་པར་བྱས་ནས་ལས་ལ་འཇུག་པར་ བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར།དོན་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།

现在为了说明如何守护正念，教导正念不离自心：
因此说'所以'等。意思是由于有如是过患，所以等。
如何不舍弃呢？说'即使失去'等。若正念退失，如前所说有过患，故不应失去正念，此为其义。
此处另有含义：即使应当如是不舍正念，若已退失应当如何？说'即使失去'等。若已退失，则应忆念前说过患而重新摄回，此为其义。
若问此正念从何因生？说'上师及'等。'怖畏'等指知惭有愧。'恭敬'指对学处恭敬，如《学处集要》中说：'正念从极恭敬生。'是故。如是，由善知识教导、自身具足惭愧及对学处恭敬因缘，如《学处集要》所说十二种正念得以生起，此为其义。
正念生起的其他因缘：说'诸佛'等。我恒时处于具智慧者眼前，若违犯学处，想到'他们心中会不悦'，因此应当恒时安住不违犯学处的正念，此为其义。
若问如是行持有何功德？故说'由此'等。若疑正念有何功德，说'何时'等。当不忘应作不应作时，如实了知的正知不相离，何时虽不具足分别其他事的正知，由未失正念之因，遇其他事时，彼正知即现前，此为其义。
现在为说明摄持正知的方便，首先说明一切行为之前以前行正知观察心的行为，故说'首先'等。'首先'指在未入彼行之前，以一切行为之前的前行正知，在未入非等持行为之前，具昏沉掉举之心有过患，相反则无过患。
到了坐卧时分，过分贪著坐卧之乐有过患，观察身体状况，了知圆满善法的意乐无过患后，当时应从有过患心转为无过患心，应如木桩般稳固安住，此为其义。
因此说'此有过患'仅是举例，也应了知与此相反的无过患心。
现在就行走威仪而言，以一切行为之前的前行正知，在未上路之前，了知如何行走、不行走，何处应去、不应去等后而行动，为显示此义，故说'无义'等。

།ད་ནི་ཉལ་བ་དང་། ཟ་བ་དང་། འདུག་པ་དང་། སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པའི་ལུས་དང་ངག་གི་སྤྱོད་ལམ་གཞན་དག་ལ་ཡང་དང་པོར་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ཐོག་མར་འགྲོ་བའི་ཤེས་བཞིན་གྱིས་བྱ་བ་དང་། བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཤེས་ པར་བྱས་ནས་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར།དེ་ལྟར་གནས་སྐབས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དེ་ནི་ལྷན་ཅིག་རྗེས་སུ་སྤྱོད་པའི་ཤེས་བཞིན་ལ་གནས་ཏེ། ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་སྤྱོད་ལམ་ལ་བརྟག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལུས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དབྱེ་ བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐོག་མར་འགྲོ་བའི་ཤེས་བཞིན་གྱིས་བྱ་བ་དང་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཤེས་པར་བྱས་ནས།བར་བར་དུ་སྤྱོད་ལམ་འཁྲུགས་པ་བསྲུང་བའི་ཕྱིར། ད་ལྟར་བདག་གི་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་སྤྱོད་ལམ་འདི་ཅི་ཆོས་དང་མཐུན་པའི་ཚུལ་དུ་གནས་ཞེས་བརྟག་པར་ བསྟན་ཏེ།དེ་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དང་པོས་ནི། དངོས་སུ་ལུས་ཀྱི་སྤྱོད་ལམ་བརྟག་པར་བསྟན་ལ། ཤུགས་ཀྱིས་ནི་ངག་གི་སྤྱོད་ལམ་བརྟག་པར་བསྟན་པའོ། །ལུས་ཀྱི་སྤྱོད་ལམ་བརྟག་པ་ཡང་། དངོས་སུ་གནས་པ་དང་འདུག་པའི་སྤྱོད་ལམ་ལ་བརྟག་པར་བསྟན་ལ། ཤུགས་ཀྱིས་ནི་ ཟ་བ་དང་ཉལ་བ་དང་།འགྲོ་བའི་སྤྱོད་ལམ་ལ་བརྟག་པར་བསྟན་ཏོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་པས་ནི་ཡིད་ཀྱི་སྤྱོད་ལམ་ལ་བརྟག་པར་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་ལུས་ཀྱིས་འདི་ལྟར་གནས་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་བསྡོགས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དུས་གང་གི་ཚེ་བརྟག་པར་བསྟན་ལ། ཅི་ནས་ཡང་ དག་བླངས་པའི་གཙོ།།སྐད་ཅིག་གཅིག་ཀྱང་མི་འཆོར་བར། །ཞེས་བྱ་བས་ནི་དགོས་ཆེད་གང་གི་དོན་དུ་བརྟག་པ་བསྟན་ཏེ། ཡང་དག་པར་བླངས་པ་མཐའ་དག་ཀྱང་མི་འཆོར་བར་བྱ་བ་ཡིན་མོད་ཀྱི། གཙོ་བོ་ཞེས་སྨོས་པས་ནི་རེས་འགའ་བསླབ་པའི་གཞི་ཁ་ཅིག་དུས་གཅིག་ཏུ་ བསྲུང་དུ་མི་བཏུབ་པའི་དུས་དེའི་ཚེ།གང་གི་ཚེ་གཙོ་ཆེ་བ་དེ་བསྲུང་ཞིང་གཙོ་ཆུང་བ་བཏང་སྙོམས་སུ་གཞག་ཀྱང་ངེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ལུས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ལུས་འདི་ཞེས་བྱ་བ་དང་། གནས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་དག་ནི་མཚོན་པ་ཙམ་ཡིན་གྱི། འདི་ལྟར་ཡང་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། ལུས་ཀྱིས་འདི་ལྟར་འགྲོ་བྱ་སྟེ། །བྱ་བ་བསྡོགས་ནས་དེ་ནས་ནི། །ཅི་ནས་ཡང་དག་བླངས་པའི་གཙོ། །སྐད་ཅིག་གཅིག་ཀྱང་མི་འཆོར་བར། །སྐབས་སུ་ལུས་འདི་ཇི་ལྟ་བུར། །གནས་པ་ཡིན་ཞེས་བལྟ་བར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཟ་བ་དང་ཉལ་བ་ཡང་མི་བརྗེད་པར་བྱའོ། །དེ བཞིན་དུ་ངག་གི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཀྱང་།ངག་གིས་འདི་ལྟར་སྨྲ་བྱ་ཞེས། །བྱ་བ་བསྡོགས་ནས་དེ་ནས་ནི། །ཅི་ནས་ཡང་དག་བླངས་པའི་གཙོ། །སྐད་ཅིག་གཅིག་ཀྱང་མི་འཆོར་བར། །སྐབས་སུ་ངག་འདི་ཇི་ལྟ་བུར། །སྨྲ་བ་ཡིན་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ། །དེ་བཞིན་དུ། ཡིད་ཀྱིས་འདི་དག་ བསམ་བྱ་ཞེས།།བྱ་བ་བསྡོགས་ནས་དེ་ནས་ནི། །ཅི་ནས་ཡང་དག་བླངས་པའི་གཙོ། །སྐད་ཅིག་གཅིག་ཀྱང་མི་འཆོར་བར། །བདག་གི་ཡིད་འདི་གར་སྤྱོད་ཅེས། །ད་ལྟར་ཡིད་ལ་སོ་སོར་བརྟག་།ཅེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །འདི་དང་འདི་ལྟར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་བསྡོགས་པ་ན། མཚོན་པ་ཙམ་དུ་ ཐད་དེ།འདི་དང་འདི་ལྟར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་བསྡོགས་པར་ཡང་ཤེས་པར་བྱའོ། །འོན་ཏེ་དེ་ལྟར་བརྟགས་ནས་ཇི་ལྟར་བསྲུང་བར་བྱ་སྙམ་པ་ལ། འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།

现在对于睡眠、饮食、坐卧、言谈等其他身语行为，首先应当以正知了知一切当做与不当做之事，然后再去实践，为了说明这个道理，所以说'如是时中'等。这是住于随同正知，为了观察身语意的行为，所以说'身的'等。以最初的正知了知一切分类中应做与不应做之事，为了在中间保护行为不紊乱，应当观察'现在我的身语意行为是否如法而住'。
其中第一个偈颂直接说明观察身体行为，间接说明观察语言行为。观察身体行为又直接说明观察住立和坐卧的行为，间接说明观察饮食、睡眠和行走的行为。第二个偈颂说明观察意的行为。
其中'身应如是住'到'思维已'是说明在什么时候观察，'为使所受持之根本，刹那亦不失'是说明为什么目的而观察。虽然应当使一切所受持的都不失落，但说'根本'是因为有时某些学处在同一时间无法守持，此时应当守持重要的，对次要的舍置也无确定。
'以身'、'此身'、'安住'等只是举例，也可以这样配合：'身应如是行，思维已然后，为使所受持之根本，刹那亦不失，时中此身如何住，应当如是观察。'同样，饮食和睡眠也不应忘记。
同样，就语言而言也可以：'语应如是说，思维已然后，为使所受持之根本，刹那亦不失，时中此语如何说，应当如是观察。'同样，'意应如是思，思维已然后，为使所受持之根本，刹那亦不失，我意何所行，当观察此意。'
'应当如是如是做'的思维，只是举例，应当知道'不应当如是如是做'的思维也包含在内。如果想知道观察后应当如何守护，所以说'对于恐惧等'。

།དཔེར་ན་སྐབས་འགའ་ཞིག་ཏུ་གང་ཟག་འགའ་ཞིག་ལ་གཤེད་མ་ལ་སོགས་ པས་བདས་ནས་འབྲོས་པ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་མཐོང་བའི་ཚེ་གཤེད་མ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཇི་ལྟར་མཐོང་བ་བཞིན་དུ་སྨྲ་བ་སྤོང་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་བསྲུང་བར་ཡང་འགྱུར་ཡང་།མི་འཇིགས་པའི་སྦྱིན་པ་བྱིན་པར་མི་འགྱུར་ལ། གང་ཡང་གང་གི་ཚེ་མི་འཇིགས་པའི་སྦྱིན་པ་བྱིན་པའི་དོན་དུ། བརྫུན་དུ་སྨྲས་པར་ གྱུར་ན་ནི།ཚུལ་ཁྲིམས་བསྲུང་བར་མི་འགྱུར་བས་དེའི་ཚེ་གཉིས་ཀ་དུས་གཅིག་ཏུ་བསྲུང་བར་མི་ནུས་པ་དེའི་ཚེ། མི་འཇིགས་པ་སྦྱིན་པ་གཙོ་ཆེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྲོག་གི་སྐྱབས་བྱ་བའི་དོན་དུ་བརྫུན་སྨྲ་བ་སྤོང་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་བཏང་སྙོམས་སུ་གཞག་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ་དམ་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ ལས་ཀྱང་།བསད་པ་བྲོས་ཏེ་དེ་ཚེ་གཤེད་མ་ཡིས། །དྲིས་པ་དེ་ལ་དེ་ཚེ་འདི་སྐད་བརྗོད། །ཚུར་ཤོག་ནམ་མཁའ་འམ་ནི་སེན་མོ་མཐོང་། །ལུས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ཉིད་མ་མཐོང་ངོ་། །ཞེས་འབྱུང་བ་དང་། འཕགས་པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པས་བསྟན་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། སྦྱིན་པའི་དུས་སུ་ཚུལ་ ཁྲིམས་བརྟུལ་བའི་བཏང་སྙོམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་སོ།།དེ་བས་ན་མི་ནུས་ན་ནི་ལྟུང་བ་མེད་པར་རྣམ་པར་གཞག་གི་།ནུས་ན་ནི་གང་མ་བྱས་པ་ལྟུང་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །འདི་ནི་མཚོན་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི། གང་གི་ཚེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསླབ་པའི་གཞི་དག་སྐབས་ཁ་ ཅིག་ཏུ་བསྲུང་བར་མི་ནུས་པ་དེའི་ཚེ།གང་གཙོ་ཆེ་བ་དེ་བསྲུང་ཞིང་ཅིག་ཤོས་བཏང་སྙོམས་སུ་གཞག་པའི་ཚུལ་གྱིས་གསང་བར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། འོ་ན་གང་གི་ཚེ་བསླབ་པའི་གཞི་འདྲ་བར་འགྱུར་བ་ལ་དུས་གཅིག་ཏུ་བསྒྲུབ་མི་ནུས་པ་དེའི་ཚེ་ཇི་ལྟར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་སྙམ་པ་ལ། གང་ཐོག་མར་ བརྩམས་པ་དེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་ཞིང་ཅིག་ཤོས་ནི་བཏང་སྙོམས་སུ་གཞག་ཀྱང་ལྟུང་བར་མི་འགྱུར་བ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།གང་ཞིག་བསམས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དུས་དེའི་ཚེ་ན་ནི་ཕྱི་མས་བར་དུ་མ་བཅད་པའི་ཕྱིར། སྔ་མ་ཡང་ལེགས་པར་ཟིན་པ་ཉིད་ དུ་འགྱུར་ལ།སྔ་མའི་འཕྲོ་མ་ལུས་པ་ཕྱི་མ་ཡང་ཐང་ཆོད་པར་བྱར་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གཉི་ག་ལེགས་པར་ཟིན་པ་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་གྱི། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ནི་ཕྱི་མར་བར་དུ་གཅོད་པའི་ཕྱིར་དང་། སྔ་མའི་འཕྲོ་ལུས་པའི་ཕྱིར་སྔ་ཕྱི་གཉི་ག་ལེགས་པར་ཟིན་པར་མི་འགྱུར་ལ། སྔ་མ་མ་ཟིན་པར་ཕྱི་མ་མི་བྱ་ བ་ཉིད་དུ་མི་ཤེས་པའི་ཕྱིར།ཤེས་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཡང་འཕེལ་བར་འགྱུར་གྱི། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ནི་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་སྤྱིར་བསྟན་ནས། ད་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྡོམ་པ་གསུམ་ལས། སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་ཇི་ལྟར་བསླབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བྲེ་མོའི་གཏམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་སྨོས་སོ།།དེ་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དང་པོས་ནི་རང་བཞིན་གྱི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་སྤོང་བའི་དབང་དུ་བྱས་པ་སྟེ། བྲེ་མོའི་གཏམ་ལ་སོགས་པ་ནི་རང་བཞིན་གྱི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་དེ་ལ་འཇུག་པར་ཤེས་བཞིན་གྱི་ཚོར་བར་གྱུར་མ་ཐག་ཏུ་སྤོང་བར་བྱའོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དོན་མེད་ས་རྐོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་གིས་ནི་བཅས་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་སྤོང་བ་བསྟན་ཏེ། ས་རྐོ་བ་ལ་སོགས་པ་བཅས་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཏེ་རང་བཞིན་དང་བཅས་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དག་ལས་འདི་དག་ཁོ་ན་ཅིའི་ཕྱིར་བཤད་ཅེ་ན། སྲོག་གཅོད་པ་དང་། མྱོས་པར་འགྱུར་བ འཐུང་བ་ལྟ་བུ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་འདུལ་བ་ཁྱིམ་པ་དང་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་གཞི་ཐུན་མོང་བ་ཉིད་དུ་བཤད་ལ།གོང་དུ་བཤད་པ་དེ་དག་གིས་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ལ་བཤད་ཀྱི་ཁྱིམ་པ་ལ་མ་བཤད་པའི་ཕྱིར་དང་། འདིར་ནི་དེ་དག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རབ་ཏུ་བྱུང་བས་བསྲུང་བར་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་ཁྱིམ་པས་ཀྱང་བསྲུང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།བདེ་གཤེགས་བསླབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མདོ་ལས་གང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་མི་འགྱུར་བ་དེ་སྤང་བར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པའོ།

例如，有时当看到某些人被刽子手等追赶逃跑时，虽然能够遵守不如实告知刽子手等人所见之戒律，但却无法给予无畏布施。若为了给予无畏布施而说妄语，则无法守持戒律。因此，当无法同时守持二者时，由于无畏布施更为重要，为了救护生命，应当舍弃不妄语戒律。
如《正法律》中所说：'被杀者逃走时，刽子手询问，此时应如是说：来此见虚空或指甲，众生实未见彼也。'《圣无尽慧所说经》中也广说：'布施时舍弃戒律'等。
因此，若无力守持则不构成违犯，若有力而不行则成违犯。这仅是举例而已。当菩萨在某些情况下无法守持学处时，应守持较为重要者，而将另一者舍置，以此方式秘密行持。
那么，当同等学处无法同时完成时应如何实践呢？应当完成最初所开始的，舍置另一者也不会构成违犯。因为若未被后者间断，则前者也能善加把握；由于前者未遗留余事，后者也能完整实践，二者都能善加把握而成为一体。
若非如此，则因后者的间断及前者的未完成，二者都无法善加把握。由于不知在前者未完成时不应行后者，不正知的随烦恼也会增长，若非如此则不会如此。
如是总说之后，现在为了说明三律仪中如何学习律仪戒，故说'闲谈'等。其中第一偈说明断除本性罪，因为闲谈等是本性罪。因此，一旦正知觉察即应断除，此为其义。
'无义掘地'等一偈说明断除遮罪，因为掘地等是遮罪。若问为何仅说明这些本性罪和遮罪？因为杀生、饮酒等在声闻律中是在家、出家共同基础而说，上述所说是对出家人而说非对在家人而说。
此处，出家菩萨应当守持者，在家菩萨也应当守持。'善逝学处'是指经中所说：'若非为众生利益者应当断除。'

།དེ་ལྟར་ཉན་ཐོས་དང་ཐུན་མོང་བའི་སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཇི་ལྟར་བསྲུང་བའི་ཚུལ་ བཤད་ནས།ད་ནི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཡིད་ཀྱི་མི་དགེ་བའི་ལས་སྤོང་བར་བྱེད་པའི་སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས། གང་ཚེ་བསྐྱོད་པར་འདོད་གྱུར་ཏམ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དྲུག་བཤད་དེ། འོན་ཏེ་བདག་ལ་སྟོད་པ་དང་། གཞན་ལ་སྨོད་པ་ཇི་ལྟར་ན་སྡོམ་པའི་ཚུལ་ ཁྲིམས་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་ཞེ་ན།བདག་ལ་སྟོད་པ་ནི་བདག་གི་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་ལ་ལྷག་པར་ཆགས་པས་ཀུན་ནས་བསླང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལ། གཞན་ལ་སྨོད་པ་ནི་ཕྲག་དོག་དང་སེར་སྣའི་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཡིད་ཀྱི་མི་དགེ་བའི་ལས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་དགེ་བའི་ ཆོས་སྡུད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་ཇི་ལྟར་བསླབ་པའི་ཚུལ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།མི་བཟོད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་གསུངས་ཏེ། འདི་ཇི་ལྟར་ན་དགེ་བའི་ཆོས་སྡུད་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་ཞེ་ན། དགེ་བའི་ཆོས་སྡུད་པ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གིས་བསྡུས་པ་ཡིན་ལ། འདིར་ཡང་མི་བཟོད་པ་ནི་བཟོད་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་ཞིང་། ལེ་ལོ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཡིན་ལ། ཟབ་མོའི་དོན་ལ་འཇིགས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཡིན་ཞིང་། སྤྱོད་པ་སྤྱི་བརྟོལ་དང་མུ་ཅོར་སྨྲ་བ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་ཡིན་ཏེ། རང་གི་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་དང་། གཉེན་འདབ་ལ་སོགས་པ་ལ་ལྷག པར་ཆགས་པ་ནི་སྦྱིན་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ།།འོ་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་གང་ཡིན་ཞེ་ན། བཤད་པ་འདི་དག་ཉིད་ཡིན་གྱི་འདི་ལས་ལོག་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་སྡོམ་པ་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པ་ཡིན་ལ། དེ་ལ་བྲེ་མོའི་གཏམ་ཞེས་བྱ་ བ་ལ་སོགས་པས་ནི་སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ལ།ཤིན་ཏུ་ངེས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ཞིང་། མི་བཟོད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་སྡུད་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ལ། དེ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་ ཚུལ་ཁྲིམས་ཞེས་བྱ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ད་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། ཤིན་ཏུ་ངེས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཤིན་ཏུ་ངེས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ལ་ཡིད་ཆེས་པའི་དད་པའོ། །རབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་གྱིས་བྱས་ པའི་ཕན་ཡོན་མཐོང་བའི་དབང་གིས་དང་བའི་དད་པ་དང་།བདག་ཉིད་ཀྱང་དེ་སྒྲུབ་པར་འདོད་པའི་དད་པའོ། །བརྟན་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལས་མི་ལྡོག་པའོ། །གུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ཀྱི་སྒོ་ནས་སོ། །ཞེས་ནི་ངག་གི་སྒོ་ནས་སོ། །ངོ་ཚ་ཤེས་དང་འཇིགས་དང་སྟེ། ཁྲེལ་ཡོད་པ་ ནི་གྲོགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་སོ།།ཞི་ཞིང་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཏེ། དེ་ལྟ་བུའི་ཚུལ་གྱིས་གཞན་གྱི་དོན་བྱེད་པ་ལ་བརྩོན་པར་བྱའོ། །ཡང་ན་ཤིན་ཏུ་ངེས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བདག་གིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པར་ནུས་སོ་སྙམ་པ་སྟེ། མི་ཞུམ་པའི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་སོ། །རབ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ གིས་གདོན་མི་ཟ་བར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱའོ་ཞེས་སེམས་ལ་གོ་གོན་པ་སྟེ།གོ་ཆའི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་སོ། །བརྟན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལས་མི་ལྡོག་པའི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་སོ། །བརྩོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་སྦྱོར་བ་སྟེ། སྦྱོར་བའི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་སོ། །གཞན་དགའ་བྱེད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ལ་ བརྩོན་འགྲུས་བརྩམ་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་ལོ།།ངོ་ཚ་ཤེས་དང་འཇིགས་དང་བཅས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་པ་སྟེ་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་གྲོགས་ཀྱིས་སོ། །གུས་དང་ཞེ་སར་བཅས་པ་དང་། །ཞི་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་ཏེ། སེམས་ཅན་གྱི་ དོན་ལ་བརྩོན་འགྲུས་ཇི་ལྟར་རྩོམ་པའི་ཚུལ་བསྟན་པའོ།

如是解说了与声闻共同的别解脱戒律应当如何守持之理后，现在就不共的断除意业不善业的别解脱戒律而言，'何时欲行动'等六颂。
若问自赞与毁他如何是别解脱戒律的违品？自赞是由过分贪著自身及受用所引发，毁他是由嫉妒和悭吝所引发，因此这些都是意业不善业。
为显示如何学习摄善法戒的方法，故说'不忍'等两颂。若问这如何是摄善法的违品？摄善法是由六波罗蜜多所摄，此中不忍是忍辱的违品，懈怠是精进的违品，于甚深义生畏是智慧的违品，放逸行为和妄语是禅定的违品，过分贪著自身、受用及亲友等是布施的违品。
若问戒律的违品是什么？所说的这些即是，除此之外别无他者。如何呢？戒律是由三种律仪所摄，其中'闲谈'等是就别解脱戒律而言，'极为决定'等是就利益有情而言，'不忍'等是就摄善法而言，除此之外再无所谓戒律。
现在就利益有情而言，说'极为决定'等。'极为决定'是对利益有情的果报生起信解的信心。'极'是由见到有情所作利益的功德而生起的净信，以及自己也欲求成办此事的信心。'坚定'是不退转。'恭敬'是从身的方面。'和'是从语的方面。'具惭与畏'，有惭愧是从伴侣的方面。'寂静'是从意的方面，应当以如是方式精进于利他。
或者，'极为决定'是想到我能利益有情，即以无畏精进。'极'是于心中披上铠甲，想着我必定要利益有情，即以铠甲精进。'坚定'是以不退转的精进。'精进'是于此修行，即以加行精进。'令他欢喜'是精进所当趣入的对境。
'具惭与畏'是惭愧，即精进的助伴。'具恭敬和语及寂静'如前所说是从身语意三门，显示如何发起利益有情的精进之理。

།དེ་ལྟར་ལྷན་ཅིག་རྗེས་སུ་སྤྱོད་པའི་ཤེས་བཞིན་ལ་གནས་ཏེ། སྡོམ་པ་གསུམ་ལ་ཇི་ལྟར་བསླབ་པའི་ཚུལ་བསྟན་ནས། ད་ནི་གཙོར་སེམས་བསྲུང་བ་ལ་བསླབ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཕན་ཚུན་མི་མཐུན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ ཏེ།ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དང་པོས་ནི་སྙིང་རྗེ་ལ་གནས་ཏེ་སེམས་བསྲུང་བར་བསྟན་ཏོ། །གཉིས་པས་ནི་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་པ་ལ་གནས་ཏེ་བསྲུང་བར་བསྟན་ཏོ། །གསུམ་པས་ནི་དལ་བ་འབྱོར་པ་རྙེད་པར་དཀའ་བར་བསམས་ནས་སེམས་བསྲུང་བར་བསྟན་ཏོ། །དེ་བས་ན་འཇིག་རྟེན་གནས་ པའི་སེམས་ཅན་འདི་དག་ནི་ཕན་ཚུན་མི་མཐུན་པའི་དབང་གིས་འདོད་པ་ལ་ལྷག་པར་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་སྡུག་བསྔལ་ཇི་སྙེད་ཉམས་སུ་མྱོང་ཡང་དེས་སྐྱོ་བར་མི་བྱེད་ཀྱི།ཕྱིར་ཞིང་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེས་པས་མི་དགེ་བའི་ལས་མངོན་པར་རྩོམ་ཞིང་། བསམ་ པ་འདི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་འདི་དག་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ལ་གནས་པ་ཡིན་པས་དེ་དག་གི་དོན་དུ་བདག་གི་སེམས་ཉོན་མོངས་པའི་དབང་དུ་མི་གཏང་བར་བྱ་སྙམ་པ་དང་།བདག་དང་སེམས་ཅན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ། ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་པ་ལ་གནས་ནས་བདག་ཏུ་མ་ཞེན་པར་སྒྱུ་མ་ལྟ་ བུའི་དབང་གིས་དགེ་བའི་ཆོས་ཀྱི་དམིགས་པ་ཡིད་ལ་གཟུང་བར་བྱ་བ་དང་།དལ་བ་འབྱོར་པ་ཤིན་ཏུ་རྙེད་པར་དཀའ་བ་ལས་དེ་ཐོབ་པའི་དུས་སུ་དེ་ཐོབ་པ་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱའོ་སྙམ་ནས་སེམས་བསྲུང་བ་སྟེ། ཡན་ལག་གི་དོན་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་ལུས་ལ་ལྷག་པར་ཆགས་པའི་དབང་གིས་བསྲུང་བར་མི་བྱ་བར་ བསྟན་པ།བྱ་རྒོད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། ལུས་ལྷག་པར་ཆགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་མ་བསྲུངས་ན་དེའི་ཚེ། ལུས་ནི་མི་དགའ་བར་འགྱུར་སྙམ་པའི་དོགས་པ་བསུས་ནས་དུར་ཁྲོད་ལ་སོགས་པར་བྱ་རྒོད་ལ་སོགས་པས་གནོད་པ་ཇི་སྙེད་བྱས་ཀྱང་ལུས་ཁྱོད་མི་དགའ་བ་མི་བྱེད་ན། ད་ལྟ་ཅིའི་ཕྱིར་མ་བསྲུངས་པས་མི་དགའ་བ་བྱེད་ཅིང་ཁ་ད་སྟེ་ཁ་ཟིན་བྱས་སུ་རེ་སྟེ་རེ་བར་མི་རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཡིད་ཀྱིས་ལུས་དེ་ལྷག་པར་ཆགས་པའི་སྒོ་ནས་སྲུང་བར་བྱེད་དོ་ཞེ་ན། ལུས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །འོན་ཏེ་མ་བསྲུངས་ན་ཡིད་དག་ལ་གནོད་དོ་ཞེ་ན། ཁྱོད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །འོན་ཏེ་བདག་ལ་བརྟེན་ཏེ་དགོས་སོ་ཞེ་ན། རྨོངས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། མི་གཙང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྟེན་དུ་གཟུང་རིན་མི་ཆོག་སྙམ་བསམ་པའོ། །ཇི་ལྟར་མི་གཙང་བ་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། ཐོག་མར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། ། འོན་ཏེ་བདག་གི་ལོངས་སྤྱོད་དུ་དགོས་སོ་ཞེ་ན། ཁྱོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གཅིག་ཏུ་ན་ཁྱོད་ཀྱིས་ལོངས་སྤྱོད་དུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་བསྲུང་བ་མི་རིགས་ཏེ། གཉིས་སུ་ན་ཝ་ལ་སོགས་པས་ནི་ལོངས་སྤྱད་དུ་རུང་བའི་ཕྱིར་བསྲུང་བར་རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འོ་ན་ཇི་ལྟར་བྱ་སྙམ་པ ལ་མི་འོ་ཅོག་གི་ལུས་འདི་ནི་འཕྲལ་གྱི་གོས་ལ་སོགས་པ་བྱིན་པའི་སྒོ་ནས་དགེ་བའི་ལས་ལ་བཀོལ་བར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་མ་ཟད་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་དུ་དགོས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་གོ་ནས་བསྲུང་བར་བྱ་བར་ནི་མི་རིགས་ཏེ།རྟག་ཏུ་ཁྱོད་ཀྱིས་ལོངས་སྤྱོད་དུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་བྲན་ལ་སོགས་པ་ལས་བྱེད་དུ་མི་ བཏུབ་པ་བཞིན་ནོ་སྙམ་ནས།འདི་ལྟར་ཁྱོད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དེ་བས་ན་གོས་དང་ཟས་ལ་སོགས་པའི་ཡོ་བྱད་བྱིན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་རང་གི་བྱ་བ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་གཞུག་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟ་བུའི་དོན་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བའི་སྒོ་ནས་སྦྱིན་པར་བྱ་ བ་མ་ཡིན་པས།འདི་ལ་གླ་རྔན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དེ་བས་ན་དེ་ལྟར་ཆུ་བོ་ལས་རྒལ་བའི་རྟེན་ཡིན་པས་གྲུའི་ཟག་ལྷན་ལ་སོགས་པ་བྱ་དགོས་པ་དེ་བཞིན་དུ། བདག་ཉིད་འཁོར་བ་ལས་རྒལ་ཏེ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་རྟེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལུས་འདི་ལ་རྟེན་ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུར་འགྱུར་ བའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་བསྲུང་བར་བྱ་དགོས་སོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འགྲོ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།

如是住于随同而行的正知后，已说明如何学习三律仪的方法，现在为了说明主要学习守护心，而说'互不相顺'等。
第一偈颂说明住于悲心而守护心。第二偈颂说明住于知惭有愧而守护。第三偈颂说明思维暇满难得而守护心。
因此，这些住于世间的众生，由于互不相顺的缘故，虽然经历了诸如贪著欲望等门中的种种痛苦，也不因此而厌离，反而再次生起贪欲等烦恼而开始造作不善业。
因为生起这样的想法，这些众生住于苦及苦因中，为了他们的缘故，我不应让自心随烦恼所转。
依于我与众生的缘故，住于知惭有愧，不执著我而应以如幻的方式持守善法所缘于心中。
从极难获得暇满中得到此时，应想不令所得虚度而守护心，这是支分的意义。
现在为说明不应以执著身体的方式守护，而说'秃鹫'等。此说明：若不以执著身体的方式守护，那时认为身体会不悦，对此疑虑，即使在尸林等处受到秃鹫等诸多损害，你的身体也不会不悦，那么现在为何因不守护而不悦并期望抓住呢？这是不应理的。
即便如此，若说心以执著身体的方式守护，故说'此身'等。若说不守护则会损害心，故说'你与'等。若说依于我故需要，则说'愚痴'等，因为是不净故不值得执为所依，应作是想。
对于如何是不净的疑问，说'最初'等。若说需要我受用，则说'你的'等。一者，因你不能受用故不应守护；二者，因狐狼等能受用故应守护，此是其义。
那么应当如何？凡人之身不仅应当通过施予暂时衣物等方式役使于善业，而且不应以需要受用的方式守护，因为永远不适合你受用，如同不堪任事的奴仆一般，故说'如是你'等。
因此，菩萨应施予衣食等资具，令从事自利为众生。不应无此等义利而施予，故说'此中工价'等。
因此，如是犹如渡河之所依需要修补船只的裂缝等，同样，因为此身是超越轮回而利益众生的所依，为了获得如意宝般的如来身而应当守护，为显示此义，故说'行与'等。

།ད་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་དབང་དུ་མ་སོང་བར་ལྷན་ཅིག་རྗེས་སུ་སྤྱོད་པའི་ཤེས་བཞིན་གྱིས་རང་ཉིད་ལ་དབང་ཡོད་པར་བྱ་སྟེ། ཆོ་ག་དང་སྤྱོད་ཡུལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ ལ་བསླབ་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས།དེ་ལྟར་རང་དབང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་གྱི་རྟེན་དུ་འགྱུར་བའི་ལོངས་སྤྱོད་བསྲུང་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། ཁྲི་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །ཞི་བ་དང་དུལ་བ་ལ་གནས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སྒོ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།།དེ་ལ་ཕན་ཡོན་ཅི་ཞིག་ཡོད་སྙམ་པ་ལ། ཆུ་སྐྱར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །ལེགས་པར་བསླབས་པའི་གདམས་ངག་ལ་གུས་པ་སྐྱེད་པར་བསླབ་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། གཞན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །གཞན་གྱི་ཡང་དག་པའི་ཡོན་ཏན་ལ་དགའ་ བ་སྐྱེད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས།ལེགས་པར་སྨྲས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཅི་གཞན་གྱི་ངོ་བོ་འབའ་ཞིག་བསྟོད་པར་བྱ་བའམ་ཞེ་ན་མ་ཡིན་ཏེ། ལྐོག་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །བདག་འབའ་ཞིག་གིས་བསྟོད་པར་བྱ་བའམ་ཞེ་ན། གཞན་གྱི་གཡམ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས། ཡོན་ཏན་བརྗོད་ ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།།གལ་ཏེ་གཞན་གྱིས་བདག་གི་ཡོན་ཏན་བརྗོད་ན་དེའི་ཚེ་ཇི་ལྟར་བྱ་ཞེ་ན། རང་གི་ཡོན་ཏན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སྨོས་ཏེ། དེས་ང་རྒྱལ་བསྐྱེད་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལྟར་གཞན་གྱི་ཡོན་ཏན་ལ་དགའ་བ་བསྐྱེད་པ་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྩོམ་པ་ཐམས་ཅད་ཅེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།།དེ་ལ་ཕན་ཡོན་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། བདག་ལ་འདིར་གོད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །སྨྲ་བ་དང་བལྟ་བའི་ཚུལ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སྨྲ་ན་ཡིད་ཕེབས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དགེ་བའི་ལས་སྒྲུབ་པའི་ཚུལ་གྱིས་དབང་དུ་བྱས་ནས་མཁས་ཤིང་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།འཕྲལ་དུ་ཚེགས་དྲག་ཆུང་ཞིང་དགེ་བའི་འོངས་ཆེ་བར་ཤེས་ན། དེའི་ཚེ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཚེགས་ཆུང་བས་ནི་སྔ་མ་ལ་འགྱོད་པ་མེད་པར་འགྱུར་ཞིང་། ཕྱི་མ་སྒྱིད་ལུག་པར་མི་འགྱུར་ལ། འོངས་ཆེ་བས་ནི་མྱུར་དུ་ཚོགས་བསགས་པར་འགྱུར་བས། གང་གི་ཚེ་ ཇི་ལྟར་བྱས་ན་དེ་ལྟར་འགྱུར་སྙམ་པ་ལ།དགེ་བའི་རྩ་བ་ཅི་བྱེད་ཀྱང་དམ་པ་རྣམ་པ་དྲུག་གིས་ཟིན་པའི་ཚུལ་དུ་བྱས་ན། དེ་ལྟར་འགྱུར་ཏེ་ལས་སུ་བྱ་བ་ཆུང་བས་ནི་ཚེགས་ཆུང་བ་ཡིན་ལ། དམ་པ་དྲུག་གིས་ཟིན་པས་ནི་འོངས་ཆེ་བར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་བསམ་པའོ། །དགའ་དང་ལྡན་བྱས་ནས་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ སྔར་བྱས་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་བསྐྱེད་ཅིང་ད་ལྟར་བྱས་པ་ལ་ནི་ཕན་ཡོན་མཐོང་བའི་སྒོ་ནས་དགའ་བ་སྐྱེད་པ་མ་འོངས་པ་ལ་ནི་སྔ་མས་ཆོག་པར་མི་འཛིན་ཏེ།ཁྱེད་འདོད་པའི་ཚུལ་གྱིས་དགའ་བ་དང་ལྡན་པར་བྱས་ནས། བདག་ཉིད་ཀྱིས་རྟག་ཏུ་བྱའི་གཞན་ལ་ལྟོས་པར་མི་བྱ་སྟེ། གཞན་གྱིས་བྱས་པ་དེ་བདག་གི་དོན་ དུ་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།འོན་ཏེ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་སྤྱད་ཅེ་ན། སྦྱིན་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། སྦྱིན་པ་འབའ་ཞིག་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པར་མི་གཟུང་གི་།དེ་ལས་གོང་མར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་ཡང་སྤྱད་ལ། དེ་བཞིན་དུ་སྦྱིན་པ་ཉིད་ལ་ཡང་གཏོང་བ་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པར་མི་གཟུང་ གི་།དེ་ལས་ཁྱད་ཞུགས་པར་གཏོང་བ་ཆེན་པོ་དང་། ཤིན་ཏུ་གཏོང་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཁྱད་ཞུགས་པར་སྤྱད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་གོང་ནས་གོང་དུ་འགྲོ་བ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ལྟ་བུ་ཉིད་ལ་ཡང་དགེ་བསྙེན་དང་། དགེ་བསྙེན་གྱི་སྡོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཁྱད ཞུགས་པར་བྱེད་པ་ཅི་རིགས་སུ་སྦྱར་རོ།

现在不要被烦恼所控制，要以正念随行而自我掌控，对于仪轨和行境圆满要学习。因此说'自在'等。
为了成为自他利益的所依而守护受用，所以说'座位等'。
为了住于寂静调伏，所以说'门'等。
对此有何利益，所以说'水鸟'等。
为了对善加学习的教诫生起恭敬，所以说'对他人'等。
为了对他人的真实功德生起欢喜，所以说'善说'。
是否仅赞叹他人的本质呢？不是，所以说'背后'。
是否仅由自己赞叹呢？也应当说他人的美德，所以说'说功德'等。
如果他人说自己的功德时应当如何？说'自己的功德'，意思是不应生起傲慢。
如此对他人的功德生起欢喜是为什么？所以说'一切事业'等。
这有什么利益？所以说'于此对自己损害'等。
为了显示说话和观看的方式，所以说'说话时心安'等。
为了成办善业的方式，所以说'善巧'等。当下劳累小而善果大时，称为善巧。由于劳累小则不会对前事后悔，对后事不会懈怠，由于果报大则能迅速积累资粮。
当想着如何才能如此时，任何善根若以六种殊胜摄持的方式去做，就会如此。事业小则劳累小，以六种殊胜摄持则果报大，应当如是思维。
'以欢喜而作'是对过去所作生起随喜，对现在所作从见到利益方面生起欢喜，对未来不以前事为满足。以你所欲的方式具足欢喜后，应当恒时自己去做而不依赖他人，因为他人所作不会成为自己的利益。
那么自己应当如何行持？所说'布施'等，不应仅以布施为满足，应当行持比此更上的持戒等。同样，对于布施本身也不应仅以施舍为满足，应当超越此而行持大舍、极舍等。同样，对于持戒等也应逐步上进，如对于持戒本身也应适当地超越在近事、近事戒等。

།གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་གོང་ནས་གོང་དུ་སྤྱད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ན། དེའི་ཚེ་ཇི་ལྟར་སྦྱིན་པའི་དུས་དག་ཏུ་ཚུལ་ཁྲིམས་བཏང་སྙོམས་གཞག་པར་གསུངས་ཞེས་བཤད་པ་དང་འགལ་ལོ་ཞེ་ན། ཆུང་ངུའི་ཕྱིར་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གོང་ འོག་གི་རིམ་པ་དེ་ལྟར་ཡིན་ཡང་འདི་ལྟར་རེ་ཞིག་སྲོག་གི་སྐྱབས་བྱེད་པའི་སྦྱིན་པ་ལྟ་བུ་འོག་མ་ཡིན་ཡང་ཆེ་ལ།དེའི་ཚེ་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་སྤོང་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དེ་ལྟ་བུ་གོང་མ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཆུང་བ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་ནི། གོང་མ་ཡིན་པ་ཙམ་གྱིས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཆུང་ངུ་དང་ དུ་བླང་བའི་ཕྱིར་མཆོག་མ་ཡིན་ཞེས་ཏེ།སྦྱིན་པ་ལས་བྱུང་བའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཆེ་བ་ཡིན་ན། མི་གཏོང་ཞེས་བྱ་བ་ཡལ་བར་དོར་བར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། འོག་མ་ཡིན་ཡང་སྦྱིན་པ་ལས་བྱུང་བའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཆེ་བར་གྱུར་པའི་དུས་སུ་གོང་མ་ཡིན་ཡང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཆུང་བ་དེ་བཏང་ སྙོམས་སུ་གཞག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ལྟར་ཆེ་ཆུང་དུ་འགྱུར་བ་མེད་པའི་ཚེ་ནི་འོག་མ་གཙོ་ཆེར་དང་དུ་བླང་བ་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །འོ་ན་ཆེ་ཆུང་གཉིས་གང་གི་སྒོ་ནས་གཞག་ཅེ་ན། གཙོ་ཆེར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །གཞན་གྱི་དོན་དེ་ནི་ཆེ་བ་ཡིན་པས་གཙོར་དེ་ཉིད་ལ་འབད་པར་བསྟན་ པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།དེ་ལྟར་རིག་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དེ་ལྟར་གཞན་དོན་གཙོ་ཆེར་བྱ་བ་ཡིན་པས། ཐུགས་རྗེ་མངའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གང་གི་ཚེ་སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་འབད་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་སྤོང་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཉན་ ཐོས་ཀྱི་འདུལ་བ་ལས་དོན་ཉེ་བ་དང་བྱ་བ་ཉུང་བ་དང་།བྱེད་པ་ཉུང་བ་ལ་གཟིགས་ཏེ། ཆོས་གོས་ལྷག་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱང་བཅང་བར་མི་བྱའོ་ཞེས་བཀག་པ་རྣམས་ཀྱང་། ཐུགས་རྗེ་མངའ་བའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དོན་རིང་པོ་གཞན་གྱི་དོན་དུ་འགྱུར་བ་ལ་གཟིགས་ནས། གཞན་གྱི་ དོན་བྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ལ་གནང་སྟེ།ཇི་སྐད་དུ་མདོ་ལས་དེ་ནི་ནོར་གྱི་ཕུང་པོ་རི་རབ་ཙམ་ཞིག་ཐོབ་ན་ཡང་ལེན་ཏོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཡང་རང་བཞིན་གྱི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དོན་ཉེ་བ་ཚེ་འདིའི་དོན་ལས་དགོངས་ཏེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་འདུལ་བ་ལས་བསྒྲལ་བའི་ཞིང་ དུ་གྱུར་པ་རྣམས་ཀྱི་སྲོག་གཅོད་པ་བཀག་པ་ཡང་དོན་རིང་བ་ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་ངན་སོང་གསུམ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་བསལ་བས་བསྐྱབ་པར་གཟིགས་ནས་གཞན་གྱི་དོན་གཙོ་ཆེར་བྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ལ་གནང་སྟེ།ཇི་སྐད་དུ་འཕགས་པ་དཀོན་མཆོག་སྤྲིན་ལས། མཚམས་མེད་པ་བྱེད་པའི་མི་གསང་ བར་གནང་བ་ལྟ་བུའོ།།ད་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་སྡུད་པ་དང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྩ་བའི་ཚིག་འདི་གནང་བ་རྣམས་ཀྱང་དེ་ལ་བཀག་སྟེ་རིམ་པ་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ་གང་གི་ཚེ་དོན་ཉེ་བ་སློང་བ་པོ་རེ་རེའི་དོན་ལ་གཟིགས་ནས། གོས་འདོད་པ་ལ་གོས་དང་། བགོ་བ་འདོད་ པ་ལ་བགོ་བ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་གནང་བ་རྣམས་དོན་རིང་བ་གཞན་མང་པོ་དག་གི་དོན་དུ་འགྱུར་བ་ལ་གཟིགས་ནས།གཞན་མང་པོ་དག་གི་དོན་གཙོ་ཆེར་བྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ལ་བཀག་སྟེ་ཇི་སྐད་དུ་འཕགས་པ་དྲག་ཤུལ་ཅན་གྱིས་ཞུས་པ་ལས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རབ་ཏུ་བྱུང་ བས་ཆོས་གོས་གསུམ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སྦྱིན་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།།འོ་ན་དེ་ལྟར་སློང་བ་པོ་དག་ལ་ལུས་ལ་སོགས་པ་གཏོང་བ་རྒྱུ་ཅིའི་ཕྱིར་བཀག་ཅེ་ན། དེ་ནི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པའི་རྟེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་བཏང་ན་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་ཉམས་པར་འགྱུར་བས་སློང་ མོ་པ་འགའི་དོན་དུ་གཏང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།དམ་པའི་ཆོས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ལུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚོན་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི། ཆོས་བྱེད་པའི་རྟེན་དུ་གྱུར་པའི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་བསླབ་པ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་ལས། ཚེ་འདི་ལ་ལོངས་སྤྱོད་ བསྲུང་བའི་ཕྱིར་གཏོང་བ་དགག་པ་ཇི་སྐད་བཤད་པ་བཞིན་ནོ།

如果这样六波罗蜜应当从上至上修习的话，那么为何说在布施时应当舍弃持戒，这岂不是相违吗？为此说'为了小的'等。虽然有上下次第，但是暂且如此，例如为救护生命的布施虽是下等但却是大的，而在那时戒除妄语的持戒虽是上等但却是小的，那时仅仅因为是上等的持戒而取小的，所以不是最胜，即从布施所生的善根若是大的，则'不舍'的意思是不应舍弃，也就是说虽是下等但在布施所生的善根成为大的时候，虽是上等但持戒小的则应当舍置。
在没有大小变化的时候，应当了知主要取下等。那么大小二者从何处安立呢？为此说'主要'等。为了显示应当精进于利他这个大事为主，所以说'如是了知'等。如是以利他为主要，所以说'具大悲'等。当精进于别解脱戒时，就断除过失而言，世尊在声闻律中观待近利、少事、少作而制止受持多余衣等，具大悲如来观待长远利他之事，则对利他的菩萨开许，如经中所说'即使得到如须弥山般的财富聚亦应取受'。
又就本性过失而言，观待近利今生之事，声闻律中制止杀害应度化者，观待长远后世解除三恶趣苦而救护，则对主要利他的菩萨开许，如圣宝云经中开许秘密造作无间罪。现在为了摄集善法与利益众生，所以说此根本偈颂，对彼等制止开许，如是次第配合，当观待近利一一乞者之事而开许施予衣服给求衣者、施予食物给求食者等，观待长远利益众多他者而制止主要利他的菩萨，如圣勇猛请问经中说'出家菩萨不应一切处施予三衣'。
那么如此为何制止施予身体等给乞者呢？因为这是清净行的所依，若舍弃则会损害一切众生的利益，所以不应为了某些乞者而舍弃，为此说'正法'等。'身'仅是举例，作为修法所依的受用也应当如是观待，如摄学论中所说制止为了护持今生受用而布施。

།གལ་ཏེ་དེ་ལ་ཕན་ཡོན་ཅི་ཡོད་སྙམ་པ་ལ། དེ་ལྟར་བྱས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་རིམ་གྱིས་སངས་རྒྱས་ཐོབ་པར་འགྱུར་བས་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ། །འོ་ན་ཐམས་ ཅད་མི་གཏོང་ངམ་ཞེ་ན།སྙིང་རྗེའི་བསམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཇི་སྲིད་དུ་ལྷག་པའི་བསམ་པ་དག་པའི་སར་མ་ཆུད་ཀྱི་བར་དུ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། གཏོང་བ་ལ་མ་གོམས་པས་གཏོང་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རམ། ནུས་སུ་ཟིན་ཀྱང་ཚེ་སྔ་མའི་སྡིག་པའི་ལས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ནད་ལ་ སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་འགྱོད་པ་སྐྱེ་ཞིང་སྒྱིད་ལུག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རམ།ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་བདེ་བར་འགྲོ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མ་ཐོབ་པས་དུས་དེའི་ཚེ་བདེ་བའི་ཚོར་བ་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། ཕྱི་མ་ལ་བྱེད་འདོད་པའི་བསམ་པ་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རམ། བདེན་པའི་སྟོབས་མ་གྲུབ་པས་སྲོག་དང་ ཚངས་པར་སྤྱོད་པའི་བར་ཆད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་དུ་བསམ་པ་སྟེ།ལྷག་པའི་བསམ་པ་དག་པའི་སར་ཆུད་པ་ལ་ནི། ཉེས་པ་གོང་མ་རྣམས་ལས་བཟློག་པའི་ཕྱིར་དངོས་སུ་གཏོང་བར་བྱེད་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འོན་ཏེ་དེ་ལྟ་ཡིན་ན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མི་གཏོང་ངམ། དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ནི་དམ་བཅས་པ་དང་འགལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། ཅི་ནས་འདི་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཚེ་འདིར་དོན་ཆེན་པོ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་འགྲུབ་པའི་རྒྱུར་ལུས་འདི་ཉིད་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་བྲན་གྱི་ཚུལ་དུ་བཏང་སྟེ། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ།།དེ་བཞིན་དུ་གཞན་དུ་སྟེ། ཚེ་ཕྱི་མར་ཡང་བདག་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཅི་རྩོམ་པ་ཐམས་ཅད་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དུ་རྩོམ་པའི་ཕྱིར། བདག་ཉིད་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བྲན་གྱི་ཚུལ་དུ་གཏོང་བ་ཡིན་ལ། དེ་བཞིན་དུ་བདག་ཉིད་བྱང་ ཆུབ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡང་བདག་ཉིད་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་ཡིད་དང་ངག་གཏོང་སྟེ།ལེའུ་གཉིས་པར་ཇི་སྐད་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། །ད་ནི་གང་ལ་བསླབ་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རང་ངམ་གཞན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། རང་གི་དབང་དུ་བྱས་པ་ སྟེ།སྡོམ་དང་དགེ་བའི་ཆོས་སྡུད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་དང་། གཞན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་སྟེ། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་བསྡུས་པའམ། གཞན་ཡང་སྤྱོད་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་གང་དུ་ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་གྱིས་ཅི་སྤྱོད་ཀྱང་། གང་ལ་བསླབ་པ་དང་། ཇི་ལྟར་བསླབ་པར་གསུངས་པ་སྟེ་ཇི་སྐད་དུ་ མདོ་དག་ལས།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཆོས་རབ་ཏུ་མང་པོ་ལ་བསླབ་པར་མི་བགྱི་སྟེ། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ལ་བསླབ་པར་བགྱིའོ་ཞེས་གསུངས་པ་དང་། ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ནི་ཇི་ནས་ཀྱང་མཐོང་མ་ཐག་ཏུ་སེམས་ཅན་རྣམས་དགའ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟར་བསྒྲུབ་པར་བགྱིའོ་ཞེས་གསུངས་པ་དང་། ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ནི་རང་གི་སེམས་ཁོ་ན་ཤིན་ཏུ་བསྲུང་བར་བགྱིའོ་ཞེས་གསུངས་པ་དང་། སྤྱོད་ལམ་ཐམས་ཅད་དུ་ཇི་ལྟར་བསླབ་པ་སྟེ་སྤྱོད་ཡུལ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ལས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་བཞིན་དུ་བསླབ་པར་བྱའོ། །འོ་ན་དེའི་ཚེ་རིག་པའི་གནས་རྣམ་པ་ལྔ་ལས་གང་དང་གང་ལ་ཇི་ལྟར་བསླབ ཅེ་ན།རིག་པའི་གནས་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་མཐའ་དག་ལ་དམ་པ་དྲུག་གིས་ཟིན་པའི་ཚུལ་གྱིས་བསླབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས། རྒྱལ་སྲས་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདི་སྐད་དུ་མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས། རིག་པའི་གནས་ལྔ་དག་ལས་བྱང་བར་མ་བྱས་ན། །འཕགས་མཆོག་གིས་ཀྱང་ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ཉིད་ཐོབ་མི་འགྱུར།།དེ་བས་གཞན་དག་ཚར་གཅད་རྗེས་སུ་གཟུང་ཕྱིར་དང་། །བདག་ཉིད་དུལ་བར་བྱ་ཕྱིར་དེ་ལ་དེ་བརྩོན་བྱེད། །ཅེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།

如果想到这有什么利益，就说'如果这样做'等等。依靠这些，以圆满资粮的次第而获得佛果，应当如是思维。
那么是否不应该全部布施呢？说'悲心意乐'等等。直到未入清净增上意乐地之前，这是其含义。因为未习惯布施而不能布施，或者即使能够布施，也因前世罪业力而生病等痛苦，因此生起后悔而懈怠，或者因未获得于一切法安乐行的禅定，故彼时不生起乐受，因此不生起欲行后续的意乐，或者因未成就谛实力而成为命难与梵行的障碍，应当如是思维。
对于已入清净增上意乐地者，因远离上述过失，唯应实际布施，此是其义。
然而如果是这样，是否完全不布施？如果这样的话，就会违背誓言。对此说'为使这些'等等。今生为成就众生利益这一大义，应当以奴仆方式将此身布施给众生，如所说的利益众生的十一种戒律。
同样在他处，即后世也是，凡是在自他相续中所修的一切善根，都是为了一切众生的利益而修，因此自身以奴仆方式布施给一切众生。同样，为了获得大菩提，也以意和语布施自身于一切众生，如第二品中所说。
现在为了总摄显示应学处的对境，说'自或他'等等。就自身而言，即由律仪和摄善法所摄，就他者而言，即由利益众生所摄。或者说，在一切威仪中，无论身语意三门如何行持，皆应如所说般学习。
如诸经中说：'菩萨不应学习众多法，应当学习大悲。'又说：'菩萨应当如是修行，令众生一见即生欢喜。'又说：'菩萨应当极善护持自心。'于一切威仪中应如是学习，应当如清净行处中所说般学习。
那么此时对五明处中应当如何学习呢？应当以六种殊胜摄持的方式学习一切五明处，故说'诸佛子'等等。如《大乘庄严经论》中说：'若不善五明，圣者亦不能，成就一切智，为断除调伏，摄受诸众生，故勤修学彼。'

།འོན་ཏེ་དེ་ལ་ཕན་ཡོན་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། དེ་ལྟར་གནས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལྟར་གནས་པའི་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམ་པ་དྲུག་གིས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ཇི་ལྟ་ཞེ་ན།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དུ་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་བསམ་པས་རིག་པའི་གནས་ལྔ་པོ་དེ་དག་ལ་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཚུལ་གྱིས་སོ་སོའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དྲི་མས་མ་གོས་པར་སློབ་ཅིང་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་ཡང་བྱང་ ཆུབ་ཆེན་པོར་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་ཕྱིར་ཏེ།དེ་ལྟར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཆེད་དུ་བྱ་བ་དང་། རྟེན་དང་དངོས་པོ་དང་། ཐབས་ལ་མཁས་པ་དང་། རྣམ་པར་དག་པ་དང་། ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་དམ་པས་ཡོངས་སུ་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བྱ་བ་ནི་མདོར་ན་སེམས་ཅན་གྱི་ དོན་ཡིན་པས་དངོས་སམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།དེ་ལ་དངོས་སུ་དོན་དུ་འགྱུར་བ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་ཇི་སྐད་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ། །བརྒྱུད་ནས་དོན་དུ་འགྱུར་བའི་བསམ་གཏན་དང་ཤེས་རབ་ཁ་ཅིག་ལྟ་བུའོ། །དངོས་དང་བརྒྱུད་པ་གཉི་ གས་དོན་དུ་འགྱུར་བ་ནི་སྦྱིན་པ་བྱིན་ཏེ།དགེ་བའི་རྩ་བ་ཅི་བྱས་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་དམ་པས་ཟིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་ཁོ་ནའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དེ་ལྟར་ཤེས་བཞིན་གྱིས་བརྟགས་ཏེ་བསླབ་པ་བསྲུང་བ་ཉིད་བདག་ཅག་གིས་རྒྱུ་གང་ལས་ཤེས་པར་བྱ་སྙམ་ ན་རྒྱུ་གཉིས་ལས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ།རྒྱུ་དང་པོ་ནི་རྟག་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་ཏེ། མཁས་པ་དང་བཙུན་པའི་ཡོན་ཏན་གཉིས་དང་ལྡན་པ་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ། །དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཇི་ལྟར་མི་གཏོང་ཞེ་ན། དཔལ་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །རྒྱུ་གཉིས་པའི་དབང་ དུ་བྱས་ནས་བསྟན་བཅོས་འདིས་མདོ་སྡེ་ལས་ཞེས་བྱ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འདི་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།།ཡང་ན་འདི་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་བསླབ་པ་ཇི་ལྟར་བསྟན་པ་རྣམས་སོ། །གཞན་ཞེས་བྱ་བ་འདིར་མ་བཤད་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་པ་རྣམས་སོ། ། དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་མདོ་སྡེ་ལས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མདོ་སྡེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །འོན་ཏེ་མདོ་སྡེ་རྣམས་ལ་བཀླག་པའི་གོ་རིམས་ཡོད་དམ་ཞེ་ན། ཐོག་མར་རྩ་བའི་ལྟུང་བ་རྣམས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ནམ་མཁའི་སྙིང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དེའི རྗེས་ལ་བསླབ་པ་ཕྲ་བ་གཞན་དག་ཀྱང་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འཕགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།།འོན་ཏེ་དེའི་རྗེས་ལ་ཇི་ལྟར་གསུངས་ཤེ་ན་གང་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། མདོ་སྡེ་གང་ལས་འདི་ནི་ལུས་ངག་གིས་སྤྱད་པར་མི་བྱའོ། །འདི་ནི་སེམས་ཀྱིས་བསྒོམ་པར་མི་བྱའོ་ ཞེས་མ་བཀག་པ་དེ་ཉིད་སྤྱད་ཀྱི།བཀག་པ་རྣམས་ནི་སྤྱད་པར་མི་བྱའོ། །འོན་ཏེ་བཀག་པ་ཐམས་ཅད་མི་སྤྱད་དམ་ཞེ་ན། འཇིག་རྟེན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདིར་ནི་འདི་ལྟར་སྦྱར་ཏེ། འཇིག་རྟེན་སེམས་ནི་བསྲུང་བའི་ཕྱིར། །བསླབ་པ་མཐོང་ནས་ཡང་མི་སྤྱད། །ཅེས་བྱ་བ་ སྟེ་མདོ་སྡེ་ལས་གང་དང་གང་ལ་ཅི་དང་ཅི་དགོས་པ་དེ་སྦྱིན་པར་བྱའོ་ཞེས་གནང་དུ་ཟིན་ཀྱང་།དེ་བྱིན་པས་གཞན་མང་པོ་དག་གི་མི་མོས་པར་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་པ་གཙོར་བྱ་བའི་བསླབ་པའི་གཞི་མཐོང་ནས་ལོངས་སྤྱད་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ད་ནི་ལྷན་ཅིག་རྗེས་སུ་སྤྱད་པའི་ཤེས་བཞིན་ བསྲུང་བའི་མཚན་ཉིད་མཇུག་བསྡུ་བའི་ཕྱིར།ལུས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །ད་ནི་ཉམས་སུ་བླང་བའི་གདམས་ངག་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ལུས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །བསྟན་བཅོས་ཀྱི་མིང་གི་དོན་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །ལེའུའི་མིང་གི་དོན་ནི་ཕྱོགས་གཅིག་ ལས་བསྟན་ཏོ།།ལེའུ་བཞི་པའི་བཤད་པ་རྫོགས་སོ།

若问此有何利益？故说'如是住'等。'如是住'是由六种殊胜所摄持，其如何？即以为一切众生获得大菩提之发心，以三轮清净之方式学习五明处，不为各自违品垢染所染，并将此善根回向大菩提。如是依次应当了知所为、所依、事物、善巧方便、清净及回向等六种殊胜。
因此菩萨事业略说即是利益众生，故说'直接'等。其中直接利益，即如前所说十一种利他戒律。间接利益，即如某些禅定与智慧。直接间接二者皆成利益，即布施等。为使一切所作善根为殊胜回向所摄持，故说'唯为众生'等。
如是以正知观察守护学处，我等从何因了知？应从二因了知：第一因即说'恒常'等，应从具足智者与贤者二种功德者了知。云何不舍善知识？故说'吉祥生'等。依第二因，为显此论从经中所说，故说'此与'等。
或者'此与'是指此处所说诸学处。'其他'是指此处未说如来所说者。一切彼等皆应从经中了知。何以故？故说'经'等。若问诸经是否有阅读次第？为知根本堕罪，故说'虚空藏'等。其后为知其他细微学处，故说'圣'等。
若问其后如何宣说？故说'于何'等。即于经中未制止此身语不应行，此心不应修者即应行持，已制止者则不应行持。若问是否一切制止皆不应行？故说'世间'等。此中如是配合：'为护世间心，见学处复不行。'即是说虽经中对某些事开许应当布施，然见彼布施会令众多他人不生信等为主要学处时，则不应受用，此为其义。
今为总结俱行正知守护之相，故说'身与'等。今为显示实修教授，故说'身之'等。论名之义如前。品名之义从一分而说。第四品释毕。

། །།དེ་ལྟར་སེམས་བསྐྱེད་ཅིང་སྡོམ་པས་བསྡམས་པ་ལ་བཟོད་པ་འབྱུང་བས། བསགས་པའི་དགེ་བ་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བ་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་ལ་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམ་པར་བྱ་བའི་ལེའུ་ལྔ་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་བསྐལ་ པ་སྟོང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཞེ་སྡང་གི་ཉེས་དམིགས་དང་།བཟོད་པའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་ཞེ་སྡང་སྤངས་ཏེ་བཟོད་པ་བསྒོམ་པ་མདོར་བསྟན་ཏོ། །ད་ནི་རྒྱས་པར་བཤད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཞེ་སྡང་གི་ཚེ་འདིའི་ཉེས་དམིགས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཞེ་སྡང་ཟུག་ རྔུ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ་ཞི་བ་ནི་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ཚོར་བའོ།།དགའ་བ་ནི་ལུས་ཀྱིའོ། །བརྟེན་མེད་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ཀྱི་སྤྱོད་པའི་ཐང་ཐུབ་མེད་པའོ། །ཉེས་དམིགས་གཞན་ཡང་གང་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བྲན་ལ་སོགས་པའོ། །དྲིན་སྦྱིན་ཞེས་པ་ནི་རྗེ་བོས་སོ། །དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེ་བོ་ལའོ། །དེ་དག་ཅེས་ པ་ནི་བྲན་ལ་སོགས་པའོ།།སྡང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞེ་སྡང་དང་ལྡན་པའི་དབང་གིས་སོ། །དེ་ཡིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་དྲིན་ཆེ་བའི་རྗེ་བོ་ལ་ཡང་རྒོལ་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུས་སོ། །སྦྱིན་པས་སྡུད་དང་རྟེན་མི་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི། བྲན་གཏོང་ཕོད་ཆེ་ཡང་ཞེ་སྡང་ལྡན་པའི་དབང་གིས་སུ་ཡང་དེ་དང་འགྲོགས་པར་ མི་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།བདེ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚེ་འདི་ལའོ། །དེ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཚེ་འདི་ལ་གནོད་པར་མ་ཟད་ཀྱི་འདི་དང་ཕྱི་མ་གཉི་ག་དང་བདག་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པར་མ་ཟད་ཀྱི། གཞན་དང་བདག་དང་གཞན་གཉི་ག་དང་། དངོས་སུ་གནོད་པ་བྱེད་པར་མ་ཟད་ཀྱི་ བརྒྱུད་པ་དང་དངོས་དང་བརྒྱུད་པ་གཉི་གའི་སྒོ་ནས་གནོད་པར་བྱེད་པས་སོ།།འོན་ཏེ་ཞེ་སྡང་སྤངས་པའི་ཕན་ཡོན་གང་ཞེ་ན། གང་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དེ་ནི་འདི་དང་གཞན་དུ་བདེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚེ་འདི་དང་། ཕྱི་མ་དང་། གཉི་ག་དང་བདག་དང་གཞན་དང་གཉི་ག་དང་དངོས་ དང་བརྒྱུད་པ་དང་གཉི་གར་བདེ་བས་སོ།།འོན་ཏེ་ཞེ་སྡང་དེ་ཇི་ལྟར་སྤང་ཞེ་ན། ཟས་སྤངས་པའི་སྒོ་ནས་ཞེ་སྡང་སྤང་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་མི་འདོད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་རྩ་བ་དང་པོ་དེ་གཉིས་ཀྱིས་ཟས་དེའི་རྒྱུ་བསྟན་ཏོ། །གསུམ་པས་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་བསྟན་ཏོ། །བཞི་ པས་ནི་བྱེད་པ་བསྟན་ཏོ།།ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་པས་ནི་ཟས་སྤང་བའི་སྒོ་ནས་སྤང་བའི་འཐད་པ་བསྟན་པའོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གསུམ་པ་དང་བཞི་པས་ནི་ཟས་དེ་ཉིད་སྤང་བར་བྱ་བའི་རིགས་པ་བསྟན་ཏོ། །འོན་ཏེ་ཞེ་སྡང་གི་ཟས་དེ་ཇི་ལྟར་སྤང་ཞེ་ན། བཟོད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ གྱི་སྒོ་ནས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པས་དང་པོ་གནོད་པར་བྱེད་པ་ལ་ཇི་མི་སྙམ་པའི་སྒོ་ནས་ཡིད་མི་བདེ་བ་སྤང་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།བདག་གམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དང་པོས་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་འདོད་པའི་བྱེ་བྲག་བསྟན་ཏོ། །ཚིགས་སུ་ བཅད་པ་གཉིས་པའི་ཕྱེད་གོང་མས་ནི་འདོད་པ་དང་མི་མཐུན་པར་འབྱུང་བ་བསྟན་ཏོ།།ཕྱེད་གོང་མའི་རྩ་བ་དང་པོས་ནི་དེའི་གཉེན་པོ་བསྒོམ་པ་བསྟན་ཏོ། །རྩ་བ་གཉིས་པས་ནི་ཡིད་མི་བདེ་བ་སྤོངས་ཤིག་ཅེས་གདམས་པར་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་འདོད་པའི་བྱེ་བྲག་ནི་བཞི་སྟེ་བདག་ དང་བདག་གི་གཉེན་བཤེས་ལ་སོགས་པ་ལ།སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་སོགས་པ་མི་འདོད་ཅིང་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་འདོད་པ་ཡིན་ལ། དགྲ་ལ་ནི་བདེ་བ་འབྱུང་བར་མི་འདོད་ཅིང་སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་བར་འདོད་པའི་བསམ་པ་སྐྱེ་བས་དེའི་ཚེ་བདེ་བའི་རྒྱུ་ནི་དཀོན་ཞིང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ནི་ཤིན་ཏུ་མང་བའི་ཕྱིར་བདེ་ བས་ནི་ཕོངས་ལ།སྡུག་བསྔལ་མང་པོ་དང་ལྡན་པའི་དུས་སུ་སྡུག་བསྔལ་མེད་ན་ཁམས་གསུམ་ལ་སྐྱོ་བ་མི་སྐྱེ་ཞིང་ངེས་པར་འབྱུང་བ་མི་ཚོལ་བས་དེའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་ནི་ཡོན་ཏན་ཅན་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱས་པའི་སྒོ་ནས་ཡིད་མི་བདེ་བ་སྤངས་ཏེ། ཐ་མལ་པའི་ངང་ལ་བརྟན་པར་གནོས་ཤིག་ཅེས་བྱ་བའི་ དོན་ཏོ།

如是发心并受戒律约束后生起忍辱，为了不使所积累的善业虚耗，以及为精进修习善法而宣说第五品。其中以'千劫'等两个偈颂，通过显示嗔恨过患与忍辱功德的方式，说明断除嗔恨修习忍辱的略说。
现在为了广说，为显示嗔恨此生的过患而说'嗔恨刺'等。'寂静'是指舍受。'喜乐'是指身体的。'无所依'是指身体行为无法自持。'其他过患'是指奴仆等。'施恩'是指主人。'于彼'是指对主人。'彼等'是指奴仆等。
'具嗔者'是指由具有嗔恨的缘故。'彼以'是指因为对极具恩德的主人也加以反抗的缘故。'以布施摄受亦不依止'是指虽然奴仆慷慨大方，但因具有嗔恨的缘故，任何人都不愿与其相处的意思。
'安乐住'是指此生。'等等'是指不仅此生有害，而且今生来世二者都有害，不仅对自己有害，而且对他人及自他二者都有害，不仅直接有害，而且通过间接、直接间接二者都会造成伤害。
若问断除嗔恨有何功德，则说'若人'等。'此及他处皆安乐'是指此生、来世及二者，自己、他人及二者，直接、间接及二者都安乐的缘故。
若问如何断除嗔恨，为显示通过断除食而断除嗔恨而说'不欲'等。其中第一两句显示彼食之因。第三句显示自性。第四句显示作用。第二偈显示通过断除食而断除的合理性。第三、四偈显示应当断除彼食的道理。
若问如何断除嗔恨之食，由于应当通过三种忍辱断除，首先为显示通过对加害者无所谓的方式断除不悦而说'自或'等。其中第一偈显示众生欲乐的差别。第二偈上半显示与欲乐不相顺而生起。上半之第一句显示修习彼对治。第二句显示劝诫断除不悦。
其中众生欲乐的差别有四种：对自己和亲朋好友等，不欲苦等而欲乐等；对敌人则不欲生起安乐而欲生起痛苦的心念。此时由于安乐因少而痛苦因极多的缘故而匮乏安乐。在具有众多痛苦时，若无痛苦则不会对三界生起厌离，也不会寻求出离，因此应当了知痛苦具有功德，通过此方式断除不悦，应当安住于平常心，此为其义。

།འོན་ཏེ་གནོད་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བཟོད་པ་དེ་དག་གིས་མི་ཕོད་དོ་ཞེ་ན། དཀའ་བཟློག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མ་ཧ་དེ་བ་དང་ལྷ་མོ་ཨུཾ་མ་དེ་བ་སྟེ། ལྷའི་དཀའ་ཐུབ་ལས་ལོག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ལོ་རྒྱུས་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་བས་ན་དེ་ལ་དད་པའི་མི་མུ་སྟེགས་ཅན་དག་ གིས་ཀྱང་།མེ་ལྔ་བསྟེན་པ་ལ་སོགས་པ་སྡུག་བསྔལ་བཟོད་ན། བདག་གིས་ཇི་སྟེ་མི་བཟོད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འོན་ཏེ་དེ་ནི་ཤིན་ཏུ་དཀའོ་ཞེ་ན། གོམས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ད་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་དུ་ལེན་པ་ལ་བཟོད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། སྦྲུལ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ སྨོས་ཏེ།འཇིག་རྟེན་ན་དོན་མེད་པར་ཡང་སྦྲུལ་ལ་སོགས་པའི་གནོད་པ་བཟོད་ན། དོན་ཆེན་པོ་དང་བཅས་པའི་དམ་པའི་ཆོས་བསྒྲུབ་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཚ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་བའི་ཚེ་ཡིད་མི་བདེ་བའི་བཟེ་རེ་མི་བྱ་སྟེ། ཞེ་སྡང་སྐྱེ་བའི་སྐྱོན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་ཇི་ལྟར་ བྱ་སྙམ་པ་ལ།ལ་ལ་བདག་གི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་བཟོད་པའི་ཕན་ཡོན་ཤེས་པར་བྱས་ལ། དེ་ལ་དགའ་བ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་མི་སྔ་མ་རྣམས་བཞིན་དུ་ཡིད་མི་བདེ་བ་བསྐྱེད་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །དེ་བས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་མཇུག་སྡུད་དོ། །དེ་བས་ ན་ཐ་མལ་པའི་དགྲ་དག་ཁོ་ཉིད་རང་འཆི་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་པས་དེ་གསོད་པ་ནི་དཔའ་བོ་མ་ཡིན་ཏེ།ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ནི་གཉེན་པོ་མ་བསྐྱེད་ཀྱི་བར་དུ་འབྲལ་བར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། དེ་སྤོང་བར་བྱེད་པ་ནི་དཔའ་བོ་ཆེན་པོ་ཉིད་ཡིན་པས། དེ་བས་ན་འཐབ་མོ་དང་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། ། གཞན་ཡང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཡོན་ཏན་ཤེས་པར་བྱ་བའི་སྒོ་ནས་ཡིད་མི་བདེ་བ་སྤང་བའི་ཕྱིར། གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། སྐྱོ་བས་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གསུམ་ནི་བདག་དང་གཞན་དང་གཉི་གའི་རྒྱུད་ལ་སྡུག་བསྔལ་ཡོད་པའི་ཡོན་ཏན་དེ་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །ད་ནི་བདག་ཉིད་ལ གནོད་པ་བྱེད་པ་རྣམས་ལ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་ངེས་པར་སེམས་པའི་བཟོད་པ་བསྒོམ་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས།མཁྲིས་པ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། བདག་ལ་ཡོད་པའི་མཁྲིས་པ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར།དེ་ལ་ཁྲོ་བར་རིགས་ཀྱི་གནོད་པ་བྱེད་པ་རྣམས་ལ་ནི་ཁྲོ་བར་མི་རིགས་ཏེ་དེ་དག་གནོད་པ་བྱེད་པ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་གནོད་པ་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། གློ་བུར་གྱི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བས་དོན་དམ་པར་རང་བཞིན་མེད་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་གློར་བུར་གྱི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ཞེ་ན། རྐྱེན་ ལས་བྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ནི་མདོར་བསྡུས་ན་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ།དང་པོ་ནུས་པའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དཔེར་ན་བདག་ལ་ནད་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བར་མི་འདོད་བཞིན་དུ་ཡང་དེ་སྐྱེད་པར་ནུས་པའི་རྐྱེན་ཚོགས་པའི་དབང་གིས་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ བཞིན་དུ་དགྲ་བོ་དེ་དག་གིས་གནོད་པར་བྱ་བར་བདག་ཉིད་ཀྱང་མི་འདོད་དེ།དེ་བསྐྱེད་པར་ནུས་པའི་རྐྱེན་ཚོགས་པའི་དབང་གིས་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ད་ནི་གཉིས་པ་གཡོ་བ་མེད་པའི་རྐྱེན་ལས་འབྱུང་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཁྲོ་བར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། རྐྱེན་དེ་དག་ལ་ཡང་འབྲས་བུ་ཁྲོ་བར་བྱ་ཞིང་། གནོད་པའི་མཚན་ཉིད་སྐྱེ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བློ་སྔོན་དུ་གཏོང་བའི་གཡོ་བ་མེད་ལ། འབྲས་བུ་དེ་དག་ལ་ཡང་བདག་ནི་རྒྱུ་རྐྱེན་འདི་དག་གིས་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བློ་སྔོན་དུ་མ་བཏང་ཡང་ནུས་པའི་རྐྱེན་དེ་དག་ཡོད་པ ཙམ་གྱིས་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

如果说不能忍受伤害和痛苦，所谓'难转'是大自在天和女神乌玛，因为他们背离了天神的苦行，这从世间的历史中可知。因此，即使信仰他们的外道之人能忍受五火供养等痛苦，我为何不能忍受？这是其义。
如果说这非常困难，则说'习惯后'等。现在就忍受痛苦的忍辱而言，说'蛇'等。在世间上，如果能无意义地忍受蛇等的伤害，那么在修行正法这一具有重大意义的时候所生起的寒热等痛苦时，不应心生不悦，因为会有生起嗔恨的过失。
如果想'那该如何做'，则说'有些是我的'等。应了知忍受痛苦的功德，对此应生欢喜，不应像前人那样生起不悦，这是其义。'因此'等是总结。
因此，普通的敌人自己终将死亡，杀死他们并非英雄行为。烦恼在未生起对治之前是不会分离的，能断除烦恼者才是大英雄，因此说'战斗'等。
又为了通过了知痛苦的功德来断除不悦，说'复次'等。'厌离'等三句分别对应于自身、他人及二者相续中具有痛苦的功德。
现在就对加害自己者，从胜义谛的角度修习法的特征作决定思维的忍辱而言，说'胆汁'等。由于自身的胆汁等是痛苦的因，对此应当生嗔，而对加害者不应生嗔，因为他们的加害并非自性而为，而是从暂时因缘而生，应当思维胜义中无自性。
如何是从暂时因缘而生？因缘生的特征略说有三种：为显示第一能力因缘所生，说'譬如'等。譬如对于自身，虽不愿生起疾病等，但由具足能生起彼等的因缘力而生起。同样，敌人们也不愿造作伤害，是由具足能生起彼的因缘力而生起，这是其义。
现在为显示第二无动摇因缘所生，说'应嗔'等。对于那些因缘也无先起'应当嗔恨、应当生起伤害相'的动念，对于那些果也无先起'我是应当由这些因缘所生'的动念，仅由具足能力的因缘而生起，这是其义。

།ཅི་དེ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཟད་དམ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་མཐའ་དག་ཀྱང་ནུས་པའི་རྐྱེན་དང་གཡོ་བ་མེད་པའི་རྐྱེན་ལས་འབྱུང་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཉེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དང་པོས་ནི་ནུས་ པའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་བསྟན་ཏེ།ཇི་སྐད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་། མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །ཉེས་པ་ནི་ཉེས་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་ཉེས་པ་སྟེ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། །སྡིག་པ་ནི་དེས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་སྲོག་ གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་མི་དགེ་བའི་ལས་རྣམས་སོ།།རྐྱེན་རྣམས་ཚོགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་གཡོ་བ་མེད་པའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་བསྟན་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་འདི་ཡོད་པས་འདི་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བའི་དཀའ་རྒྱུ་དེ་དག་ཡོད་པ་ཙམ་གྱིས་འབྱུང་གི་བློ་སྔོན་དུ་གཏོང་བའི་གཡོ་ བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།ད་ནི་མི་རྟག་པའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གཙོ་བོར་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གལ་ཏེ་འདི་སྙམ་དུ་དགྲ་བོ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་བདག་ལ་གནོད་པར་བྱེད་པ་ནི་བདག་ལ་སོགས་པའི་རྟག་པའི་དངོས་པོ་འགའ་ཞིག་གི་སྟོབས་ཀྱིས་ཡིན་ ནོ་ཞེ་ན་མ་ཡིན་ཏེ།ཁྱོད་ཀྱིས་ནི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཙོ་བོ་སྟེ་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་དུ་གནས་པ་དེ་ལ་བདག་ཅེས་བྱ་བར་ཁས་བླངས་མོད་ཀྱི། དེ་ནི་མ་སྐྱེས་པས་མེད་པའི་ཕྱིར་རམ། ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་རང་གིས་ཀྱང་མི་སྐྱེ་ལ་ལྷན་ཅིག་ བྱེད་པའི་རྐྱེན་ལ་ལྟོས་ཏེ་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པ་ཡང་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར།བདག་ལ་སོགས་པ་ནི་མི་བསྐྱེད་ཀྱི་གཞན་མི་རྟག་པ་འགའ་ཞིག་གི་སྟོབས་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཏེ་བསྡུས་པའི་དོན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་བདག་ཅེས་བྱ་བ་མ་སྐྱེས་པས་མེད་ཅེ་ན། རེ་ཞིག་སྐྱེ་གནས་བདག་ཉིད་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཏུ་ འབྱུང་བར་མི་བྱའོ་ཞེས་བློ་སྔོན་དུ་བཏང་ནས་སྐྱེ་བའམ།ཡང་ན་ཡུལ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་ཙམ་གྱིས་སྐྱེ་ཞེས་བྱ་བ་གཉིས་སུ་བརྟག་གྲང་སྟེ། དེ་ལ་ཕྱོགས་དང་པོ་ནི་ཁྱེད་ཉིད་ཁས་མི་ལེན་པའི་ཕྱིར། དེ་ཉིད་བདག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ཡང་སྨོས་པ་ཅི་ཡོད་སྙམ་པ་ལ། མ་ སྐྱེས་པར་དེ་མེད་ན་ནི།།ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལྟར་མ་སྐྱེས་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པ་ལྟ་ག་ལ་ནུས་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ། །ད་ནི་ཕྱོགས་གཉིས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དེའི་ཚེ་སྐྱེ་བར་འདོད་པ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། གཞན་གྱིས་བསམས་པའི་བློ་སྔོན་དུ་བཏང་ནས་མ་སྐྱེས་ཀྱང་། ཡུལ་ལ་སོགས་ པའི་རྐྱེན་ཚོགས་པའི་ཚེ་སྐྱེ་བར་འདོད་དམ་སྙམ་ན།དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ཡུལ་ནི་དུས་གསུམ་ཆར་དུ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དམིགས་ཏེ་འབྱུང་བའི་བདག་ཀྱང་རྟག་ཏུ་གནས་པའི་ཕྱིར་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་མི་འགལ་བས་ཡུལ་ལ་རྟག་ཏུ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། འོན་ཏེ་དེ་ནི་རྟག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདོད་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེ་ ན་ཇི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།དེ་ལྟར་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནུས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར། ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་འབྲས་བུ་མི་སྐྱེད་པར་ཤིན་ཏུ་ཡང་གསལ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལྟ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་རྐྱེན་གཞན་ལ་ལྟོས་ཏེ། འབྲས་བུ་བསྐྱེད་དོ་ཞེ་ན། རྐྱེན་ རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།དེ་ནི་རྟག་པར་འགྱུར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་གྲོགས་ཅི་ཞིག་བྱར་ཡོད། དེ་བས་ན་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་རྐྱེན་ལ་ལྟོས་ཏེ་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བར་ཡང་མི་འཐད་དོ། །ཇི་ལྟར་ན་བདག་དེ་ལ་འགྱུར་བ་མེད་ཅེ་ན། བྱེད་པའི་ཚེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ལྷན་ཅིག་ བྱེད་པའི་རྐྱེན་དང་ཕྲད་པའི་ཚེ་ཡང་རྟག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།སྔོན་གྱི་མ་ཕྲད་པའི་ཚེ་ཡང་གནས་སྐབས་ཁོ་ན་བཞིན་ཡིན་ན། བྱེད་པས་བྱ་བ་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་བདག་དེ་ལ་སྔར་མི་ནུས་པ་ལས་ནུས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གྲོགས་ཅི་ཞིག་བྱ་སྟེ། ཅུང་ཟད་ཀྱང་མ་བྱས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་ གོ།།དེས་ནི་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་རྐྱེན་ཡོད་པར་གྲུབ་ན་ཡང་ཞེས་ཁས་བླངས་ནས་བཅད་དོ།

若问是否仅此而已？不是的，为了显示一切业和烦恼都是从具力缘和无动缘中产生，故说'过失'等。其中第一偈颂显示从具力缘中产生，如世尊所说：'以无明缘故诸行'等。过失是造作过失的因，故为过失，即贪等。罪过是由此所引发的杀生等不善业。
'诸缘聚集'等显示从无动缘中产生，如世尊所说：'此有故彼生'，表明仅由彼等因缘存在而生起，并非有先行的思维动作。
现在为显示从无常缘中产生，故说'主事'等。若作是念：敌人等对我造害是由我等某些常住事物的力量所致。并非如此。你虽承认以我为一切事物的主事即作者，但由于它未生故不存在，或即使存在，由于是常住性故空无一切事物，自身也不生，依赖俱有缘生果也不应理。
我等不能产生，而是由某些无常的力量所生，这是总义。若问我如何因未生而不存在？且应观察：是先起思维而生于如是处所，还是仅由境等存在而生？其中第一种情况你自己也不承认，故说'彼我'等。
若问既然如此又说什么？故说'未生故无'等。意思是：如是未生则不存在，如何能生果？现在就第二种情况而言，说'尔时欲生'等。虽然不是由他人先起思维而生，但是否认为在境等缘聚集时生起？
若如是，则由于境在三时中都存在，缘于此而生起的我也应恒常存在，故一切时不相违，因此说'于境常'等。若说由于它是常住故唯如所欲，故说'云何'等。意思是：如是由于常住性故空无一切功能，如虚空般不生果，这是极其明显的。
即使如此，是否依赖其他俱有缘而生果？故说'诸缘'等。由于它无有变化故能作何助伴？因此依赖俱有缘生果也不应理。若问我如何无有变化？故说'作时亦'等。
在与俱有缘相遇时也因为是常住，如同先前未相遇时的状态一样，则作者的作业，俱有缘对彼我从先前无能到有能这一特征能作何助伴？即毫无所作，是为此句义。由此承认即使有俱有缘也予以遮破。

།དེ་ནི་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་རྐྱེན་ཉིད་ཀྱང་མ་གྲུབ་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེའི་བྱེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། བདག་དེའི་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་རྐྱེན་ནི་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་གཞག་པའི་རྒྱུ་མཚན་ བདག་དང་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་རྐྱེན་དུ་འདོད་པའི་དངོས་པོ་དེ་གཉིས་ལ་འབྲས་བུ་སྐྱེད་མི་ནུས་པ་ལས་ཕྱིས་ངེས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཕན་འདོགས་པར་འགྱུར་བའི་འབྲེལ་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད་དེ་བདག་ནི་རྟག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཕན་གདགས་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ལ་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས་འགྱུར་བ་མེད་པའི ཕྱིར།ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་རྐྱེན་ཡང་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པས་དེ་ལྟར་ན་འབྲས་བུ་ཐམས་ཅད་ནི་རྒྱུ་རྐྱེན་གཞན་མི་རྟག་པའི་དབང་གིས་འབྲས་བུ་དེ་རང་ལ་དབང་མེད་པར་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལྟར་ན་དགྲ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་གནོད་པ་དེ་དག་ནི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་སྟེ། རྟེན་འབྲེལ་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་རང་བཞིན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ད་ནི་དེ་ལྟར་ཤེས་པའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ཤེས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གཉིས་གསུངས་སོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། བཟོད་པ་བསྒོམ་པ་ཉིད་མི་རིགས་སོ་སྙམ་པ་འདི་ སེམས་ཅན་ལ་བསྡོགས་ནས།གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །སློབ་དཔོན་གྱིས་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བཟོད་པ་བསྒོམ་པ་ལ་བརྟེན་ནས། སྡུག་བསྔལ་སྤོང་བའི་དགོས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། བཟོད་པ་བསྒོམ་པར་མི་འགལ་ལོ་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ། ། དེ་བས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་གོང་དུ་བསྟན་པའི་དོན་མཇུག་བསྡུ་བའོ། །གལ་ཏེ་རང་དགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་གལ་ཏེ་གཞན་དག་གནོད་པར་བྱེད་པ་དེ་རྐྱེན་ལ་མི་ལྟོས་པར་ཁས་ལེན་པའི་ངེས་པ་བསྟན་ཏོ། །ད་ནི་ལུས་ཀྱིས་བརྡེག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནོད་པ་བྱེད པ་དེ་དག་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་ངེས་པར་སེམས་པའི་བཟོད་པ་བསྒོམ་པར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བག་མེད་པས་ནི་བདག་ཅེས་བྱ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཞི་གསུངས་ཏེ།བསྡུས་པའི་དོན་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་ཉོན་མོངས་པའི་དབང་གིས་ཤིན་ཏུ་གཅེས་ པའི་བདག་ཉིད་ལ་ཡང་གནོད་པ་བྱེད་པ་དེ་དག་ཉོན་མོངས་པའི་དབང་གིས་གཞན་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པ་མི་རིགས་པ་མེད་པ་ལས།དེ་དག་སྙིང་རྗེ་བར་རིགས་ཀྱི་ཁྲོ་བར་བྱ་བར་མི་རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་གཞན་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་རང་བཞིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ ཁྲོ་བར་བྱ་བར་མི་རིགས་ལ།འོན་ཏེ་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ན་ཡང་དེའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཁྲོ་བར་བྱ་བར་མི་རིགས་སོ་ཞེས་དཔེའི་སྒོ་ནས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་གཞན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་སྨོས་སོ། །ཡང་གཅིག་ཏུ་ན་གཞན་གྱི་མཚོན་ལ་སོགས་པས་ ཉེས་ཀྱི་སེམས་ཅན་གྱིས་མ་ཉེས་པའི་ཕྱིར་དང་།གཉིས་སུ་ན་སེམས་ཅན་གྱིས་ཀྱང་མ་ཉེས་ཀྱི་དེའི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་ཞེ་སྡང་གིས་ཉེས་པའི་ཕྱིར་དང་། གསུམ་དུ་ན་ཞེ་སྡང་གིས་ཀྱང་མ་ཉེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ལས་ཀྱིས་ཉེས་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་ལ་ཁྲོ་བར་བྱར་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དབྱུག་ པ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གཉིས་སྨོས་སོ།།རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་བདག་གིས་ནི་སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་བའི་གཞིའི་ལུས་བཟུང་ལ་གཞན་གྱིས་ནི་སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་བའི་རྐྱེན་མཚོན་ཕྱུང་བའི་ཕྱིར། བདག་ལ་ནད་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་བ་ནི་བདག་ཅག་གཉི་གས་ཉེས་པས་ གཞན་འབའ་ཞིག་ལ་ཁྲོ་བར་བྱར་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར།དེའི་མཚོན་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཞི་སྨོས་སོ།

为了说明共同作用缘也不成立，所以说'其作用'等。自我与共同作用缘所认定的事物二者，对于产生果报无能为力，之后确定的特征中有何相互给予帮助的关系，因为自我是常住的缘故不应被帮助，又因常住性而无变化的缘故，共同作用缘也不能给予帮助，如此一切果报都是依靠其他无常因缘的力量，对于该果报本身无有自主权而生起，这就是其义。如此，那些敌人等所造的那些伤害是从缘而生，因为是缘起，所以胜义中无自性，这是其结语。
现在为了说明如此了知的功德，所以说'如此了知'等两句。如果认为如此一切法无自性，则修习安忍也不应理，针对这种对众生的怀疑，所以说'何者'等。论师说'依此'等，依世俗谛修习安忍，因为有断除痛苦的必要，所以修习安忍并不相违，这是其意。'因此'等是总结上述所说的意义。'若自性'等是说明若他人造作伤害不依赖缘的确定。
现在为了说明以身体殴打等方式造作伤害，从世俗谛角度确定法的特征而修习安忍，所以说'放逸'等四个偈颂。其归纳之义是：即使在世俗中，由烦恼力而对极为珍爱的自身都造作伤害，那些由烦恼力对他人造作伤害也无不应理，因此对他们应当生起悲悯而不应生嗔。
现在为了以比喻说明对他人造作伤害的众生的自性，若是自性则因其本性而不应生嗔，若非自性则因其非本性而不应生嗔，所以说'若于他'等两个偈颂。又或者，其一是他人的武器等所伤而非众生所伤的缘故，其二是众生也未伤害而是其相续中的嗔恨所伤的缘故，其三是嗔恨也未伤害而是自身的业所伤的缘故，对众生不应生嗔，为了说明这点，所以说'棍棒等'等两句。
从另一方面说，我执持了痛苦生起的基础之身，他人拿出了痛苦生起的缘之武器，因此疾病等痛苦的生起是我们二者所致，不应单独对他人生嗔，为了说明这点，所以说'其武器'等四个偈颂。

།ཡང་རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་བདག་གིས་ཚེ་སྔ་མའི་དུས་སུ་གཞན་ལ་གནོད་པ་བྱས་པའི་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་བསྐུལ་ནས་ཚེ་འདིར་བདག་ལ་གནོད་པ་བྱས་ པའི་དབང་གིས་དེ་དག་སྐྱེ་བ་ཕྱི་མར་ངན་སོང་དུ་ལྟུང་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་བདག་ནི་དེ་དག་ལ་ཤིན་ཏུ་གནོད་པ་བྱེད་པ་ཡིན་ལ་བདག་ནི་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ཏེ་བཟོད་པ་བསྒོམ་པ།ཟླ་བ་སྒྲོན་མའི་མདོ་ལས། བྱིས་པས་ཡང་དག་མ་ལགས་པས། །སྤྱོས་ཤིང་བརྒྱབ་པ་བཟོད་པར་བགྱི། །སྨོད་དང་འདྲེན་པ་ དང་དུ་བླང་།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཞན་དག་ལ། །བདག་གིས་གནོད་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་། །སྔོན་ཆད་བདག་གིས་སྡིག་པའི་ལས། །བགྱིས་པ་རྣམས་ནི་བྱང་བར་འགྱུར། །ཞེས་ཇི་སྐད་གསུངས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྔོན་ནས་བསགས་པའི་སྡིག་པ་བྱང་བར་བྱེད་པ་བཟོད་པ་ལས་ བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་སྡུད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ནི་བདག་ལ་ཕན་འདོགས་པ་ཡིན་པས་དེ་དག་ལ་ཤིན་ཏུ་ཡང་ཁྲོ་བར་བྱ་བར་མི་རིགས་སོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར།བདག་གི་ལས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གསུམ་གསུངས་སོ། །འོན་ཏེ་གནོད་པ་བྱེད་པ་དེ་ དག་ལ་བདག་གིས་བཟོད་པ་བསྒོམ་པའི་བསམ་པའི་ཡོན་ཏན་གྱིས་དགྲ་བོ་དེ་དག་ཀྱང་འགྱོད་པ་སྐྱེས་པའི་དབང་གིས་ཤད་ཀྱིས་སྦྱངས་པ་ལ་སོགས་པ་བྱས་ནས་ངན་སོང་དུ་ལྟུང་བར་མ་གྱུར་ན་དེའི་ཚེ་དགྲ་བོ་དེ་ལ་བདག་ཤིན་ཏུ་དྲིན་ཆེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན།དེའི་ཚེ་བདག་ཉིད་ངན་ སོང་དུ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་མ་ལགས་པས་བདག་ཉིད་ཀྱིས་དོན་བྱས་པར་ཟད་ཀྱི།དེའི་ཚེ་ཡང་གཞན་ལ་ལྷག་པར་དྲིན་ཆེ་རྒྱུ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བདག་གི་བསམ་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་པའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བདག་གིས་བཟོད་པ་མ་བསྒོམས་ན་དགྲ་བོ་དེ་དག་ཀྱང་ཤས་ཆེར་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་ བའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཀྱང་ངན་སོང་དུ་ལྟུང་བར་འགྱུར་ཞིང་དེས་ན་གཞན་གྱི་ལུས་བསྲུང་བའི་སྤྱོད་པ་ཡང་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར།འོན་ཏེ་ལེན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །ད་ནི་ངག་གི་མི་སྙན་པ་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་ངེས་པར་སེམས་པའི་བཟོད་པ་བསྒོམ་ པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཡང་ཡིད་ནི་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་དུ་གང་གིས་ཀྱང་གནོད་པ་བྱ་བར་མི་ནུས་ལ།ལུས་ནི་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་ཞེན་པས་བདག་ཏུ་གཟུང་བའི་ཕྱིར་དེ་ལ་བརྡེག་པ་ལ་སོགས་པས་གནོད་པ་བྱ་བར་ནུས་ཀྱི་མི་སྙན་པར་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ ནི་ལུས་ལ་ཡང་གནོད་པ་བྱ་བར་མི་ནུས་ན་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་ལ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཏེ།དེ་བས་ན་གང་ལ་ཡང་མི་གནོད་པས་ཤིན་ཏུ་ཡང་ཁྲོ་བར་མི་རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཡིད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་གསུངས་སོ། །འོན་ཏེ་མི་སྙན་པར་སྨྲ་བ་ དེ་ནི་བདག་ལ་མི་དགའ་བ་ལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་བདག་མི་འདོད་དེ་ཁྲོའོ་ཞེ་ན།གཞན་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །འོན་ཏེ་གཞན་དག་བདག་ལ་མི་དགའ་བ་དེས་ནི་བདག་གི་གྲགས་པ་མ་ཡིན་པ་བསྒྲགས་པས་བདག་གི་རྙེད་པ་ལ་སོགས་པའི་བར་ཆད་བྱེད་པའི་ཕྱིར་གཞན་དག་མི་ དགའ་བར་འདི་བདག་མི་འདོད་དོ་སྙམ་དུ་བསམས་ནས་རྙེད་པའི་བར་ཆད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།།སློབ་དཔོན་གྱིས་བདག་གི་རྙེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། སྡིག་པ་དང་བསྔོས་པའི་ནད་པ་འདི་འདོར་ལ། རྙེད་པ་བསྒྲུབ་པའི་དོན་དུ་གཞན་ལ་ཁྲོས་པ་ནི་ རྟག་པ་ནི་འབྲལ་བའི་ཕྱིར།གལ་ཏེ་སྡིག་པ་མི་སོགས་སུ་རུང་བ་དེ་རྙེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། བདག་ཉིད་ཤི་བ་ནི་བླའི་སྡིག་པ་བསྡུས་པའི་རྙེད་པ་ལོག་པས་འཚོ་བའི་སྒོ་ནས་ཡུན་རིང་དུ་གནས་པ་ལས་ནི་མེད་དེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་གནས་ཀྱང་མཐར་འཆི་བར་འགྱུར་ལ། དེའི་རྗེས་ལ་ངན་སོང་དུ་ ལྟུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་རྙེད་པ་འདི་འདོར་བ་མ་ཡིན་ཏེ། ཤི་འཕོས་ཀྱང་མི་འབྲལ་བར་གནས་སོ་ཞེ་ན། རྨི་ལམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྙེད་པ་མང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།

另外，从一个角度来说，由于我在前世对他人造成伤害的业力牵引，今生他人对我造成伤害，因此他们将在来世堕入恶趣，所以我实际上是对他们造成了极大的伤害。而我依靠他们修习忍辱，如《月灯经》中所说：'对愚人不实的，打骂要忍受，诽谤和牵连要接受。对其他菩萨，我所生起的害心，以及过去所造的罪业，都将得以清净。'如此所说的方式，能清净往昔所积累的罪业，修习忍辱所生的无量福德，因此他们实际是在帮助我，所以对他们生起极大的愤怒是不应该的。
为了说明这个道理，所以说'由我的业力'等三个偈颂。如果说，对那些加害者，由于我修习忍辱的善心功德，使得那些敌人也生起悔意，通过忏悔等方式而不堕入恶趣，那么此时我对那个敌人有极大恩德。
此时自己不会成为堕入恶趣的因，只是自己做了对自己有利的事情而已，此时对他人也没有特别的恩德，为了说明这个道理，所以说'我的善心'等。为什么呢？因为如果我不修忍辱，那些敌人也会因为烦恼增长而堕入恶趣，这样也会损害到保护他人身体的行为，为了说明这个道理，所以说'若不能忍'等。
现在对于言语不悦耳等情况，从法的特征确实思维的忍辱修习的角度来说，心是无形的，因此任何人都无法对其造成伤害；身体是有形的，因为执著而执为我，所以能被打击等所伤害，但是不悦耳的言语等对身体也无法造成伤害，更何况是对无形的心呢？因此，既然对任何事物都无法造成伤害，就更不应该生起极大的愤怒，为了说明这个道理，所以说'心是'等两个偈颂。
如果说，那些不悦耳的言语是因为对我不喜欢，所以我不愿意而生气，则说'他人'等。如果说，他人对我不喜欢，宣扬我的不好名声，会妨碍我的获得等，因此他人不喜欢，我不愿意这样，于是想到这点而说'获得的障碍'等。
论师说'我的获得'等，这样表达的含义是：应该舍弃这个积累罪业的病，为了获得而对他人生气是不对的，因为恒常的东西会离散。如果说可以不积累罪业，因为没有获得，宁可自己死亡也好过因为获得而长期活着。为什么呢？因为即使那样活着最终也会死亡，之后会堕入恶趣。
如果说这个获得不会舍弃，即使死亡转世也会一直存在，则说'如梦'等。为什么呢？则说'多得'等。

།གཞན་གྱི་གལ་ཏེ་རྙེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་སྨོས་ཏེ།གལ་ཏེ་སྡིག་པས་བསྒྲུབས་པའི་རྙེད་པས་གསོན་པར་འགྱུར་ཞིང་རྗེས་ལ་སྡིག་པ་ཟད་པར་བྱ་ཞིང་བསོད་ནམས་བསགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས། དེས་ན་རྙེད་པའི་དོན་དུ་ཁྲོས་པ་ལ་འགལ་བ་མེད་དོ་ཞེ་ན། ལེན་དུ་རྙེད་པའི་དོན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དེ་བས་ན་སྡིག་ པས་བསྒྲུབས་པའི་རྙེད་པའི་སྒོ་ནས་གསོན་པར་བྱ་བའི་དོན་ཉིད་མི་འགྲུབ་སྟེ།སླར་ཞིང་སྡིག་པ་ནི་འཕེལ་ཞིང་བསོད་ནམས་ནི་ཉམས་པར་འགྱུར་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། བསྐལ་པ་སྟོང་དུ་བསགས་པ་ཡི། །སྦྱིན་དང་བདེ་གཤེགས་མཆོད་ལ་སོགས། །ལེགས་སྤྱད་གང་ཡིན་དེ་ཀུན་ཡང་། །ཁོང་ ཁྲོ་གཅིག་གིས་འཇོམས་པར་བྱེད།།ཅེས་གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ། །གལ་ཏེ་ཐ་མལ་པའི་ངང་ལ་གནས་པའི་སེམས་བསྟན་པ་ཉམས་པར་བྱེད་པས། རྒྱུ་དེའི་ཕྱིར་མི་སྙན་པར་སྨྲ་བ་ལ་ཁྲོའོ་ཞེ་ན། འོ་ན་ནི་སྔོན་ཆད་སྙན་པར་སྨྲ་བ་ལ། ཡིད་ཁྱོད་ཅི་ཕྱིར་མི་ཁྲོ་སྐྱེ་སྟེ་བརྟན་པ་ཉམས་པར་བྱེད་ པར་མཚུངས་སོ་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ།།ད་ནི་སྙན་པར་སྨྲ་བ་དེ་ཇི་ལྟར་དད་པ་མེད་པའི་གང་ཟག་དགེ་བའི་ལས་ལ་མི་འཇུག་ཅིང་མི་དགེ་བའི་ལས་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་པས་སྙིང་རྗེའི་གནས་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། འདི་ཡང་སྙིང་རྗེའི་གནས་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་སྨོས་སོ།།ད་ནི་དཀོན་མཆོག་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་ངེས་པར་སེམས་པའི་བཟོད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྐུ་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་ཞེ་སྡང་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། བདག་ནི་ངན་སོང་དུ་ལྟུང་བར་འགྱུར་ བའི་ཕྱིར་དང་།དེས་སངས་རྒྱས་ལ་གནང་བར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། འོན་ཀྱང་བདག་ཉིད་ལ་ཡང་ནུས་པ་དང་ལྡན་ཞིང་སྦྱོར་བ་དང་། གཞིའི་གནས་སྐབས་སུ་སྙིང་རྗེ་ལ་སོགས་པའི་བསམ་པའི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་དང་ལྡན་པ་ལ་སྦྱོར་བའི་ཐབས་ལ་མཁས་པས་ཟིན་པའི་ བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཡང་དོན་དུ་འགྱུར་ཞིང་གཞན་མང་པོ་དག་གི་མི་མོས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ལ་ཐབས་གཞན་གྱིས་མི་བཟློགས་པར་ལས་དེ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཚར་གཅད་པའི་ཞིང་དུ་འགྱུར་བ་ཡང་ཡིན་ན་ནི།དེའི་ཚེ་གདོན་མི་ཟ་བར་བྱ་དགོས་ཏེ། འདིར་སྡུག་བསྔལ་ཡང་ཕྱི་མ་ལ་ཕན་པར་འགྱུར་བར་བྱ་བའི་ ཕྱིར་དང་།གལ་ཏེ་མ་བྱས་ན་དེའི་ཚེ་ལྟུང་བར་འགྱུར་ཏེ། སྡོམ་པ་ཉི་ཤུ་པ་ལས་ཇི་སྐད་དུ། གཞན་གྱི་ཡིད་མི་བདེ་བ་སྲུང་བའི་ཕྱིར། །མ་བྱས་ན་ནི་ཉོན་མོངས་བཅས་ཀྱང་ཆོས་མི་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བའི་ལྟུང་བར་འགྱུར་ལ་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། ད་ནི་བླ་མ་དང་བཤེས་གཉེན་ལ་སོགས་ལ་གནོད་པ་བྱེད་ པ་རྣམས་ལ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་ངེས་པར་སེམས་པའི་བཟོད་པ་བསྒོམ་པར་བསྟན་པ།བླ་མ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །ད་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བཟོད་པ་བསྒོམ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ལུས་ཅན་རྣམས་ལ་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།དེ་ཡང་གོང་དུ་དབྱུག་པ་ལ་སོགས་པ་དངོས་བཀོལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྔར་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། །ད་ནི་གཉི་གས་ཉེས་པའི་ཕྱིར་གཞན་འབའ་ཞིག་ལ་ཁྲོར་མེད་དོ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ལ་ལ་རྨོངས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་ཡང་དེའི་མཚོན་དང་ བདག་གི་ལུས་ཞེས་སྔར་བཤད་པ་དང་མཚུངས་སོ།།བདག་གི་གཉེན་ལ་སོགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ལས་ཀྱིས་ངེས་པར་གཞན་ལ་ཁྲོ་བ་བྱར་མེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གང་གིས་གཞན་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་ཡང་གོང་དུ། བྱིས་པ་སྡུག་བསྔལ་མེད་འདོད་ཅིང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དང་མཚུངས་སོ།

关于'如果他人获得'等所说的内容，如果说通过罪业获得的利养而活命，之后再消除罪业并积累福德，因此为了获得利养而生起愤怒并无矛盾的话。为此说'为了获得'等。因此，通过罪业获得的利养而活命的目的本身就不能成就，反而罪业会增长而福德会衰减。如前所说：'千劫所积累的布施、供养善逝等善行，一切皆为一念嗔恨所摧毁。'
如果说因为处于平常心的状态会损害教法，因此对说不悦耳之语者生起嗔恨的话，那么'为何你的心对以前说悦耳之语者不生嗔恨呢？因为同样会损害坚定性'应当如是思维。
现在，如同说悦耳之语的人由于无信心而不入善法反入不善法而成为悲悯之处一样，为了显示这也是悲悯之处，因此说'信心'等。
现在，就损害三宝的情况而言，为了显示观察法性的安忍，说'佛像'等。对此不应生起嗔恨，因为自己会堕入恶趣，且彼不会得到佛陀的许可。然而，如果自己具有能力并具足加行，在基础阶段具足悲心等意乐方便善巧，以及具足加行方便善巧，为了彼自身的利益，且会使众多他人生起不信，若用其他方法无法阻止其行为而成为应当惩治的对象时，则此时必须要做。因为在此苦行也会对后世有益，若不做则此时会成为过失。如《二十颂别解脱》中说：'为护他人心不安，虽有烦恼亦不行法。'若非如此则成过失。
现在，对于损害上师与善知识等的人们，显示修习胜义谛所摄的观察法性之安忍，说'上师'等，如前所述。
现在，为了显示就世俗谛而言的修习安忍，说'对于有情'等。如同前面所说'以棍棒等实物役使'等。
现在，为了显示因二者皆有过失故不应单独对他人生嗔，说'有些由愚痴'等。这与前面所说的'彼之武器与我身'相同。
为了显示由于自己的亲友等的业而决定不应对他人生嗔，说'由何因他人'等。这与前面所说'愚者虽欲无苦'等相同。

།ད་ནི་འཇུག་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ལས་ལ་རག་ལས་པའི་ཕྱིར་མ་འོངས་པའི་དུས་སུ་ཕན་ཚུན་དགེ་བའི་སེམས་སུ་འགྱུར་གྱི། དེ་ལས་གཞན་པའི་སེམས་སུ་མི་འགྱུར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ད་ལྟར་གྱི་དུས་སུ་བསོད་ནམས་ལ་འབད་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་ པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།དེ་ལྟར་མཐོང་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཇི་ལྟར་འཕགས་པ་བརྒྱད་སྟོང་པ་ལས་གང་གཱའི་ལྷ་མོའི་ལེའུའི་ནང་ནས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་དེ་བཞིན་དུ་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ད་ནི་ཞེ་སྡང་གི་རྒྱུ་སྤངས་པའི་སྒོ་ནས་ཞེ་སྡང་སྤང་བར་བྱ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ཁྱིམ་ཚིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གང་ལ་ལྷག་པར་ཆགས་པ་དེ་ལ་བདག་གིས་གནོད་པར་བྱས་པས་ཞེ་སྡང་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། ཆགས་པ་ནི་ཞེ་སྡང་གི་རྒྱུ་ཡིན་ལ། བསྐལ་པ་སྟོང་དུ་བསགས་པའི་ཞེ་སྡང་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གོང་དུ་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་ཞེ་སྡང་སྐྱེས་པའི་དབང་གིས་བསོད ནམས་ཚིག་པར་དོགས་པའི་ཕྱིར།ཞེ་སྡང་སྤོང་བའི་དོན་དུ་དེའི་རྒྱུ་ལྷག་པར་ཆགས་པ་སྤང་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འོན་ཏེ་དེ་སྤོང་བའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་བཟོད་པར་མི་ནུས་སོ་ཞེ་ན། སྡུག་བསྔལ་ཆེན་པོ་སྤང་བའི་ཕྱིར། དེ་སྤོང་བའི་ཐབས་སུ་གྱུར་པའི་སྡུག་བསྔལ་བཟོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ པས།ངན་སོང་གསུམ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ཞེ་སྡང་སྤང་བའི་ཕྱིར། ཞེ་སྡང་གི་རྒྱུ་འདོད་ཆགས་སྤོང་བའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ལ་བཟོད་པར་བྱ་བའི་སྒོ་ནས། ཞེ་སྡང་བཟློག་པར་བྱ་དགོས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཡང་གང་གི་ཚེ་རེས་འགའ་བདག་དང་གཞན་ གྱི་རྒྱུད་ལ་མངོན་པར་མཐོ་བ་དང་།ངེས་པར་ལེགས་པར་སྒྲུབ་པའི་དོན་བྱེད་པར་ཡང་འཕྲལ་གྱི་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ཙམ་བསྒྲུབ་པའི་དོན་དུ་མི་དགེ་བའི་ལས་བྱས་པའི་རྒྱུས་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཡང་བཟོད་པར་ནུས་ན། ལྷག་པར་ཆགས་པ་སྤང་བའི་ གནས་སྐབས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་འདི་ནི་ཅི་སྟེ་བཟོད་པར་མི་ནུས་ཏེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་དེ་ཙམ་དུ་གནོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པ་སྤང་བའི་རིམ་གྱིས་གླགས་དང་། གཞན་གྱི་དོན་ཆེན་པོ་མངོན་ པར་མཐོ་བ་དང་།ངེས་པར་ལེགས་པ་ཡང་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར། འགྲོ་བ་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཆེན་པོ་མངོན་པར་མཐོ་བ་དང་། ངེས་པར་ལེགས་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཞེ་སྡང་གི་རྒྱུ་ལྷག་པར་ཆགས་པ་སྤང་བའི་གནས་སྐབས་སུ་སྡུག་བསྔལ་དང་དུ་བླང་བ་འདི་ལ་ཕན་ཡོན་མཐོང་བའི་སྒོ་ནས་ དགའ་བ་བསྐྱེད་པར་རིགས་ཀྱི།སྒྱིད་ལུག་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ད་ནི་ཞེ་སྡང་གི་ཆར་གཏོགས་པ་ཕྲག་དོག་སྤོང་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། གཞན་གྱི་ཡོན་ཏན་བརྗོད་པ་ཐོས་པའི་ཚེ་དེ་ལ་ཕྲག་དོག་སྤང་བའི་ཕྱིར། གཞན་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གལ་ཏེ་འགའ་ཞིག་གིས་གཞན་གྱི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་ལ་བསྟོད་པའི་རྒྱུས། བསྟོད་པའི་ཡུལ་དེའི་ཡིད་ལ་དགའ་བ་སྐྱེ་ན། དེའི་ཚེ་ཡིད་ཁྱོད་ཀྱིས་ཀྱང་ཕ་རོལ་པོ་དེ་ལ་བསྟོད་པའི་སྒོ་ནས་གཞན་གྱིས་བསྟོད་ཅིང་དགའ་བར་བྱས་པ་ལྟར། ཅིའི་ཕྱིར་དགའ་བར་མི་བྱེད་དེ། དགའ་བར་བྱ་བར རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།འོན་ཏེ་དེ་ལྟར་ན་བྱས་ན་ཕན་ཡོན་ཅི་ཡོད་སྙམ་ན། ཁྱོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གཞན་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་ཁྱོད་ཀྱི་ཡིད་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ནི་མ་འོངས་པའི་དུས་སུ་ཡང་བདག་ཉིད་ལ་གཞན་གྱིས་བསྟོད་པ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུས་ཡིད་དགའ་བའི་བདེ་བ་ འབྱུང་ལ།གཞན་ཡང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་བཅུ་གཅིག་ལས་གཞན་གྱི་ཡོན་ཏན་བརྗོད་པས་དགའ་བར་བྱེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ཡང་ཡིན་ཞིང་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཀྱང་། འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ སོགས་པ་ལས།གཞན་གང་དག་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་གནས་པ་དེ་དག་གི་ལེགས་པ་བརྗོད་ཅིང་མཐུན་པས་དགའ་བར་བྱའོ་ཞེས་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ལ་བྱ་བའི་ཆ་ཡིན་པར་གནང་བ་ཡིན་ནོ།

现在，由于一切都依赖于业，为了使未来时中相互生起善心，而不生起其他心，应当在现在时中精进于福德，为了显示这个道理。
因此说'如是见已'等，意思是应当如同《八千颂般若经》中恒河天女品所说那样修行。
现在为了说明应当通过断除嗔恨的因而断除嗔恨，所以说'譬如房屋燃烧'等。由于对所贪著的对境遭受伤害而生起嗔恨，因此贪著是嗔恨的因。如前所说'千劫所积集的嗔恨'等，由于担心因嗔恨而焚毁福德。
为了断除嗔恨，应当断除其因即贪著，这是其义。如果说无法忍受断除贪著时的痛苦，为了断除大苦，应当忍受作为断除方便的痛苦。
为了断除三恶趣痛苦的因即嗔恨，应当以忍受断除嗔恨之因即贪欲时的痛苦的方式来遮止嗔恨，这是其义。
又当有时为了成办自他相续中的增上生和决定胜，尚且能忍受因造作不善业而感得的无量地狱等痛苦，那么为何不能忍受断除贪著时的这些痛苦呢？
为什么呢？因为地狱等的痛苦并不会造成如此大的损害。怎样呢？因为依靠这个能逐渐获得断除嗔恨等的机会，并且能成就自他的大利益即增上生和决定胜。
对于为了有情自他的大利益即增上生和决定胜之因的断除嗔恨之因即贪著时的痛苦，应当见到其功德而生起欢喜，不应懈怠，这是其义。
现在为了断除嗔恨分支中的嫉妒，当听到他人称赞功德时为了断除对此的嫉妒，所以说'他人'等。如果有人因赞叹具德者而使被赞叹者心生欢喜时，你的心为何不像他人赞叹而使人欢喜那样生起欢喜呢？应当生起欢喜，这是其义。
如果想：这样做有什么功德呢？所以说'你的'等。他人具德而你心生欢喜快乐，未来时中也会因他人对自己的赞叹等因而生起欢喜快乐。
此外，在十一种利益有情的戒中，以称赞他人功德而使人欢喜的戒是无过失的，因此如来也在《圣般若波罗蜜多经》等中开许说：'对于安住六波罗蜜多的人们，应当称赞其善并随喜'，这是对具德者应做的事。

།དེར་མ་ཟད་ཀྱི་གཞན་ལ་ཡོན་ཏན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བརྗོད་ཅིང་དགའ་བར་བྱེད་པ་འདི་ནི་ བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞི་ལས་སྙན་པར་སྨྲ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ།བདག་ཉིད་ལ་ཚེགས་ཆུང་བའི་སྒོ་ནས་གཞན་མོས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། གཞན་བསྡུ་བའི་མཆོག་ཀྱང་ཡིན་ཞེས་བཤད་དོ། །གལ་ཏེ་འདི་སྙམ་དུ་ཕ་རོལ་པོ་བསྟོད་པའི་ཡུལ་དེ་ལ་གཞན་གྱིས་བསྟོད་པས་དགའ་བར་བྱེད་པ་དེ་ལྟར་ བདག་གིས་ནི་བསྟོད་ཀྱང་དགའ་བ་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར།སྟོད་པར་མི་བྱེད་དོ། །སྙན་པའི་དོགས་པ་བསུས་ནས། གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གཞན་ནི་བདག་གིས་བསྟོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཕ་རོལ་གྱིས་བསྟོད་པས་ཡུལ་དེའི་རྒྱུད་ལ་དགའ་བ་སྐྱེ་བ་དེ་ལྟར་བདེ་བ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་རོ་ ཞེས་གལ་ཏེ་ཡིད་ཁྱོད་བསྟོད་པའི་ཡུལ་དེའི་རྒྱུད་ལ་ཡིད་དགའ་བའི་བདེ་བ་འདི་སྐྱེ་བར་མི་འདོད་ན་དེའི་ཚེ་སྲོག་གཅོད་པ་སྤོང་བ་དང་།གླ་པ་ལ་གླ་རྔན་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་གང་ཞེ་ན། མཐོང་བ་སྟེ་འདིར་གླ་པས་ལས་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་མ་མཐོང་བ་སྟེ། ཚེ་ཕྱི་མར་མཐོ་རིས་ཐོབ་པ་ལ་ སོགས་པ་ཡང་ཉམས་ཏེ་མི་འབྱུང་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་དེའི་ཚེ་སྲོག་གཅོད་པ་སྤོང་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར།འབྲས་བུ་མཐོ་རིས་སུ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་གདོན་མི་ཟ་བར་འབྱུང་དུ་རུང་བ་བཞིན་དུ། གཞན་ལ་བསྟོད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རྒྱུ་དེ་བདག་གིས་བྱས་ན་ཡང་དེའི་ཚེ་དེའི་འབྲས་བུ་ཕ་ རོལ་པོ་དེའི་རྒྱུད་ལ་ཡིད་དགའ་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བས།ཕ་རོལ་པོ་དེ་ལ་གཞན་གྱིས་བསྟོད་པའི་ཚེ་བདག་གིས་ཀྱང་བསྟོད་པར་བྱའི། ཕྲག་དོག་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཡང་ཇི་ལྟར་གཞན་གྱིས་བདག་རང་གི་ཡོན་ཏན་བརྗོད་པའི་ཚེ། བདག་ལ་སྟོད་པར་བྱེད་པའི་གང་ཟག་གཞན་ལ་ བདག་ཡིད་དགའ་ཞིང་བདེ་བ་སྐྱེད་པར་འདོད་པར་བྱེད་ན།དེ་བཞིན་དུ་བདག་གིས་གཞན་གྱི་ཡོན་ཏན་བརྗོད་པའི་དུས་དེའི་ཚེ། ཕ་རོལ་པོ་དེ་བདག་རང་ལ་ཡིད་དགའ་ཞིང་བདེ་བ་སྐྱེ་བར་ཇི་སྟེ་མི་འདོད་པར་བྱེད་དེ། གདོན་མི་ཟ་བར་འདོད་པར་བྱ་དགོས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ད་ནི་ཕ་རོལ་པོ་ཡོན་ཏན་ དང་ལྡན་པ་ལ་སོགས་པ་མཐོང་བའི་ཚེ།དེ་ལ་ཕྲག་དོག་སྤོང་བར་བསྟན་པའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། བདག་གིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དུ་དང་པོར་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གང་གི་ཚེ་བདག་གིས་མ་བསྒྲུབས་པར་སེམས་ཅན་ ཉིད་ཀྱིས་བདེ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྙེད་པ་དེའི་ཚེ།དེ་ལ་ཤིན་ཏུ་དགའ་བར་བྱ་བར་རིགས་ཀྱི་ཕྲག་དོག་མི་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །ད་ནི་ཞེ་སྡང་ལ་བརྟེན་པའི་ཆོས་རྣམ་པ་གཉིས་ལས། དང་པོ་དགྲ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་བྱུང་བའི་ཚེ། དེ་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་སྤང་བར་བསྟན་པའི་ ཕྱིར།གལ་ཏེ་དགྲ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། བྱུང་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཆོག་མོད་དེ་ལ་དགའ་བ་བསྐྱེད་མོད་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ད་ནི་ཉེས་པ་མ་བྱུང་བ་ལས་ཡིད་སྨོན་མི་བྱ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཁྱོད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །གལ་ཏེ་ཡིད་སྨོན་ བྱས་པའི་གཞིས་སྡུག་བསྔལ་དེ།ཕ་རོལ་པོ་ལ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་གདགས་པར་བྱེད་དོ་ཞེ་ན། ཁྱོད་ཀྱི་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་ཡང་གྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཆོག་མོད། དེ་ལ་དགའ་བར་བྱ་མི་དགོས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། །གལ་ཏེ་དེས་མཚུངས་ པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དེ་ལ་བདག་དགའ་བར་བྱེད་དོ་ཞེ་ན་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལས་ཕུང་བ་གཞན་ཅི་ཡོད། །ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཇི་ལྟར་ཕུང་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། ཉོན་མོངས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཉོན་མོངས་པའི་ཉ་པས་བཏབ་པའི་མཆིལ་པ་སྟེ་ལྕགས་ཀྱུའོ། །དེས་ནི་བདག་གི་ སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་གཞན་དུ་མི་འཆོར་བར་གཟུང་བ་ལ་ཤིན་ཏུ་མི་བཟད་པར་གཟེ་ཞིང་རྣོ་སྟེ།གང་ཞེ་ན། དགྲ་ལ་སོགས་པ་སྡུག་བསྔལ་བྱུང་ཟིན་པ་ལ་དགའ་བར་བྱེད་པ་དང་། མ་བྱུང་བ་ལ་ཡིད་སྨོན་བྱེད་པ་སྟེ། དེས་བཟུང་ན་བདག་ཚེ་ཕྱི་མའི་དུས་སུ་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པར་གདོན་ མི་ཟ་བར་འཚེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

不仅如此，如实陈述他人的功德并对此生欢喜，这就是四摄事中所说的爱语，因为以自身小小的付出使他人生起信心，所以这也是最殊胜的摄受他人的方法。
如果这样想：'虽然他人赞叹对方时，对方会生起欢喜，但我赞叹时对方却不会生起欢喜，所以我不去赞叹。'为了断除这种疑虑，经中说'复次'等。即使是我赞叹，也不会像他人赞叹那样在对方相续中生起欢喜和快乐。
如果你的心不愿意在所赞叹对象的相续中生起欢喜快乐，那么远离杀生、给予工人工资等行为有什么果报呢？现见的果报，如工人做工等，以及来世获得善趣等果报都将不复存在。然而，依靠远离杀生等，必定会获得转生善趣等果报。
同样，如果我做了赞叹他人这个因，那么其果报必定会在对方相续中生起欢喜。因此，当他人赞叹对方时，我也应当赞叹而不应嫉妒，这就是其中的含义。
又如，当他人述说我的功德时，我对赞叹我的人生起欢喜和快乐之心。同样，当我述说他人功德时，为何不愿对方对我生起欢喜和快乐呢？必定应当希望如此，这就是其中的含义。
现在，当见到他人具有功德等时，为了说明应当断除嫉妒而说'一切有情'等。因为我最初为了一切有情而发菩提心，所以当有情不需要我的成就就获得圆满安乐时，对此应当生起极大欢喜而不应嫉妒，这就是其中的教示。
现在，在依于嗔恨的两种法中，首先为了说明应当断除对敌人等遭受痛苦时的随喜，而说'若有敌人'等。痛苦已经发生就够了，不应对此生起欢喜，这是其中的含义。
现在，为了说明对未生起的过失不应心生期盼，而说'你以'等。如果说因为期盼而使对方遭受痛苦，所以应当归咎于期盼，则说'你的欲望'等。痛苦已经形成就够了，不需要对此生起欢喜，这是其中的含义。
如果说因为与此相应而对此生起欢喜，则说'还有比这更糟糕的吗？'为什么会更糟糕呢？说到'烦恼'等。烦恼渔夫抛出的钩子，会牢牢钩住自心相续而令人难以忍受。
什么样的钩子呢？就是对敌人等已经遭受的痛苦生起欢喜，以及对未生起的痛苦心生期盼。被这样的钩子钩住，来世必定会在地狱等处受煎熬，这就是其中的含义。

།ད་ནི་བསྟོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ལྷག་པར་དགའ་བར་བྱ་བ་ཡིན་གྱི། གནོད་པ་བྱེད་པ་རྣམས་ནི་བདག་ལ་ཕན་འདོགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ནི་ཁྲོ་བར་མི་བྱ་བར་དགའ་བར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བསྟོད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་སྨོས་ཏེ།དེ་ལ་དགའ་ཞིང་ཆགས་པར་བྱ་བའི་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེས་བསོད་ནམས་ལ་སོགས་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཏེ་དེ་ལ་རང་དོན་ཞིག་ཡོད་དོ་སྙམ་ན་བདག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འོན་ཏེ་དེས་ཡིད་བདེ་བར་འགྱུར་རོ་སྙམ་ན། ཡིད་བདེ་བ་འབའ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། རབ་ཏུ་བྱུང་ནས་ཀྱང་དགོས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཡང་འཇིག་རྟེན་པ་དག་ནི་ཕྱུག་པོ་དང་དཔའ་བོ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་པའི་གྲགས་པའི་དབང་གིས་བྱ་བ་སྣ་ཚོགས་བྱེད་མོད་ཀྱི། གྲགས་པ་ནི་ཚིག་གི་བདག་ཉིད་ཡིན་པས་དེ་ལ་ཆགས པར་བྱ་བའི་རྒྱུ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར།གྲགས་པའི་དོན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །གཞན་ཡང་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས་དེ་ལ་ཆགས་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བྱ་མའི་ཁང་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །འོན་ཏེ་འདི་སྙམ་དུ་ བསྟོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་ནི་བེམས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བདག་གི་ཡོན་ཏན་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་བསམ་པ་མེད་པས།དེ་ཆགས་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནམ་སྟོད་པར་བྱེད་པའི་གང་ཟག་དེ་བདག་ལ་དགའ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་བདག་ཆགས་པར་བྱེད་དོ་སྙམ་ནས། རེ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། ། སློབ་དཔོན་གྱིས་ལེན་དུ་གཞན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཕ་རོལ་པོ་དེ་བདག་གམ་བདག་གི་གཉེན་བཤེས་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་དགའ་བ་ལ་དགའ་བ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་དེ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དེ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་པས་ཉམས་སུ་མྱོང་དུ་ཟད་ཀྱང་བདག་ལ་མི་ཕན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གལ་ཏེ་དེས བདག་ལ་ཕན་ན་ནི་དེའི་ཚེ་གཞན་དག་ཀྱང་བདེ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར།བདག་གིས་ཀྱང་བསྟོད་ཅིང་དགའ་བར་བྱ་བར་རིགས་ན། དེ་ལྟར་ཅིའི་ཕྱིར་མི་བྱེད་དེ། དེ་ལྟར་ཡང་བྱ་དགོས་སོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་བདེ་བ་ཡིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། བདག་བདེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ དགའ་བར་བྱ་བའི་དོན་དུ་བདག་ཀྱང་ཅི་སྟེ་མི་བདེ་སྟེ།ཅིའི་ཕྱིར་དག་པར་མི་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་བས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ཚུལ་གྱིས་གཞན་དགའ་བ་དེ་ལ་ལྷག་པར་ཆགས་པར་བྱ་བའི་རྒྱུ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །ད་ནི་སྟོད་པར་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཉེས་དམིགས་ ཤེས་པར་བྱ་བའི་སྒོ་ནས་དེ་ལ་ཆགས་པ་སྤོང་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།བསྟོད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །ད་ནི་གནོད་པ་བྱེད་པའི་ཕན་ཡོན་ཤེས་པར་བྱ་བའི་སྒོ་ནས་དེ་ལ་ཁྲོ་བར་མི་བྱ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གང་དག་བདག་བཅིངས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གཞན་གྱིས་གནོད་པ་བྱས་པ་ ལ་བཟོད་པ་བྱས་པའི་རྒྱུས་བདག་གི་སྡིག་པ་བྱང་ཞིང་བསོད་ནམས་སྤེལ་བས་ངན་སོང་ལས་ཐར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།འོན་ཏེ་བསོད་ནམས་ཀྱི་གེགས་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ཁྲོ་བར་བྱེད་ཅེ་ན། འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། བསོད་ནམས་ཀྱི་རྒྱུ་འདི་དཀའ་ ཐུབ་ཡིན་ལ།དཀའ་ཐུབ་ཀྱི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ནི་བཟོད་པ་ཡིན་ཞིང་དེའི་རྒྱུ་ནི་གནོད་པ་བྱེད་པ་རྣམས་ཡིན་ལ། གལ་ཏེ་བདག་ལ་གནོད་པར་བྱེད་པ་ཡོད་བཞིན་དུ་བཟོད་པ་སྒོམ་པར་མི་བྱེད་ན། དེའི་ཚེ་བདག་གིས་གེགས་བྱས་པ་ཡིན་གྱི་གནོད་པར་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་གེགས་བྱས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། གང་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དེ་ལྟར་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གེགས་ཉིད་དུ་མི་འཐད་པའི་དཔེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དུས་སུ་ཕྱིན་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་བཟོད་པའི་རྒྱུ་ནི་རྙེད་པར་དཀའ་བ་ཡིན་པ་ལས་རེས་འགའ་རྙེད་པའི་ཚེ། དེའི་ཕན ཡོན་ཤེས་པར་བྱ་བའི་སྒོ་ནས་དེ་ལ་ཁྲོ་བར་མི་བྱའི་དགའ་བར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།འཇིག་རྟེན་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།

现在应当对赞叹等生起殊胜的欢喜，因为作害者对我有恩德的缘故，对此不应生嗔而应生欢喜，为显示此义而说'赞叹'等。
对此不应生欢喜贪著之因，为何？因为这不会成为福德等。若想此中有自利，故说'我'等。若想由此生起安乐，故说'唯有心乐'，出家后亦无意义，此为其义。
又世间人由富贵、英勇等名声之力而做种种事，然名声乃是语言自性，对此无贪著之因，为显示此义而说'为求名声'等。
复次，由是变苦之自性，故不应贪著，为显示此义而说'如鸟巢'等。
若作是念：赞叹等语是无情法故无称赞我功德之心，故不应贪著，然赞叹者是喜爱我之人故我贪著，为此而说'暂且'等。
论师说'他人'等，即使彼人喜爱我或我亲友等，然彼唯是彼人自性所感受而已，于我无益，此为其义。
若彼于我有益，则为令他人安乐故，我亦应赞叹欢喜，为何不如是做？应当如是做，为显示此义而说'彼乐故'等。'我乐'即为我欢喜之义，我亦何不安乐，为何不欢喜？此为其义。
'是故'等，显示如上所说之理，于他人欢喜无殊胜贪著之因。
今为了知赞叹等过患而断除贪著，故说'赞叹'等。
今为了知作害之功德而不生嗔恨，故说'若有束缚我'等。由忍受他人作害之因，能净除我罪业增长福德，从而解脱恶趣，此为其义。
若谓由于障碍福德故对彼生嗔，故说'此'等。此福德因是苦行，苦行之最胜即是忍辱，其因即是作害者，若有人作害于我而不修忍辱，则是我造成障碍，非作害者造成障碍。故说'若有'等。
如是由是因故不应成为障碍，为显示譬喻故说'时至'等。
是故忍辱之因难得，偶尔得到时，应了知其功德而不生嗔恨反生欢喜，为显示此义而说'世间'等。

།བཟོད་པ་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་འདི་ནི་གནོད་པར་བྱེད་པ་འདི་ལ་བརྟེན་ཏེ་འགྲུབ་པས། དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་ཡང་དེ་ཉིད་ཀྱི་དོན་དུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་ བའི་ཚུལ་གྱིས་དེ་མཆོད་པར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།འདི་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །འོན་ཏེ་དེ་ལྟར་རྒྱུ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཕན་གདགས་པའི་བསམ་པ་མེད་པས་མཆོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམ་ནས། གལ་ཏེ་བཟོད་པ་སྒྲུབ་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །རྒྱུ་ཡིན་ ཡང་བསམ་པ་མེད་པ་ཙམ་གྱིས་མཆོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ནི།དེའི་ཚེ་དེ་ལ་མགོ་བསྒྲེ་བའི་ཕྱིར། འགྲུབ་པའི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །ཕ་རོལ་པོས་མི་མཚུངས་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་དགྲ་འདི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དེ་ལྟར་གནོད་པར་བྱ་བའི་བསམ་ པ་དང་ལྡན་པས་བཟོད་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་གྱི།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ནི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་ཡང་མི་རུང་བའི་ཕན་གདགས་པའི་བསམ་པ་མེད་ཀྱང་མཆོད་པར་བྱ་བའི་གནས་ཡིན་པས་སྨན་པ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དེ་ལྟར་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་སྦྱིན་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ བཟོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་སྐྱེ་བས་དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།།ཅིའི་ཕྱིར་སྙམ་པ་ལ། འདི་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དེ་ལྟར་དགེ་བའི་ཆོས་སྐྱེ་བའི་རྒྱུར་འདྲ་བས་རྒྱལ་བ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་ལ་ཡང་མཆོད་པའི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སེམས་ཅན་ རྣམས་དང་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།འོ་ན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་འདྲའོ་ཞེ་ན། སངས་རྒྱས་ནི་གཞན་ལ་ཕན་གདགས་པའི་མཐུ་མངའ་ལ། སེམས་ཅན་ལ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཡང་། དགེ་བའི་ཆོས་སྐྱེ་བར་འདྲ་བའི་ཕྱིར། བསམ་པའི་ཡོན་ཏན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །འོན་ཏེ་ འབྲས་བུའི་སྒོ་ནས་ཇི་ལྟར་མཉམ་པ་ཡིན་སྙམ་པ་ལ་བྱམས་སེམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།དགེ་བའི་ལས་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ནི་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ལ། དེ་ནི་གཉི་ག་ལས་ཀྱང་འགྲུབ་སྟེ། ཇི་ལྟར་སེམས་ཅན་ཡིན་ཡང་བྱམས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་ལངས་པ་ལ་ མཆོད་པ་བྱས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ།ཇི་ལྟར་ཆོས་མངོན་པ་ལས། འཕགས་པ་མིན་ཡང་ཕ་མ་དང་། །ནད་པ་དང་ནི་ཆོས་སྨྲ་དང་། །སྐྱེ་མཐའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ། ཡོན་ནི་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་མྱོང་། །ཞེས་བཤད་པ་ལྟ་བུ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་ལ་མཆོད་པ་བྱས་པས་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་རྣམ་པར་ སྨིན་པ་ཕྱུག་པོ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་མདོ་སྡེ་ལས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།།འོན་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡོན་ཏན་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། མཆོད་པར་བྱ་བར་རིགས་ཀྱི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ ཡོན་ཏན་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་གང་ལ་བརྟེན་ཏེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཡོན་ཏན་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལའང་ཡོད་པའི་ཕྱིར།དེས་ན་མཆོད་པའི་གནས་ཡིན་པས་ཡོན་ཏན་རྒྱ་མཚོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཇི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་མཆོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ བརྟེན་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་སྐྱེ་བ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་ཀྱང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ད་ནི་ཐམས་ཅད་ལ་ཤིན་ཏུ་ཕན་འདོགས་པར་མཛད་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་རྣམས་ལ་དྲིན་ལན་ལྡོན་པའི་ཐབས་དམ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡང་སེམས་ཅན་རྣམས་མགུ་བར་བྱའོ་ ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར།གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །འོན་ཏེ་ཇི་ཙམ་དུ་བདག་ལ་ཕན་འདོགས་པར་མཛད་ཅེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །ད་ནི་སློབ་དཔོན་ཉིད་ཀྱིས་སེམས་ཅན་གྱིས་དོན་ལ་འབད་པར་བདག་ཉིད་ལ་གདམས་པའི་ཕྱིར་རེ་ཞིག་ཅེས་བྱ་ བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།།འོན་ཏེ་གང་དག་བདེ་བས་ཐུབ་པ་རྣམས་དགྱེས་པར་འགྱུར་ཞིང་། གང་ལ་གནོད་པ་བྱས་ན་ཐུབ་པའི་དབང་པོ་རྣམས་མི་དགྱེས་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།

由忍辱所生的这些福德，是依靠这些加害者而成就的，因此为了显示应当以回向善根的方式供养他们，而说'此等'等言。虽然如是为因，但想到'因为无饶益之心故非应供养'，而说'若谓成就忍辱'等言。虽为因但仅因无意乐而非应供养者，为了向他顶礼，而说'成就'等言。为了显示对方之不相等性，而说'若谓此敌'等言。如是具有损害意乐故是忍辱之因，若非如此则不应成为因，虽无饶益意乐亦是应供养处，故说'如医生'等言。如是依止众生而生布施、持戒、忍辱等法，因此而说'是故'等言。对于'为何'之念，而说'此等'等言。如是因为同为生起善法之因，如同佛陀一样众生也是应供养处，故说'诸众生'等言。
若问是否在一切方面都相同？佛陀具有利益他人的能力，而众生则不然，但因为同样能生起善法，故说'意乐功德'等言。若念'从果的角度如何平等'，而说'慈心'等言。具力善业于现法中感受，这从二者都能成就，如同对从慈心三昧起定的众生作供养一般。如《阿毗达磨》中说：'虽非圣者，父母及病人、说法者、最后生菩萨，供养果报现法受。'同样，如经中所说供养佛陀于现世感受富裕等果报。
若谓如来具无量功德故应供养，而众生则不然。在如来诸功德中，依何而生起佛法之功德，众生亦有，故为应供养处，因此说'功德海'等言。如同依止供养如来等而生起佛法，依止众生亦能生起，此为语义。现在为了显示报答极为饶益的如来们恩德的殊胜方便即是令众生欢喜，而说'复次'等言。若问'对我作多少饶益'，而说'以是故'等言。现在为了劝勉自己致力于众生利益，而说'暂且'等言。若问'以何安乐令诸牟尼欢喜，对何作损害令牟尼主不悦'，而说'彼等'等言。若问'如何'，而说'如是'等言。

། ད་ནི་བདག་གིས་སྔོན་ཆད་སེམས་ཅན་ལ་གནོད་པ་བྱས་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་མི་དགྱེས་པར་འགྱུར་ཞིང་། སྡིག་པ་བཤགས་ཤིང་ཕྱིན་ཆད་མི་བྱེད་པར་བསྡམ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་བས་བདག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །འགུམས་ཀྱང་མི་བསྔོ་ཞེས བྱ་བ་ནི།སེམས་ཅན་དེ་དག་གིས་བདག་གི་སྲོག་བཅད་ཀྱང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་མི་དགྱེས་པས་མི་བསྡོ་སྟེ། འོ་ན་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། བདག་གི་སྲོག་གཅོད་པ་ནི་བླའི། མི་དགྱེས་པ་ནི་མི་བགྱིའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འོན་ཏེ་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་རྣམས་མགུ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟར་ བྱ་ཞེ་ན།དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །འོན་ཏེ་ཉེས་དམིགས་ཅི་ཞིག་ཡོད་ནས་དེ་སྤང་བའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་རྣམས་མགུ་བ་དེ་ལྟར་ཞེ་ན། དཔེར་ན་རྒྱལ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །འོན་ཏེ་སེམས་ཅན་རྣམས་མགུ་བར་བྱས་ན་ཕན་ཡོན་ཅི་ཞིག་ཡོད་ནས་དེ་ལྟར་བྱ་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་ མགུ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།།བསྟན་བཅོས་ཀྱི་མིང་གི་དོན་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །བཟོད་པ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་ལེའུ་ལྔ་པའོ།། །།ད་ནི་བཟོད་པ་དང་ལྡན་པ་ལ་བརྩོན་འགྲུས་འབྱུང་བས། དགེ་བའི་ཆོས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལེའུ་དྲུག་པ་ གསུངས་ཏེ།བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པའི་ཕན་ཡོན་དང་མ་བརྩམས་པའི་ཉེས་དམིགས་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས། བརྩོན་འགྲུས་བརྩམ་པར་བྱ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་བཟོད་པས་ཞེས་སྨོས་སོ། །ད་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ལེའུ་ལས་རྣམ་པར་གཞག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྒྱིད་ལུག་ཅེས་བྱ་ བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།དེ་ལ་རྩ་བ་དང་པོས་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་གཞོམ་པ་བསྟན་ཏོ། །རྩ་བ་གཉིས་པས་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་བསྟན་ཏོ། །གསུམ་པས་ནི་གང་གི་དོན་དུ་བརྩམས་པ་བསྟན་ཏོ། །བཞི་པས་ནི་གང་ལ་བརྩམས་པ་བསྟན་ཏོ། །ད་ནི་དེའི་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ བསྟན་པའི་ཕྱིར།དེ་ལ་སྒྱིད་ལུག་པའི་སྟོབས་གཞོམ་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། བདག་གི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །འོན་ཏེ་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ལ་ནི་ཤིན་ཏུ་གཅེས་པའི་རྐང་ལག་ལ་སོགས་པ་ཉིད་ཀྱང་བཏང་ དགོས་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་བདག་གིས་མི་ཕོད་དེ་འཇིགས་སོ་ཞེ་ན།གཅེས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །གཅེས་དང་མི་གཅེས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མི་ཤེས་པས་གཅེས་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ལ་གཅེས་སུ་གཟུང་བའི་ཕྱིར་འཇིགས་པར་ཟད་པས། འཇིགས་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། གཞན་ཡང་རེས་འགའ་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱིས་ངན་སོང་དུ་སྐྱེས་པའི་དུས་སུ་དོན་མེད་པར་ཡང་ནས་ཡང་དུ་ལུས་དང་ཡན་ལག་ལ་སོགས་པ་གཏོང་བར་བྱེད་པ་ནི། བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་བསྒྲུབ་པའི་དོན་དུ་གཏོང་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ཏེ་འཇིགས་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། བསྐལ་པ་བྱེ་བ་ཞེས་བྱ བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།དེ་བས་ན་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཆེན་པོ་བསལ་བའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་བསྒྲུབ་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཡན་ལག་གཏོང་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་འཇིགས་པར་མི་བྱའི། དེ་བཟོད་ཅིང་དང་དུ་བླང་བར་བྱའི་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བདག་གི་བྱང་ཆུབ་ཅེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།།འོན་ཏེ་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཆེན་པོ་བསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཐ་མལ་པའི་ཕྱིར་ནད་སེལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལྟ་བུ་ཞིག་དང་དུ་བླང་བར་བྱ་དགོས་སམ་ཞེ་ན། མི་དགོས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གསོ་དཔྱད་ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །འོ་ན་ཇི་ལྟ་བུས་གསོ་ བར་མཛད་ཅེ་ན།ཆོ་ག་ཤིན་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །འོན་ཏེ་དེའི་ཚེ་ཤ་ལ་སོགས་པ་ཡང་གཏང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནམ། ཇི་ལྟར་ན་ཆོ་ག་འཇམ་པོ་ཡིན་ཞེ་ན། ཚོད་མ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། བསྡུས་པའི་དོན་ནི་ལས་དང་པོ་པའི་སྐབས་སུ་ཤ་ལ་སོགས་པ་གཏང་བར་ བྱ་བ་མ་ཡིན་གྱི།ཚོད་མ་ལ་སོགས་པ་སྦྱིན་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ལ་དེ་ནི་དགའ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། གང་གིས་ལྷག་པའི་བསམ་པ་དག་པའི་སར་ཆུད་པར་འགྱུར་བའི་དུས་སུ་ནི་གཏོང་བ་ལ་ཤིན་ཏུ་གོམས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དཀའ་བ་མེད་པས་ཆོ་ག་ཤིན་ཏུ་འཇམ་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

现在我因为以前曾经伤害众生而使如来不欢喜，为了忏悔罪业并约束自己今后不再造作，所以说'因此我'等等。'即使被杀也不怨'的意思是，即使那些众生夺取我的生命，也因为如来不欢喜而不怨恨。那么应该如何呢？宁可舍弃自己的生命，也不让如来不欢喜，这就是其中的含义。如果问为什么要这样做呢？为了让众生欢喜，所以说'这个'等等。如果问有什么过患而要为了断除它而让众生欢喜呢？所以说'比如国王'等等。如果问让众生欢喜有什么利益而要这样做呢？所以说'从众生欢喜'等等。论典名称的含义如前所述。这是讲述忍辱的第五品。
现在因为具有忍辱而生起精进，为了圆满善法而宣说第六品。为了通过显示精进的功德和不精进的过患来说明应当精进，所以说'如是以忍辱'等等。现在为了显示精进品中的建立，所以说'懈怠'等等。其中第一根本偈显示降伏违品，第二根本偈显示精进的本质，第三显示为何而精进，第四显示对何精进。
现在为了广说其义，就懈怠力的降伏而言，所以说'我的'等等。如果问为什么呢？所以说'如是'等等。如果说为了获得菩提，即使是最珍贵的手脚等也要舍弃，我做不到这点而感到恐惧，所以说'珍贵与'等等。由于不能如实了知珍贵与不珍贵，而执著非珍贵为珍贵，所以只是徒然恐惧，意思是不应该恐惧。
而且有时因不善业而生于恶趣时，无意义地一再舍弃身体和肢体等，为了成就大菩提而舍弃的痛苦却感到恐惧，所以说'亿劫'等等。因此，为了消除轮回的大苦而成就菩提的过程中，不应该害怕舍弃肢体等的痛苦，应该忍受并欣然接受，为了显示这点，所以说'我的菩提'等等。
如果问为了消除轮回的大苦，是否需要像接受治疗普通病痛的痛苦那样接受呢？为了显示不需要，所以说'医疗'。那么用什么方式来治疗呢？所以说'方法极其'等等。如果说那时也要舍弃肉等，怎么能说是温和的方法呢？说到蔬菜等，其要义是：在初学阶段不需要舍弃肉等，仅仅布施蔬菜等就足够了，这并不会令人不悦，而当达到增上意乐清净地时，由于已经非常熟练于布施，所以没有困难，这就是极其温和的方法的含义。

། འོན་ཏེ་གོམས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ཡང་ཚ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཡན་ལག་ལ་སོགས་པ་མ་ཚང་བའི་རྒྱུས་སེམས་ལ་མི་དགའ་བ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་ཆོ་ག་ཤིན་ཏུ་འཇམ་པོ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། སྡིག་པ་སྤང་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །ལུས་ལ་གནོད་པ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ སྡིག་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་དང་།སེམས་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པའི་ལོག་པར་རྟོག་པའི་གཉེན་པོ་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་དུ་མཁས་པའི་ཕྱིར། སྡུག་བསྔལ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་མེད་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་བདེ་བར་འགྲོ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གོམས་པར་བྱས་པའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཡན་ ལག་ལ་བསོད་ནམས་བཅད་པ་ཉིད་ཀྱི་དུས་སུ་བདེ་བའི་ཚོར་བ་ཤ་སྟག་འབྱུང་བའི་ཕྱིར།ལུས་བདེ་བ་ཡིན་ཞིང་ལུས་ལ་སོགས་པ་གཏོང་བ་དེ་ཉིད་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པར་མཁས་པའི་ཕྱིར། བདག་གིས་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་སྙམ་དུ་སེམས་དགའ་བ་སྐྱེ་བར་ འགྱུར་བས།དེ་ལྟ་བས་ན་ཆོ་ག་ཤིན་ཏུ་འཇམ་པོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་གྱི་བར་དུ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་འཁོར་བར་གནས་ཤིང་བྱ་དཀའ་བའི་སྤྱོད་པ་ཇི་སྙེད་བྱེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་དེས་སྐྱོ་ཞིང་སྒྱིད་ལུག་པར་མི་བྱའོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ལེའུ་དང་པོར་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ཚུལ་ དུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཤིན་ཏུ་འཇམ་པོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར།སྡིག་པ་ཐམས་ཅད་ཟད་པར་བྱེད་ཅིང་། བསོད་ནམས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་འཚོགས་པས། འཕགས་པ་ཕུང་པོ་གསུམ་པ་ལས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་བཞིན་དུ། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཕྱིར། མཆོག་ཏུ་སྤྲོ་བ་བསྐྱེད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་བས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་མཇུག་སྡུད་དེ། བདེ་ནས་བདེ་བར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་འགྲོ་རྣམས་སུའོ། །སེམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ཕན་ཡོན་ཤེས་པའོ། །དེས་ནི་མི་ཞུམ་པའི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་སྒོ་ནས་སྒྱིད་ལུག་པའི སྟོབས་གཞོམ་པ་བསྟན་ཏོ།།དེ་བས་ན་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བསྒྲུབ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གོ་ཆ་དང་། སྦྱོར་བ་དང་། མི་ལྡོག་པ་དང་། ཆོག་པར་མི་འཛིན་པའི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་སྒོ་ནས་སྙོམ་ལས་ཀྱི་སྟོབས་གཞོམ་པའི་ཕྱིར། སེམས་ཅན་དོན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྐང་པ་གཉིས་ ཀྱིས་དཔུང་རྣམ་པ་བཞི་བསྐྱེད་པ་བསྟན་ཏེ།ཚིགས་སུ་བཅད་པ་སྡེབས་པའི་དབང་གིས་འདི་ལྟར་གསུངས་ཀྱང་། དོན་གྱི་དབང་གིས་འདི་ལྟར་སྦྱར་ཏེ། ཆོ་གའི་བརྩོན་འགྲུས་ཏེ་མོས་པའི་དཔུང་བསྐྱེད་པ་དང་། སྦྱོར་བ་སྟེ་རིགས་པའི་དཔུང་དང་། མི་ལྡོག་པ་སྟེ་བརྟན་པའི་དཔུང་དང་། ཆོག་པར་མི་འཛིན་པ་སྟེ། དགའ་བའི་དཔུང་བསྐྱེད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ད་ནི་རྒྱས་པར་བཤད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། མོས་དཔུང་བསྐྱེད་པ་རྐང་པ་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་ཏེ། དགེ་བའི་ལས་དེ་མ་བྱས་པའི་ཉེས་དམིགས་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་འཇིགས་པ་དང་། དེ་བྱས་པའི ཕན་ཡོན་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕན་ཡོན་ལ་བསམས་པས།བདག་གིས་དགེ་བའི་ཆོས་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་སེམས་ལ་གོ་གོན་པའི་མོས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དཔུང་བསྐྱེད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ད་ནི་དེའི་འོག་ཏུ་སྦྱོར་བའི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས། བྱ་བར་མི་རིགས་པ་ལས་ལྡོག་ཅིང་བྱ་བར་རིགས་པ་ལ་སྦྱོར་བས་རིགས་པའི་དཔུང་བསྐྱེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཉམ་ང་ཆེ་ཐང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། བྱ་བར་རིགས་པ་ནི་བདག་དང་གཞན་དུ་བརྗེ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ལ་ལོག་པར་ནི་བྱ་བར་མི་རིགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་བྱ་བར་རིགས་པ ལ་སྦྱོར་བའི་ཚེ་བརྩམས་པའི་འཕྲོ་མི་གཅོད་པས་མི་ལྡོག་པའི་བརྩོན་འགྲུས་ཏེ།བརྟེན་པའི་དཔུང་བསྐྱེད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཉོན་མོངས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གང་གིས་ཉོན་མོངས་པའི་དབང་དུ་གྱུར་ན་བྱ་བར་རིགས་པ་ལས་ལྡོག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། གང་དུ་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བར་ འགྱུར་བའི་རྐྱེན་དང་ལྷན་ཅིག་གནས་པའི་དུས་ན་གཉེན་པོ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པའི་དབང་དུ་མི་གཏོང་ཞིང་།བྱ་བར་རིགས་པའི་ལས་ལས་མི་ལྡོག་པར་བརྟན་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

虽然如此习惯，但由于热等痛苦和肢体等不完整的原因会在心中产生不喜，因此不是非常温和的仪轨。为此说'为断恶业'等。
为了断除导致身体受损的恶业因，以及为了通达空性作为对治损害心的邪分别的对治，没有痛苦和不悦，对一切法安乐而行的禅定修习福德分时，只生起乐受，因此身体安乐，并且了知舍弃身体等即是大菩提之因。
由于生起'我当圆满布施波罗蜜多'的欢喜心，因此是非常温和的仪轨。即使在三无数劫中住于轮回为众生利益而行难行之行，也不应因此而厌倦懈怠。
那么如何呢？如第一品所说的方式，由于菩提心本身极为温和，能尽除一切罪业，积集无量福德，如《圣三蕴经》所说，超胜声闻缘觉等，应当生起最胜欢喜，这是其义。
'是故'等是结语。'从乐至乐'是指在善趣中。'心'是指了知菩提心的功德。这是以不退精进门破除怯懦力。
因此为显示成办众生利益，以披甲、加行、不退、不知足精进门破除懈怠力，以'众生利益'等两句显示生起四种力。虽然由于偈颂的缘故如此宣说，但依义理应如是配合：
生起仪轨精进即信解力，加行即正理力，不退即坚固力，不知足即欢喜力，这是其义。
现在依广说分，以两句显示生起信解力：思维未行彼善业过患即轮回苦的怖畏，以及行彼之功德即圆满自他二利的功德，于心披上'我当修善法'的铠甲，应生起具有信解相的力，这是其义。
现在其后依加行精进，为显示以远离不应行而趣入应行而生起正理力，说'怯弱大地'等。应行即是自他相换，相反则是不应行。
如是趣入应行时不中断所作，是不退精进，为显示生起坚固力而说'烦恼'等。因为若为烦恼所转则会退失应行，所以当与能生烦恼的缘共住时，以种种对治不随烦恼转，不退失应行事业而应坚固，这是其义。

།ཡང་ཉོན་མོངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་དོན་ཡིན་ཏེ། བདག་ཉིད་དགེ་བའི་ལས་ལ་ཞུགས་ པའི་ཚེ་བྱ་དཀའ་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཇི་སྙེད་བྱུང་ཡང་གཉེན་པོ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་སྡུག་བསྔལ་དེ་དག་གིས་ཇི་མི་སྙམ་པར་བྱ་ཞིང་།ལས་དེ་ལ་མི་ལྡོག་པར་བརྟན་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ད་ནི་བྱ་བར་རིགས་པའི་ལས་ཇི་སྙེད་བྱས་ཀྱང་། དེས་ཆོག་པར་མི་འཛིན་པར་ཡང་ནས་ཡང་དུ་བྱེད་ འདོད་པའི་དགའ་བའི་དཔུང་བསྐྱེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།རྩེད་མོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་བྱ་སྙམ་པ་ལ། བདེ་བའི་དོན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཡང་འཇིག་རྟེན་དག་ན་ལས་གང་ཞིག་བྱས་པས་འདོད་པའི་བདེ་བ་འགྲུབ་པའི་ངེས་པ་མེད་པ་ལ་ཡང་འགྲུབ་ པར་སྲིད་པ་ཙམ་གྱི་སྒོ་ནས་ཀྱང་།ཡང་ནས་ཡང་དུ་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པར་བྱེད་ན། གདོན་མི་ཟ་བར་འདོད་པའི་བདེ་བ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བའི་ལས་ལ་ཡང་ནས་ཡང་དུ་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་ན་འདོད་པའི་བདེ་བ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར། ཡང་ནས་ཡང་དུ་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམ་ པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཡང་ལས་སུ་བྱ་བ་འགའ་ཞིག་གིས་མ་འོངས་པའི་སྡུག་བསྔལ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་སྐྱེད་ཀྱང་། འཕྲལ་གྱི་བདེ་བ་ཙམ་ལ་བལྟས་ནས་དེས་ངོམས་པར་མི་བྱེད། ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱིས་ལྷ་ཤིན་ཏུ་ཡང་ངོམས་པར་མི་བྱ་ སྟེ།ཡང་ནས་ཡང་དུ་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམ་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྤུ་གྲི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། རྣམ་སྨིན་བདེ་ལ་ཞི་བ་ཡི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བདེ་བ་ནི་ཚེ་འདིའོ། །ཞི་བ་ནི་ཚེ་ཕྱི་མའིའོ། །ཡང་ན་བདེ་བ་ནི་མཐོ་རིས་ཀྱིའོ། །ཞི་བ་ནི་ཐར་པའིའོ། །ཡང་ན་ བདེ་བ་ནི་ཚེ་ཕྱི་མའིའོ།།ཞི་བ་ནི་ཚེ་འདིའི་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་དང་ལས་དེ་ཉིད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཞི་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་བདེ་བ་ནི་གཞན་གྱི་དོན་ཏོ། །ཞི་བ་ནི་རང་གི་དོན་ཏོ། །འདི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་མཇུག་སྡུད་དོ། །འོ་ན་མི་དགེ་བའི་ལས་ལ་ཡང་ཆོག་ པར་མི་འཛིན་པར་དགའ་བའི་དཔུང་བསྐྱེད་པར་བྱའམ་ཞེ་ན།མ་ཡིན་ཏེ། མི་དགེ་བའི་ལས་ལ་ནི་ལྷན་ཅིག་རྗེས་སུ་སྤྱོད་པའི་ཤེས་བཞིན་གྱིས་བྱེད་པའི་མོད་ལ་ཚོར་བར་འགྱུར་ན་ཕྱིས་བྱེད་པར་འདོད་པའི་བསམ་པ་སྤང་བར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། ། ད་ནི་མི་དགེ་བའི་ལས་ལ་མངོན་པར་དགའ་བའི་རྒྱུ་ཉོན་མོངས་པའི་མཚོན་བརྗེད་ངས་པ་དང་། ཤེས་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་དབང་དུ་མི་གཏོང་ཞིང་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་ལ་གནས་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤང་བར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འཐབ་རྙིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། ། དྲན་པ་ཉམས་པར་འགྱུར་ན་ཇི་ལྟར་བྱ་ཞེ་ན། གཡུལ་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དང་པོ་ཉིད་ནས་ཀྱང་མི་འཆོར་བར་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། ཡུངས་མར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དྲན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མཚོན་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི་ཤེས་བཞིན་ལ་ཡང་རིག་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟར འབད་ཀྱང་རེས་འགའ་ལྟུང་བ་བྱུང་ན་ཇི་ལྟར་བྱ་སྙམ་པ་ལ།ཉེས་པ་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དགེ་བཤེས་ཕྲད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ནི། གལ་ཏེ་འདི་སྙམ་དུ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དང་ཕྲད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་བརྟེན་ཏེ། དུས་ཐམས་ཅད་དུ་དྲན་པ་དང་མི་འབྲལ་ བར་བྱ་སྙམ་ན་དེའི་ཚེ་དེ་ལ་ཐབས་ཇི་ལྟར་བྱ་སྙམ་པ་ཡིན་ནོ།།དེས་ན་གདམས་ངག་མི་བརྗེད་པར་བྱ་ཞིང་བདག་ཉིད་ཀྱི་ལུས་སེམས་ཀྱི་སོ་གློད་དེ་ཧ་ཅང་ཡང་བསྒྲིམ་པ་མ་ཡིན་པར་བྱས་ལ། ལས་ལ་མ་ཞུགས་པའི་གོང་རོལ་ནས་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐོག་མར་འགྲོ་བའི་བཤེས་བཞིན་ལ་གནས་པར་ བྱས་ན།དེའི་ཚེ་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་མི་འབྲལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱིར། བག་ཡོད་གཏམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དེ་ལྟར་མ་བྱས་ན་ཉེས་པ་ཅི་ཡོད་སྙམ་པ་ལ། ཇི་ལྟར་ཁྲག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ད་ནི་དཔུང་རྣམ་པ་བཞི་ལ་གནས་ཏེ། སྙོམ་ལས་ཀྱི་སྟོབས་གཞོམ་པར་བྱ་བ་མཇུག་ བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།དེ་བས་པང་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།

所谓烦恼，就是痛苦的意思。当自己从事善业时，无论遇到多少难行的痛苦，都要通过各种对治方法使那些痛苦不能动摇自己，并且要坚定不退地行持那些善业，这是其中的含义。
现在，无论做了多少应当做的事业，也不应以此为满足，而应当生起反复想做的欢喜力量，为了显示这个道理，所以说'游戏'。
如果想：为什么要这样做？对此说'为了安乐'等。在世间上，即使做某些事业不一定能成就所欲的安乐，但仅仅因为有可能成就，也要反复精进努力。那么对于必定能成就所欲安乐的事业，更应当反复精进努力，因为这样就能获得所欲的安乐，这就是其中的含义。
又如有些行为虽然会产生无量未来痛苦，但人们仅仅看到暂时的快乐就不以为足。对于能给一切众生带来利益和安乐的善业，即使是天人也不应满足，应当反复精进努力。为了显示这个道理，所以说'剃刀'等。
关于'异熟安乐与寂静'，安乐是指今生，寂静是指来世。或者安乐是指善趣，寂静是指解脱。或者安乐是指来世，寂静是指今生，因为能息灭烦恼和业的违品。或者安乐是指利他，寂静是指自利。'如是'等是总结。
那么对于不善业是否也应当不知足而生起欢喜力量呢？不是的。对于不善业，应当以俱行正知而行持，当下就能感受到时就应当断除以后想做的念头，为了显示这个道理，所以说'随后'等。
现在，不应让烦恼的武器忘失和不正知掌控，而应住于正念和正知，应当断除诸烦恼，为了显示这个道理，所以说'斗争'等。
如果失念了应当如何做？对此说'战场'等。为了从一开始就不会失去，所以说'芥子油'。所说的'正念'只是举例，对于正知也应当了知。
如果想：即使这样努力，有时也会发生过失，那该怎么办？对此说'过失生起'等。关于'遇善知识'等的含义是：如果想依靠遇见善知识等因缘，在一切时中都不离正念，那么这时应当如何做？
因此，不应忘失教诫，放松身心而不过分紧张，在未开始行事之前，首先要安住于正知，这样就能在一切时中都不分离。为了显示这个道理，所以说'谨慎语'等。
如果想：不这样做有什么过失？对此说'如同血'。现在，安住于四种力量，为了总结说明应当摧毁懈怠的力量，所以说'是故于怀中'等。

།དེ་ལྟར་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་གཞོམ་པར་བསྟན་ནས། ད་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ངོ་བོའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། བདག་ཉིད་ལ་དགེ་བའི་ཆོས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ནི། བརྩོན་འགྲུས་རྣམ་པ་ལྔའི་དབང་དུ་གྱུར་པས་འགྲུབ་པར་ འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ཇི་ལྟར་ཤིང་བལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། མོས་པའི་དབང་དུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚོན་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི། དེ་བཞིན་དུ་མི་ཞུམ་པའི་དབང་དུ་གྱུར་པ་དང་། རིགས་པའི་དབང་དུ་གྱུར་པ་དང་། བརྟན་པའི་དབང་དུ་གྱུར་པ་དང་། དགའ་བའི་དབང་དུ་གྱུར་པས་ ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟར་ཡང་ཤེས་པར་བྱའོ།།ད་ནི་གང་གི་དོན་དུ་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། འདི་སྙམ་དུ་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་དེ་ལྟར་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པ་མ་ཡིན་ནམ། དེའི་ཚེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བརྩོན་འགྲུས་འདི་གང་གིས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་སྙམ་པའི་སྒོ་ ནས་བསྡུས་ནས།དེ་དག་དེ་ལྟར་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་མོད་ཀྱི། དེ་དག་ནི་བདག་གཅིག་པུ་དུལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་གྱི་བདག་དང་གཞན་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་བྱ་བའི་དོན་དུ་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པ་མ་ཡིན་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་བདག་དང་གཞན་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་བྱ་བའི་དོན་དུ་ བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པར་བྱེད་པས།དེ་ལྟར་ན་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་བརྩོན་འགྲུས་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བརྩོན་འགྲུས་དགོས་པའི་སྒོ་ནས། ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པར་བསྟན་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་སློབ་དཔོན་གྱི་ཐུགས་ལ་གཞག་ནས། ལག་པ་ལ་སོགས་ཞེས་བྱ་ བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།།འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་གཞན་དག་ན་རེ། བདག་དང་གཞན་དུ་མཉམ་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་དང་། བདག་དང་གཞན་དུ་བརྗེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི། སློབ་དཔོན་གྱིས་སྐབས་འདིར་བཤད་ཀྱང་། འདིར་ནི་བསམ་པ་དང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བཤད་ པའི་རིགས་པ་མ་ཡིན་པས།ལེའུ་འོག་མར་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས། སློབ་དཔོན་ལ་སྐྱོན་རྗོད་པར་བྱེད་པ་དེ་དག་གིས་ནི། སློབ་དཔོན་གྱི་དགོངས་པ་མ་ཤེས་པར་མཐོང་སྟེ། གལ་ཏེ་དོན་གཉིས་པོ་འདིར་མ་བཤད་ན། དུས་དེའི་རྒོལ་བ་དེ་ལ་ལན་ཇི་ལྟར་གདབ་ཅིང་། ཉན་ཐོས་ལ་ སོགས་པའི་བརྩོན་འགྲུས་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བརྩོན་འགྲུས་རྒྱུ་གང་གིས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་ཏེ་དེའི་ཁྱད་པར་མ་བསྟན་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བས།གཞན་གྱི་བཤད་པ་དེ་ནི་ཤིན་ཏུ་རིགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྟོགས་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱིས། སློབ་དཔོན་ཉིད་ཀྱིས་འདིར་བཤད་པའི་ དགོངས་པ་བཙལ་བར་བྱའོ།།སློབ་དཔོན་གྱིས་དགོངས་པ་མི་ཚོལ་བར་སློབ་དཔོན་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པས་འཕགས་པ་འཇམ་དཔལ་གྱི་དངོས་གྲུབ་བརྙེས་པའི་བཀའ་ལུང་ཁྱད་དུ་བསད་ནས། སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་རང་དགར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བར་བྱ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་རིགས་པ་མ་ཡིན་པས་དེ་ནི་ ཐག་བསྲིངས་ཏེ་སྤང་བར་བྱའོ།།དེ་བས་ན་སློབ་དཔོན་གྱི་དགོངས་པ་ནི་གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་བདག་དང་གཞན་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་ཞེ་ན། བདག་ཉིད་ལྟར་བདེ་བ་འདོད་ལ་སྡུག་བསྔལ་མི་འདོད་པ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ ཅད་ཀྱང་དེ་བཞིན་ཏེ།དེ་བས་ན་བདག་ལ་ཇི་ལྟར་བདེ་བས་ཕན་གདགས་ཤིང་སྡུག་བསྔལ་ལས་བསྐྱབ་པ་དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་བྱ་དགོས་ཏེ། དཔེར་ན་ལུས་འདི་ཉིད་ལ་ལག་པ་ལ་སོགས་པ་ནང་ཚན་དུ་དབྱེ་བ་མང་ཡང་བདེ་བས་ཕན་གདགས་ཤིང་གནོད་པ་ལས་ བསྲུང་བ་ཐམས་ཅད་མཚུངས་པ་བཞིན་ནོ།།དེ་བས་ན་བདག་དང་གཞན་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་བྱ་བའི་དོན་དུ་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རབ་ཀྱི་མཐར་ཕྱིན་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམ་པར་བྱ་བའི་དོན་ཡིན་ནོ། །འོན་ཏེ་གཞན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་དེ་ བདག་ལ་མི་འབབ་པ་མ་ཡིན་ནམ།ཅིའི་ཕྱིར་མི་བཟོད་དེ། གསལ་བར་སྙམ་པ་ལ། དེ་ལྟ་ཡིན་མོད་ཀྱི་རང་གི་ཉམས་ཀྱིས་ཏེ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། བདག་གི་སྡུག་བསྔལ་དེ་གཞན་ལ་མི་འབབ་ཀྱང་རང་གི་ལུས་ལ་ཆགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། མི་བཟོད་པའི་ཉམས་ཀྱིས་སོ། །དེ་བས་ན་བདག་གི་སྡུག་བསྔལ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།

如是宣说降伏违品之后，现在依精进自性而言，自身圆满善法，是由五种精进所成就，为显示此义故。
说'如棉絮'等，所谓'由胜解所摄'仅是举例而已，同样应知'由不怯弱所摄'、'由正理所摄'、'由坚固所摄'、'由欢喜所摄'等。
现在依精进所为而言，心想：'声闻等不也如是发起精进吗？那么菩萨的精进有何殊胜之处？'从这个角度归纳后。
虽然他们也如是发起精进，但他们仅为调伏自己一人而发起精进，不是为了令自他平等而发起精进，而菩萨是为了令自他平等而发起精进。
如是，应当显示菩萨的精进从目的而言胜过声闻等的精进，阿阇黎心中如是安立后，说'手等'等。
此处其他注释者说：'自他平等'和'自他相换'，虽然阿阇黎在此处解释，但此处是由发心和智慧所摄，因此不应在此解释，应在后品解释。
那些对阿阇黎提出过失的人可见未理解阿阇黎的密意，因为若不在此处解释这两个意义，如何回答当时的诘难，且未显示菩萨精进以何因胜过声闻等的精进，其殊胜性将无从显示。
因此他人的解释极不合理，具有证悟者应当寻求阿阇黎于此处解释的密意。
不寻求阿阇黎密意而轻视阿阇黎无尽慧获得圣文殊师利成就的教言，随顺凡夫任意而说极不合理，应当远离。
因此我认为阿阇黎的密意如前所说。
为何为了令自他平等而发起精进呢？如同自己希求安乐不欲痛苦一样，一切有情也是如此。
因此，如同对自己应以安乐饶益并救护于苦一样，对一切有情也应如是而行。譬如此身虽有手等诸多部分的区别，但在以安乐饶益并护持免于损害上都是相同的。
因此'为了令自他平等而发起精进'的意思是，为了令自他二利圆满达到究竟而发起精进。
然而他人的痛苦不是不会降临到自己吗？为何不能忍受呢？如是明显地想到时，虽然如此，但由自己的感受，怎样呢？
虽然自己的痛苦不会降临到他人，但由于执著自身的缘故，以不能忍受的感受。因此说'自己的痛苦'等。

།གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ཉམས་གཅིག་པ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཕན་ཚུན་མི་གནོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བསལ་བར་མི་རིགས་སོ་ཞེ་ན། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་བས་ན་བདག་གིས་གཞན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་བདག་ བཞིན་དུ་གཞན་ལ་ཕན་པར་བྱ་ཞེ་ན།གཞན་དེ་ཡང་སེམས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་བས་ན་བདག་གི་གཞན་ལས་ཞེས་སྨོས་སོ། །ཡང་གཞན་གྱི་དོན་དུ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གང་གི་ཚེ་བདག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་སྨོས་ཏེ། འདོད་པ་མཚུངས་ པའི་ཕྱིར་གཉི་ག་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་བྱ་དགོས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།གཞན་ཡང་གལ་ཏེ་དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་དེ་ནི་གཞན་ཉིད་ལ་གནོད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཞན་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བསྲུང་བར་རིགས་ཀྱི་བདག་ལ་མི་གནོད་པའི་ཕྱིར་བདག་ལ་ བསྲུང་བར་མི་རིགས་སོ་ཞེ་ན།གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་ནི་ཚེ་ཕྱི་མ་ངན་སོང་དུ་སྐྱེ་བའི་སྡུག་བསྔལ་དེ་ཡང་ད་ལྟར་རང་གི་ལུས་འདི་ཉིད་ལ་མི་གནོད་པའི་ཕྱིར་ལུས་འདིས་སྦྱིན་པ་གཏོང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་བསྲུང་བར་མི་རིགས་སོ་སྙམ་ནས། བདག་གིས་དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། ། ཡང་གང་གི་ཚེ་གཞན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་དེ་ནི་གཞན་ཉིད་ཀྱིས་བསྲུང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཚེ་རྐང་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཡང་རྐང་པ་ཉིད་ཀྱིས་བསྲུང་བར་བྱའི། ལག་པས་བསྲུང་བར་མི་རིགས་སོ་སྙམ་དུ་བསམ་ནས། གང་ཚེ་གང་གི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །འོན་ཏེ་མ་འོངས པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་།རྐང་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཡང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ། ཚེ་འདིའི་ལུས་དང་། ལག་པས་བསྲུང་བར་རིགས་ཏེ། རྒྱུད་དང་ཚོགས་གཅིག་པའི་ཕྱིར་ལ། གཞན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་དེ་ནི་བདག་དང་རྒྱུད་དང་ཚོགས་པ་མི་གཅིག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། རྒྱུད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།དཔེར་ན་ཕྲེང་བ་དང་ཆུའི་རྒྱུད་ལ་རྒྱུན་ཅན་གྱི་དབང་པོ་དང་གཉིས་པ་དང་། ཆུ་རྒྱུན་སྔ་མ་ཕྱི་མ་ལ་སོགས་པ་སོ་སོ་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཡིན་ལ། དེ་ལ་མ་གཏོགས་པའི་རྒྱུན་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་གཅིག་པ་ནི་མེད་པ་བཞིན་དུ། ཚེ་ཕྱི་མ་ཡང་རྒྱུད་ནི་ཚེ་སྔ་ཕྱིའི་སྐྱེ་འཇིག་སོ་སོ་ཐ་དད་པ་ ཡིན་ལ།དེ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་རྒྱུད་ཅེས་བྱ་བ་གཅིག་པ་ནི་ཅུང་ཟད་ཙམ་ཡང་མེད་དོ། །ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ནགས་ཚལ་གྱི་ཚོགས་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་། ཚོགས་པ་ཅན་ནི་དང་བ་དང་ཁ་ད་རེ་སོགས་པ་ཐ་དད་པ་ཡིན་ལ། དེ་ལས་མ་གཏོགས་པ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་གཅིག་པ་མེད་པ་བཞིན་དུ། ལུས་ ལ་ཡང་ཚོགས་པ་ཅན་ནི་ལག་པ་ལ་སོགས་པ་མཚན་ཉིད་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་སོ་སོ་ཐ་དད་པ་ཡིན་ལ།དེ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་ལུས་ཀྱི་ཚོགས་བྱ་བ་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་གཞན་པ་ནི་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ། །འོན་ཏེ་དེ་ལྟ་ཡིན་ན། ཚེ་སྔ་མ་ལ་སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུད་ཅེས་བྱ་བ་དང་ལག་པ་ལ་སོགས་པ་ ལུས་ཀྱི་ཚོགས་ཞེས་བྱ་བར་གཅིག་ཏུ་འཛིན་པར་བྱེད་ཅེ་ན།དེ་ནི་འཁྲུལ་པའི་དབང་གིས་གཅིག་ཏུ་འཛིན་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ད་ནི་ཡང་ཁས་བླངས་ནས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ལག་པ་ལ་སོགས་པ་ལུས་ཀྱི་ཡན་ལག་ཏུ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་རྐང་པའི་དོན་ལག་པས་བྱེད་པ་ བཞིན་དུ།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱང་འགྲོ་བའི་ཡན་ལག་ཏུ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་བདག་བཞིན་དུ་གཞན་གྱི་དོན་ཡང་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་ལག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །ཡང་ན་ཇི་ལྟར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་བདག་བཞིན་དུ་གོམས་པར་བྱས་པའི་སྒོ་ ནས།གཞན་གྱི་དོན་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་བདག་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དེ་ལྟར་བདག་དང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་གཟུང་བ་ལ་ཡོན་ཏན་ཅི་ཡོད་སྙམ་པ་ལ། དེ་ལྟར་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དེ་བས་ན་ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ མཇུག་སྡུད་དོ།།བསྲུང་སེམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལས་སོ། །སྙིང་རྗེའི་སེམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་མ་དང་ཟློས་པའི་ཕྱིར་ཡི་གེ་ནོར་བར་བརྩི་སྟེ། དེ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་ནི་གོམས་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།






即便如此是相同的体验，由于互不妨害的缘故，说不应该舍弃是不合理的。由于是相同的痛苦本质，因此说'我与他人的痛苦'等。为何要像对待自己一样利益他人呢？因为他人也是有情的缘故，因此说'我与他人'。又为了显示利他，所以说'当我与'等两个偈颂，意思是由于欲求相同的缘故，两者都应该平等对待。
又说'若是对他'等，他人相续中的痛苦是对他人的损害，因此应该由他人自己守护，而不应该由我来守护，因为不损害我的缘故。若是这样，那么来世恶趣的痛苦也不损害现在的这个身体，因此这个身体不应该通过布施等方式来守护，想到这一点，所以说'我对此'等。
又当他人的痛苦应该由他人自己守护时，那么脚的痛苦也应该由脚自己守护，而不应该由手来守护，想到这一点，所以说'当某时某'等。若说未来的痛苦和脚的痛苦应该分别由今生的身体和手来守护，因为是同一相续和同一聚合的缘故，而他人的痛苦与我不是同一相续和同一聚合，所以说'相续和'等。
比如在珠串和水流中，相续者的根和第二，以及前后水流等是各自不同的，除此之外并没有所谓的单一相续者。同样，来世的相续也是前后世生灭各自不同的，除此之外并没有丝毫所谓的单一相续。
同样，所谓森林的聚合，聚合者是柏树和枫树等不同的，除此之外并没有所谓的单一聚合。同样，在身体中，聚合者是手等因为性质不同而各自不同的，除此之外并没有丝毫所谓的单一身体聚合。
若问为何将前世称为有情相续，将手等称为身体聚合并执为一体，这是由于迷乱的力量而执为一体的意思。现在还要承许后再说明，就像手等作为身体支分是一体，所以手为脚的利益而做事一样，一切有情作为轮回的支分是一体，所以也应该像为自己一样为他人做事，为了显示这一点，所以说'如同手'等。
或者，为了显示应该像对待自己一样通过熟习的方式为一切有情做事，所以说'如同我无'等。这样将自己和一切有情执为一体有什么功德呢？对此说'如是则'等。因此'如何'是总结。'护心'是指对痛苦。'悲心'由于与上文重复，应视为文字错误，因此应该是'应当修习菩提心'。

།དེ་བས་ན་མགོན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་རང་གི་མཚན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གང་གིས་བདག་གི་མིང་ཐོས་པ་དེ་དག་ཀྱང་འཇིགས་པ་བརྒྱད་ལས་ཐར་བར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། །བདག་དང་གཞན་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་བྱ་བ་དེ་ནི་དཀའ་བའི་ཕྱིར་མི་ནུས་སོ་སྙམ་ན། གོམས་པར་གྱུར་ན་དཀའ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། དཀའ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།གང་གི་མིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདྲེ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ཉིད་མེད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་འདྲིས་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་འདྲེ་ལ་སོགས་པ་དེ་ཉིད་མེད་ནའོ། །དེ་ལྟར་བདག་དང་གཞན་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་བྱ་བར་འདོད་པ་དེ། ལས་གང་ཞིག་ལ་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམ་པར་བྱ་ཞེ་ན། བདག་ གི་བདེ་བ་གཞན་ལ་བཏང་ཞིང་གཞན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་བདག་གིས་དང་དུ་བླང་བའི་ཚུལ་གྱིས་བདག་དང་གཞན་བརྗེ་བར་བྱ་བ་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པས་ཐོས་ན།སྐྲག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་གསང་བར་བྱ་བ་དེ་ལ་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམ་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གང་ཞིག་བདག་དང་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།།ཇི་ཙམ་གྱིས་བདག་དང་གཞན་དུ་བརྗེ་བ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། གང་ཞིག་བདག་གི་བདེ་བ་ཟས་དང་སྐོམ་ལ་སོགས་པ་གཞན་ལ་བྱིན་ཞིང་། དེ་ཉིད་ཀྱི་བཀྲེས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་བདག་གིས་དང་དུ་བླངས་པ་ལྟ་བུ་ཡང་ཡིན་མོད་ཀྱི། དེ་ཙམ་ འབའ་ཞིག་ལ་ནི་མི་བྱའམ།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། གང་གི་ཚེ་སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བདེ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱམས་པ་ཆེན་པོས་ཀུན་ནས་བསླང་ནས། གཞན་བདེ་བ་དང་ཕྲད་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་བདག་གི་ཁྱིམ་གྱི་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡལ་བར་ འདོར་བར་བྱེད་པ་དེ་ཙམ་གྱིས་ན་བདེ་བ་གཞན་ལ་བཏང་ཞེས་བྱ་སྟེ།མདོར་ན་བདག་གི་བདེ་བ་གཞན་བདེ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བཏང་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཞན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་བདག་གིས་དང་དུ་བླང་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་གཞན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་བསལ་བར་བྱ་བའི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་ པོས་ཀུན་ནས་བསླང་ནས།རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ལ་སོགས་པའི་དཀའ་ལས་དང་དུ་བླང་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། མདོར་ན་གཞན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་བསལ་བར་བྱ་བའི་དོན་དུ་བདག་གིས་སྡུག་བསྔལ་ཉམས་སུ་བླང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་བཞིན་དུ་དགེ་བའི་ཆོས་གཞན་ དག་ལ་ཡང་ཅི་ཞིག་པར་བྱ་སྟེ།མདོར་ན་ཅི་ཙམ་དུ་གཞན་བདེ་བའི་ཕྱིར་བདག་གི་བདེ་བ་ལ་མི་ལྟ་བ་དེ་ནི། བདག་གི་བདེ་བ་གཞན་ལ་བཏང་བ་ཡིན་ལ། ཇི་ཙམ་དུ་གཞན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་བསལ་བའི་ཕྱིར་བྱ་དཀའ་བ་ཇི་སྙེད་ཉམས་སུ་ལེན་པ་ནི་གཞན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་བདག་གིས་དང་ དུ་བླངས་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་བདག་གི་བདེ་བ་གཞན་ལ་གཏང་བར་བྱའི། བདག་ཉིད་ལ་ཕན་གདགས་པར་མི་བྱ་ཞེ་ན། བདག་གི་ལུས་ནི་ཚེ་འདི་དང་ཕྱི་མའི་འཇིགས་པ་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཕྱིར། འདི་ལ་དགྲ་བཞིན་དུ་སྡང་བར་བྱའི། བདེ་བས་ཕན་གདགས་པར་བྱ་རིན་མི་ ཆོག་གོ་སྙམ་ནས།བདག་དང་ལུས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །འཇིགས་པ་གནས་ཆུང་ངུ་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྲག་པར་བྱ་རིན་མི་ཆོག་པ་ལ་ཡང་ངོ་། །ཇི་ལྟར་འཇིགས་པ་སྐྱེ་བའི་གནས་ཡིན་ཞེ་ན། རྒྱས་པར་བཤད་པའི་ཕྱིར། ལུས་གང་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སུ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ ནི་གཉི་ག་ཡང་དགག་པའི་དགྲ་སྟེ།སུ་ཞིག་དེ་ལ་འདོད་ཅིང་བསྲུང་བ་དང་། མཆོད་པར་བྱེད་ཀྱི་སུ་ཡང་མི་འདོད་ཅེས་བྱ་བ་དང་། སུ་ཞིག་དགྲ་བཞིན་དུ་སྡང་བར་མི་བྱེད་ཅིང་དགྲ་བཞིན་དུ་བརྙས་པར་མི་བྱེད་དེ། ལུས་འདི་ལ་དགྲ་བཞིན་དུ་སྡང་ཞིང་བརྙས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། བདག་གི་དོན་བྱས་ན་ཉེས་དམིགས་ཅི་ཡོད། གཞན་གྱི་དོན་བྱས་ན་ཕན་ཡོན་ཅི་ཞིག་ཡོད་ནས་རང་གི་དོན་ཡལ་བར་བོར་ཏེ་གཞན་གྱི་དོན་ལ་འབད་པར་བྱ་སྙམ་པ་ལ། གལ་ཏེ་བྱིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདྲེའི་ཚུལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམན་པའི་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ལྷའི ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་གྱི་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།བདག་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཞན་བདེ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བདག་མཐོ་བར་འདོད་ནས་བདག་ལ་སྟོད་པར་བྱེད་པའོ།

因此，关于'怙主'等词，所谓自身名号，是指'愿闻我名者皆得脱离八怖'等方式。若认为'我与他人平等'这一点因为困难而无法做到，由于熟习后便无困难，故说'困难'等。'其名'是指鬼等。'彼不在时'是指因极为熟悉而鬼等不在时。
如是欲求自他平等，应当精进于何等事业？为了将自身安乐施予他人，自己承担他人痛苦的方式来交换自他，因为声闻等若闻此法会生恐惧，故应秘密精进修习，为显示此义，故说'若人自他'等。
何谓自他相换？虽然是将自己的安乐如饮食等施予他人，并且自己承担他人的饥渴等痛苦，但不仅止于此。那么如何？就戒律而言，以大慈心发起'愿一切众生安乐'的意愿，为了使他人获得安乐而舍弃自己家庭的安乐等，以此称为将安乐施予他人。简言之，是为了他人安乐而舍弃自身安乐的意思。
同样，所谓'承担他人痛苦'，是以为除他人痛苦的大悲心所发起，承担出家等艰难。简言之，是为了除他人痛苦而自己体验痛苦的意思。
同样对其他善法也应如是行持。总之，为他人安乐而不顾自身安乐，即是将自身安乐施予他人；为除他人痛苦而承担种种艰难，即是承担他人痛苦。
又为何要将自身安乐施予他人而不为自己谋利？因为此身是今生来世恐怖的因，故应如敌人般厌恶，不值得以安乐善待，因此说'自身'等。'对小恐怖尚且'是指不值得恐惧之处也会恐惧。
如何是恐怖生起之处？为广说此义，故说'此身谁'等。'谁'字两处皆是否定之敌，即'谁会贪爱、守护、供养此身？无人会贪爱'之义，以及'谁不会如敌人般厌恶轻蔑？应当如敌人般厌恶轻蔑此身'之义。
若想：为自利有何过患？为他利有何功德而舍弃自利专注利他？为此说'若施予'等。'鬼之行'是指卑劣行为之义。'天之法'是指殊胜行为之义。'为己'是指为自身安乐。'为他'等是指为他人安乐。'彼'是指因欲求自身高贵而赞美自己。

།གཞན་ལ་སྤྲོ་བྱས་ན་ཞེས་ བྱ་བ་ནི།གཞན་ལ་སྤྲོ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གཞན་ལ་བསྟོད་པའོ། །ལྷག་མ་ནི་གོ་སླའོ། །མདོར་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དེ་ལྟ་ཡིན་པར་ཅི་མངོན་སྙམ་པ་ལ། མང་དུ་བཤད་ལྟ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །བདག་དང་གཞན་དུ་མ་བརྗེས་ པའི་ཉེས་དམིགས་གཞན་བསྟན་པའི་ཕྱིར།བདག་བདེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །འོ་ན་ཚེ་ཕྱི་མའི་དོན་འགྲུབ་བམ་སྙམ་པ་ལ། འཁོར་བ་ན་ཡང་ཞེས་སྨོས་སོ། །འོ་ན་ཚེ་འདིའི་དོན་འགྲུབ་བམ་སྙམ་པ་ལ་འཇིག་རྟེན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །བདག་དང་གཞན་དུ་བརྗེ་བར་མི་བྱ་བའི་སྒོ་ནས་དེ་སྤོང་དུ་ གཞུག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།མཐོང་དང་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། མཐོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚེ་འདི་ལའོ། །མ་མཐོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚེ་ཕྱི་མ་ལའོ། །བདག་ཏུ་འཛིན་པ་ལས་གྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཏུ་ཆགས་པའི་དབང་གིས་བདག་གི་དོན་བྱེད་པའོ། །འདྲེ་ཆེན་ཞེས་པ་ཡང་དེ་ཉིད་དོ། །ད་ནི་ བདག་དང་གཞན་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར།བདག་དང་གཞན་བརྗེ་བར་བྱའོ་ཞེས་མཇུག་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གནོད་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚོན་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི་བདེ་བ་དང་ཡིད་བདེ་བ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་ཤེས་པར་བྱའོ། ། གནོད་པ་ནི་ཚེ་འདིའོ། །སྡུག་བསྔལ་ནི་ཚེ་ཕྱི་མའོ། །ཡང་ན་གནོད་པ་ནི་ཡིད་ཀྱིའོ། །སྡུག་བསྔལ་ནི་ལུས་ཀྱིའོ། །དེ་ལྟར་བདག་དང་གཞན་དུ་བརྗེ་བར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་སློབ་དཔོན་ཉིད་ཀྱི་ཐུགས་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་བྱེ་བྲག་མ་ཕྱེ་བར་སྤྱིར་བསྟན་ཏོ། །འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཁ་ཅིག་ན་རེ་ལུང་གིས བསྟན་པ་ཟེར་མོད་ཀྱི།དེ་ནི་མི་རིགས་ཏེ། ལུང་གང་ཡང་ཁུངས་སུ་མ་དྲངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཏེ་ལུང་གི་དོན་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། འོ་ན་ནི་དེའི་ཚེ་འདི་འབའ་ཞིག་ལུང་གིས་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བར་མི་རིགས་ཏེ། གཞུང་མཐའ་དག་གིས་ཀྱང་ལུང་གི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ ན་བདག་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་བྱེ་བྲག་ཕྱེ་བ་མེད་པར་བདག་དང་གཞན་གྱི་བརྗེ་བར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་སྤྱིར་གདགས་པ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱའོ།།ད་ནི་སློབ་དཔོན་གྱིས་བྱེ་བྲག་ཏུ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཡིད་ལ་བདག་དང་གཞན་དུ་བརྗེ་བར་བྱའོ་ཞེས་གདམས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བདག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ ཏེ།བདག་ནི་དབང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཞན་གྱི་དོན་བྱ་བ་ལས་རང་གི་དོན་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གཞན་དབང་བ་དེ་ཉིད་གང་ཡིན་དོན་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་བྱ་སྙམ་པ་ལ། གོ་རིམས་བཞིན་དུ་གཞན་དབང་བ་དེ་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་མིག་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ལ། དོན་ ནི་དེ་ལ་ཕན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར།གཞན་དབང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །འོན་ཏེ་རང་གི་དོན་བྱ་བ་ལ་ཉེས་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། ཡིད་ཁྱོད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །འོན་ཏེ་གཞན་གྱི་དོན་བྱ་བ་ལ་ཕན་ཡོན་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། དེ་ལྟས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ལས་འདི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་དོན་བྱེད་པའོ། །ཕུན་སུམ་བདེ་བ་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་བདེ་བ་ཐོབ་པ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་ཁམས་གསུམ་གྱི་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་འདི་འདྲ་བའི་གནས་སྐབས་སུ་རེ་མི་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ད་ནི་རང ཉིད་ལ་བདག་ཏུ་བཟུང་ནས་དོན་བྱེད་པ་བྱེད་བཞིན་དུ་གཞན་གྱི་དོན་ཡང་གྱིས་ཤིག་ཅེས་གདམས་པའི་ཕྱིར།དེ་བས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གཞན་དག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་མ་ལ་སོགས་པའོ། །གཞན་གྱི་དོན་ཇི་ལྟར་བྱ་སྙམ་པ་ལ། གཞན་གྱི་རྟོག་ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་བདེ་བ་གང་གིས་ཕོངས་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གང་དང་ལྡན་པ་དེ་ཉིད་བརྟགས་ནས་གཞན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་བསལ་ཞིང་བདེ་བ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། བདག་གི་བདེ་བ་ལ་མི་ལྟ་བར་བོར་ནས། གཞན་ལ་ཕན་པ་བྱེད་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་དུ་བླང་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ ཡང་ཇི་ལྟར་བྱ་སྙམ་པ་ལ།བདག་སྐྱིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།

'对他人生欢喜'这句话是指为了让他人欢喜而赞叹他人。其余的容易理解。为了简要显示，所以说'世间'这句话。对于'怎么知道是这样'的疑问，说了'广说等'等句。
为了显示未与自他交换的其他过患，说了'自乐'等句。那么，能否成就来世的利益呢？为此说了'轮回中也'等句。那么，能否成就今生的利益呢？为此说了'世间'等句。
为了使人通过不与自他交换的方式断除这些，说了'所见'等句。'所见'是指今生，'未见'是指来世。'从我执所生'是指由于我执的力量而为自己谋利。'大鬼'也是指这个。
现在为了使自他平等，要交换自他，为了总结显示这一点，说了'如是'等句。'损害与痛苦'仅是举例说明，也应当知道还包括'为了获得安乐与喜悦'的意思。'损害'是指今生，'痛苦'是指来世。或者说，'损害'是指心理的，'痛苦'是指身体的。
如是，上师自己未区分自己的心与他人的相续，而是总的显示了应当交换自他。有些注释者说这是经典所说，但这是不合理的，因为没有引用任何经典作为依据。
如果说是显示经典的含义，那么也不应该说仅仅这一部分是经典所说，因为整个论著都是在显示经典的含义。因此，应当说这是在未区分自他相续的情况下，总的安立显示应当交换自他。
现在为了显示上师特别教诫自己应当在心中交换自他，说了'我是'等句。因为我是主人，所以意思是不做自利而做他利。对于'这个他人主导是什么，应当做什么样的利益'的疑问，按次第显示：他人主导就是自己的蕴体和眼等，利益就是对它们有益，为了显示这点，说了'他主'等句。
那么做自利有什么过失呢？为此说了'心你'等句。那么做他利有什么功德呢？为此说了'是故'等句。'此业'是指利他。'非圆满乐'是指除了获得佛陀的圆满安乐之外，不会再有三界轮回这样的痛苦状态。
现在为了教诫在执著自我而行自利的同时也要利他，说了'是故'等句。'他人们'是指父母等。对于'如何利他'的疑问，说了'观察他'等句。观察他人相续中缺少什么安乐、具有什么痛苦，为了除去他人的痛苦、成办安乐，不顾自己的安乐，应当忍受利他的痛苦，这就是其含义。对于'这又该如何做'的疑问，说了'自乐'等句。

།ཅི་ནས་ཀྱང་བདག་ལ་ཕྲག་དོག་བྱས་པའི་སྒོ་ནས་ཏེ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། གཞན་སྐྱིད་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ། བདག་སྐྱིད་པ་ཡལ་བར་བོར་ཏེ། གཞན་ལ་བཏང་བར་བྱ་བའམ། བདག་གི་མཐོ་བ་བཏང་སྟེ། གཞན་ དག་མཐོ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གཞན་ལ་བསྟོད་པར་བྱ་བའམ།བདག་གིས་གཞན་ལ་ཕན་པ་བྱེད་པ་ཡལ་བར་བོར་ཏེ། གཞན་ལ་སྦྱིན་ཞིང་གཏོང་དུ་གཞུག་པའི་སྒོ་ནས་ཏེ། ཇི་ལྟར་མདོ་ལས། དེ་ལས་ཡོ་བྱད་དག་ལོང་ལ་སྦྱིན་པ་བྱིན་ཅེས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལྟར་ན་བདག་སྐྱིད་ ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཡོ་བྱད་ཀྱི་སྒོ་ནས་སོ།།བདག་མཐོ་བྱ་བ་ནི་ཡོན་ཏན་གྱི་སྒོ་ནས་སོ། །བདག་གི་ཕན་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕན་འདོགས་པའི་སྒོ་ནས་སོ། །ཡང་ན་བདག་སྐྱིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་བདག་ཉིད་སྡོམ་པ་གསུམ་ལ་གནས་པ་དེ་བཞིན་དུ་གཞན་དག་ཀྱང་སྡོམ་པ་ལ་དགོད་པའི་ དབང་དུ་བྱས་ཏེ།བདག་སྐྱིད་གཞན་ནི་མི་སྐྱིད་ལ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ནི་སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་གནས་པའི་སྒོ་ནས་སེམས་བདེ་བ་ལ་རེག་པར་གནས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྐྱིད་ལ། གཞན་ནི་མི་སྐྱིད་པ་ཇི་སྟེ་སྙམ་ནས་གཞན་དེ་དག་ལ་འགོད་པ་དང་། བདག་མཐོ་གཞན་ནི་དམའ་བ་དང་། །ཞེས་ བྱ་བ་ནི།བདག་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་སྡུད་པའི་ཡོན་ཏན་གྱིས་བརྒྱན་པའི་སྒོ་ནས་མཐོ་ལ། གཞན་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པ་ཇི་སྟེ་སྙམ་ནས་གཞན་དག་ཀྱང་དེ་ལ་འགོད་པ་དང་། བདག་ནི་ཕན་བྱེད་གཞན་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བདག་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ གཞན་ལ་ཕན་པར་བྱེད་ལ།གཞན་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པ་ཇི་སྟེ་སྙམ་ནས་གཞན་དག་ཀྱང་དེ་དགོད་པའི་ཚུལ་གྱིས་བདག་ཉིད་འབའ་ཞིག་དེ་ལྟར་གནས་པ་ལ། བདག་ལ་ཕྲག་དོག་ཅིས་མི་བྱེད་དེ། གཞན་དག་ཀྱང་དེ་ལ་དགོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་བས་ན་གཞན་ལ་ཕན་ གདགས་པའི་དོན་དུ་བདག་གི་བདེ་བ་ལ་མི་ལྟ་ཞིང་དེ་ཡལ་བར་བོར་བའི་སྒོ་ནས་བདག་བདེ་བ་ལ་དང་བྲལ་གྱིས་ཏེ།གཞན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་བསལ་བའི་དོན་དུ་བདག་གིས་དཀའ་བ་སྤྱད་པའི་སྒོ་ནས་བདག་ལ་སྦྱོར་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་སྤྱོད་ལམ་ཐམས་ཅད་དུ་བདག་དང་གཞན་བརྗེ་བར་མི་ བྱེད་པའི་ཉེས་པ་བསལ་ཕྱིར་ལྷན་ཅིག་རྗེས་སུ་སྤྱོད་པའི་ཤེས་བཞིན་གྱིས་བརྟག་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་ན།རེས་འགའ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །ཅི་ནས་ཀྱང་གཞན་གྱི་ཉེས་པ་བདག་གིས་དང་དུ་བླང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པས། གཞན་གྱི་ཉེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ སྨོས་ཏེ།གཞན་གྱིས་ཉེས་པ་བྱས་ཀྱང་བདག་གིས་ཉེས་པ་ལྟར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འོན་ཏེ་གཞན་གྱི་ཉེས་པ་བཞིན་དུ་རང་གི་ཉེས་པ་ཡང་བཅབ་པར་བྱའམ་ཞེན་མ་ཡིན་ཏེ། བདག་གི་ཉེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །བདག་མཐོ་བ་བསལ་ནས། གཞན་མཐོ་ བར་བྱ་བའི་ཕྱིར།གཞན་གྱི་གྲགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །ཅི་ནས་ཀྱང་གཞན་མཐོ་ཞིང་བདག་དམའ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བདག་ནི་བྲན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དྲུག་གསུངས་ཏེ། མདོར་ན་ཐ་མལ་པའི་སྤྱོད་ལམ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་། སྤྱོད་ ཡུལ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་མདོ་ལས་གསུངས་པའི་ཚུལ་དུ་གཞན་གྱི་དོན་དུ་བསྔོ་ཞིང་བྱེད་ན་སྡོམ་པ་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་དགེ་བའི་ལས་ལ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཏེ།དེ་བས་གྲལ་གྱི་ཐ་མ་ལྟར། །དོན་རྣམས་ཀུན་ལ་བཀོལ་བར་གྱིས། །ཞེས་བྱ་བ་དངོས་སུ་གཞན་གྱི་བང་ཆེན་ལ་སོགས་པ་ཞེས་ བྱེད་པ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་ཏེ།མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དུ་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ནི་སྐྱོན་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གི་ཡོན་ཏན་གཞན་ལ་བསྒྲགས་པར་གྱུར་ན་དྲེགས་པ་དང་ང་རྒྱལ་སྐྱེ་བའི་སྐྱོན་འབྱུང་བས་བསྒྲགས་པར་མི་བྱ་སྟེ། བཅབ་པར་བྱའོ་ ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ད་ནི་མདོར་བསྡུས་ནས་སྔོན་གྱི་དུས་སུ་བདག་བདེ་བར་བྱ་བའི་དོན་དུ། གཞན་ལ་གནོད་པ་བྱས་པ་དེ་ད་ཕྱིན་ཆད་ནི་དེའི་ལན་གྱི་ཚུལ་དུ་གཞན་པ་བྱ་བ་དེ། བདག་གིས་དང་དུ་བླང་བར་བྱའོ་ཞེས། མདོར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། སེམས་ཅན་རྣམས་ ཀྱི་དོན་དུ་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་དང་།དེ་དག་འགྲུབ་པར་བྱེད་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་དུ་བླང་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

无论如何也要以嫉妒心对待自己，怎样呢？为了让他人快乐，放弃自己的快乐而给予他人，或者放弃自己的高位，为了让他人升高而赞美他人，或者放弃自己对他人的利益，让他人布施和给予。如经中所说：'从那里取得资具后布施'等等。
如此，'自己快乐'是从资具方面而言，'自己高'是从功德方面而言，'自己利益'是从帮助方面而言。或者'自己快乐'等是指如同自己住于三律仪中那样，也要安置他人于律仪中。
'自己快乐他人不快乐'是指自己因住于律仪戒而获得心安乐，而他人不快乐，因此要安置他人于此；'自己高他人低'是指自己因具足集善法功德而高，而他人不是如此，因此也要安置他人于此；'自己利益他人不是'是指自己以利益众生的戒律而利益他人，而他人不是如此，因此也要安置他人于此。
为何不对自己生起嫉妒心呢？应当也要安置他人于此。因此，为了利益他人，不顾自己的安乐而放弃它，使自己远离安乐，为了除去他人的痛苦而自己承受艰难。
又为了断除一切行为中不与他人交换的过失，应当以正知观察共同行为，所以说'有时'等。因为应当接受他人的过失，所以说'他人的过失'等，意思是即使他人造作过失也要如同自己的过失一样对待。
但是不应该像隐藏他人过失那样隐藏自己的过失，所以说'自己的过失'等。为了除去自己的高傲，使他人升高，所以说'他人的名声'等。为了使他人升高而自己低下，所以说'自己如仆人'等六种。
总之，即使是一切平常的行为，如果按照《行境清净经》所说的方式为他人而回向和行持，更何况是三律仪所摄的善业。因此'如同最下座位，应当承事一切事'，这不是实际上做他人的使者等，因为做不到，也因为那样不能成办一切众生的利益。
'这是有过患的'是指如果宣扬自己的功德给他人，会生起傲慢和我慢的过患，所以不应宣扬而应隐藏。
现在总结，从前为了自己的安乐而损害他人，从今以后要以报答的方式接受他人的伤害，所以说'总之'等。意思是为了众生而接受成就种种善根的痛苦。

།འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། གཉའ་བོ་དྲག་པོ་གཉའ་ཕུད་པའི་ཚུལ་དུའམ། གླེགས་བམ་ཁ་ཅིག་ལས་གཉའ་ཐག་ཅེས་འབྱུང་ སྟེ།དེའི་ཚེ་གཉའ་ཐག་འགྱུར་བའི་ཚུལ་དུ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཚུལ་དེ་བཞིན་དུ་བདག་གི་སེམས་དེ་ཡང་རང་གི་དོན་བྱེད་པའི་ལས་ལ་ཤེད་སྐྱེད་པར་མི་བྱའོ། །འོན་ཀྱང་བག་སར་བཞིན་དུ་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་། འཇིགས་པ་སྟེ་ཁྲེལ་ཡོད་པ་གཉིས་ཀྱི་གཉའ་བའམ་གཉའ་ཐག་ གིས་བསྡམས་ཏེ་གཞག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ལྟར་མ་བྱས་པའི་ཉེས་དམིགས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས། འོན་ཏེ་དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དེ་ལྟར་འདས་པའི་དུས་སུ་རང་གི་དོན་བྱས་པར་གྱུར་ཀྱང་ཕྱིན་ཆད་དུ་རང་གི་དོན་མི་བྱའི་གཞན་གྱི་དོན་ལ་འབད་པར་བྱ་ བའི་རང་གི་དོན་བྱས་པའི་ཉེས་དམིགས་དང་།གཞན་གྱི་དོན་བྱས་པའི་ཕན་ཡོན་གྱི་སྒོ་ནས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཁྱོད་ཀྱིས་ཁོ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཞི་སྨོས་ཏེ། ཁྱོད་ཀྱི་རྩ་ཡང་ཀུན་ཤེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་སྟེ། ངན་སོང་དུ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་རང་གི་དོན་བྱེད་པར་འདོད་པ་བཅོམ་པ་ དང་།ངན་སོང་དུ་འགྲོ་བའི་ཐབས་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ལྷག་མ་ནི་གོ་སླའོ། །ད་ནི་བདག་དང་གཞན་དུ་བརྗེ་བར་བྱ་བའི་དོན་ཉིད་དང་། དེའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་མཇུག་བསྡུ་བའི་ཕྱིར། དེ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། བདག་གི་བདེ་བ་ཡལ་བར་བོར་ཏེ། གཞན་དག་བདེ་བར་བྱས་ཤིང་གཞན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་བསལ་བའི་དོན་དུ་བདག་གི་སྡུག་བསྔལ་དང་དུ་བླངས་ན་དུས་དེའི་ཚེ་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར། བདག་དང་གཞན་དུ་འགྲུབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བསྟན་བཅོས་ཀྱི་མིང་གི་དོན་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །བརྩོན འགྲུས་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་ལེའུ་དྲུག་པའི་བཤད་པ་རྫོགས་སོ།། །།བརྩོན་འགྲུས་དང་ལྡན་པ་ལ་བསམ་གཏན་འབྱུང་ཞིང་། སེམས་མཉམ་པར་གཞག་པ་ལས་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོ་ལྷག་མཐོང་འབྱུང་བས། ལྷག་མཐོང་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེའི་རྒྱུ་བསམ་གཏན་བསྐྱེད་པའི་དོན་དུ། ཞི་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལེའུ་བདུན་པ་གསུངས་ཏེ། ཞི་གནས་རབ་ཏུ་ལྡན་པའི་ལྷག་མཐོང་གིས། །ཉོན་མོངས་རྣམ་པར་འཇོམས་པར་ཤེས་བྱས་ནས། །ཞེས་བྱ་བས་ནི་གང་གི་དོན་དུ་ཞི་གནས་བཙལ་བ་བསྟན་ཏོ། །ལྷག་མས་ནི ཇི་ལྟར་བཙལ་བ་བསྟན་ཏེ།ཞི་གནས་ཀྱི་ཚོགས་ལ་གནས་པར་བྱ་བ་དང་། ཚོགས་ལ་གནས་པ་དེས་མཉམ་པར་གཞག་པའི་གནས་སྐབས་སུ་ཇི་ལྟར་བཙལ་བར་བྱ་བ་དང་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་ཏེ། སྔ་མ་ཞི་གནས་ཀྱི་ཚོགས་ལ་གནས་པར་བྱ་བ་ལ། འཇིག་རྟེན་ལ་ཆགས་པ་སྤང་ པ་དང་དགོན་པར་གནས་པར་བྱ་བ་གཉིས་ལས།དེ་ལ། དང་པོའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དེ་ཡང་ནི། །འཇིག་རྟེན་ཆགས་པ་མེད་ལ་མངོན་དགས་འགྲུབ། །ཅེས་བྱ་བས་ནི་མདོར་བསྟན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་ལ་ཆགས་པ་ནི་དགོན་པར་གནས་པ་ལ་སོགས་པས་མི་འགྲུབ་པས་ཞི་གནས་ཐོབ་པར་ མི་འགྱུར་ལ།དེ་ལས་བཟློག་པས་ནི་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ད་ནི་དེ་ཉིད་རྒྱས་པར་བཤད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། གཉེན་འདུན་ལ་སོགས་པ་ལ་ཆགས་པ་སྤང་བ་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་བརྒྱད་ལ་ཆགས་པ་སྤང་བ་གཉིས་ལས་རེ་ཞིག་དང་ པོའི་དབང་དུ་བྱས་ནས།མི་རྟག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཆགས་པར་བྱེད་པ་མི་རིགས་ལ། གཉེན་ལ་སོགས་པ་ཡང་མི་རྟག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཆགས་པར་བྱ་བར་མི་རིགས་ཏེ། མྱུར་དུ་འབྲལ་བར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་བསམ་པའོ། །ད་ནི་གཉེན་ལ་སོགས་པ་ལ་ལྷག་པར་ཆགས་པའི་ཉེས་ དམིགས་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས།དེ་ལ་ལྷག་པར་ཆགས་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར། དེས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དེ་ལ་ལྷག་པར་ཆགས་པའི་རྒྱུ་སྡུག་པ་སྟེ་ཡིད་དུ་འོང་བའི་དངོས་པོ་མཐོ་རིས་དང་ཐར་པ་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའི་དོན་ཏོ།

这是说明：就像强壮的牛被套上轭或者如同某些经典中所说的'轭绳'，意思是像套上轭绳一样。以这种方式，自己的心也不应对为自己谋利的事情产生勇猛精进。相反，应该像驯服的牛一样，用惭愧二者的轭或轭绳约束而安置。
为了说明不这样做的过患，因此说'然而如此'等。即使过去为自己谋求利益，从今以后不应为自己谋求利益而应该努力为他人谋求利益。为了通过说明为自己谋求利益的过患和为他人谋求利益的功德来阐明这一点，所以说出'你对我'等四个偈颂。'你的根本也应当了知'是指因，即摧毁想为自己谋求利益这个投生恶趣的因，也就是说没有投生恶趣的方法。其余易于理解。
现在为了通过说明自他相换的意义本身及其功德来作结，所以说'如是'等。舍弃自己的安乐，为了使他人安乐并为了遣除他人痛苦而承担自己的痛苦，那么在那个时候，由于能成办自他二者的利益，所以应当成办自他。论典的名义如前。
精进品第六释毕。由于具足精进则生起禅定，由心等持而生起对治烦恼的胜观，为了生起胜观，为了生起其因禅定，所以宣说以'止'为开始的第七品。'知道具足止的胜观，能够降伏烦恼'，这是说明为什么要寻求止。其余说明如何寻求，即通过安住于止的资粮和安住于资粮者在等持时如何寻求这两者来说明。
前者安住于止的资粮中，有断除对世间的贪著和住于寂静处两者。关于这点，首先就前者而言，'彼亦于，无世间贪著而得成就'，这是略说。由于对世间的贪著不能通过住于寂静处等而成就，所以不能获得止，与此相反则能成就，这是其意义。
现在为了广说这一点，有断除对亲友等的贪著和断除对世间八法的贪著两者。首先就前者而言，由于是无常的缘故，贪著是不合理的，亲友等也是无常的缘故不应贪著，应当思维很快就会分离。现在为了通过说明过分贪著亲友等的过患来断除对此的过分贪著，所以说'由此'等。说明由于过分贪著的因即可爱的、悦意的事物而不能获得善趣和解脱。

།གཞན་ཡང་གཉེན་ལ་སོགས་ པ་དེ་མཐོང་བའི་ཚེ་ན་ནི་མཐོང་ན་ཅི་རུང་དུ་སྙམ་ནས་ཡིད་དགའ་བར་མི་འགྱུར་ཞིང་།དེའི་དབང་གིས་ཡིད་ཀྱང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་མཉམ་པར་འཇོག་པར་མི་འགྱུར་ལ། འོ་ན་མཐོང་ན་ཕན་ནམ་ཞེ་ན། མཐོང་ཡང་ངོམས་པར་མི་འགྱུར་བས། སྔ་མ་བཞིན་དེ་སྔར་མ་ཕྲད་པའི་གནས་སྐབས་ བཞིན་དུ་ད་རུང་ཡང་མ་བྲལ་ན་ནི་ཅི་མ་རུང་སྙམ་པའི་སྲེད་པས་གདུང་བར་འགྱུར་རོ།།ཉེས་དམིགས་གཞན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཀུན་ནས་སྒྲིབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་རྐྱེན་གྱིས་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་མི་སེམས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཐ་མར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཆི་བའི་དུས་སུ་འགྱོད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དོན་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བ་མ་བརྩམས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཇིག་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མི་འཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐལ་བ་མཉམ་སྦྱོང་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག པའི་ཕྱིར་རོ།།དགའ་བའི་གནས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགའ་བར་བྱེད་པའི་གནས་སོ། །གཞན་ཡང་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཕན་པར་སྨྲས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཕན་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བའི་ལས་སོ། །བཟློག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་ དེ་དག་གོ།།ལྷག་མ་ནི་གོ་སླའོ། །རེས་འགའ་ཕྲད་པའི་ཚེ་ཇི་ལྟར་བྱ་སྙམ་པ་ལ། ཕྲད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་དོན་ཙམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གདམས་ངག་འཚོ་བའི་རྐྱེན་ཙམ་མོ། །ཀུན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱིན་བདག་ལ་སོགས་པ་ལའོ། །ད་ནི་གཉིས་པ་ འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་བརྒྱད་ལ་ཆགས་པ་སྤང་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས།དེའི་ཉེས་དམིགས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བདག་ནི་རྙེད་མང་བཀུར་སྟི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །འོ་ན་ཇི་ལྟར་སྤང་བར་བྱ་ཞེ་ན། འདི་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། མི་རྟག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ།དེ་བས་ན་དེ་དག་དང་རྟག་ཏུ་འགྲོགས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྟོད་པ་དང་སྨོད་པ་ལ་དགའ་བ་དང་མི་དགའ་བ་སྤོང་བའི་ཕྱིར། བདག་ལ་སྨོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བདག་ལ་སྟོད་པའམ་སྨོད་པར་ བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི།ཁ་ཅིག་དེ་ལྟར་བྱེད་པ་ཙམ་གྱིས་དགའ་བའམ། མི་དགའ་བར་བྱ་རིན་ཆེན་མི་ཆོག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཡིན་སྙམ་པ་ལ་སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། མོས་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སེམས་ཅན་རྙེད་པ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་དེ་དག་དང་འགྲོགས་པ་སྤང་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ད་ནི་ཞི་གནས་ཀྱི་ཚོགས་ལས་གཉིས་པ་དགོན་པར་བྱ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དགོན་པར་གནས་པའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པ་ལ། དང་པོ་གྲོགས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཕན་ཡོན་གྱི་དབང་དུ་ བྱས་ནས།ནགས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་ལ་ལྷག་པར་ཆགས་པ་མི་སྐྱེ་བའི་ཕན་ཡོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས། ཕུག་གམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། རྒྱབ་ཏུ་མི་ལྟ་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕྲོག་པ་དང་། བསད་པའི་འཇིགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ནགས་ཚོལ་བའི་ཞེན་པ་དང་། སྤོང་མི་ནུས་པའི་ཞེན་པ་མེད་པའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ས་ཕྱོགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །ལོངས་སྤྱོད་ཕྲོགས་ཀྱིས་དོགས་པ་དང་། ལུས་ཀྱི་མི་མཛེས་པའི་གནས་གཞན་གྱིས་མཐོང་བར་དོགས་པའི་འཇིགས་པ་མེད་པའི་ཕན་ཡོན བསྟན་པའི་ཕྱིར།ལྷུང་བཟེད་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །ཕྱིའི་ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་བའི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བསྒོམ་པར་འགྱུར་བའི་སྒོ་ནས། ལུས་ལ་རྟག་པ་དང་གཙང་བ་ཉིད་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་བསྐྱེད་པ་ བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དུར་ཁྲོད་ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དང་པོས་ནི་གཞན་ཤི་བའི་ལུས་མཐོང་བ་སྤྱིའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སྟོན་ཏོ། །གཉིས་པས་ནི་ཤི་ནས་ཞག་བདུན་ལོན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སྟོན་ཏོ། །ལུས་འདི་གཅིག་པུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་དགོན་པར་ གནས་པའི་ཚེ་གཉེན་འདུན་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་བའི་རྒྱུས་ཡིད་མི་བདེ་བ་སྤང་བའི་ཕྱིར་གཉེན་པོ་ཇི་ལྟར་བསྒོམ་པ་བསྟན་ཏོ།

再者，当见到亲眷等人时，不应想着'见到他们有什么好'而生欢喜，也不会因此而使心专注于禅定。那么，见到他们有益处吗？即使见到也不会满足，如同之前未曾相遇时一样，仍会因'为何不能不分离'的贪恋而受煎熬。
为显示其他过患，说'对诸有情'等。'遍覆'是说因此缘故不思维轮回的痛苦。'最后'是说临终时会生悔意。'无义'是说未修善法。'毁坏'是说不能获得涅槃。'同分相应'是说随顺不善业。'欢喜处'是指令人欢喜之处。
又为显示凡夫之相，说'若说利益'等。'善业'即是利益。'违背'即是他方。其余易解。
思及偶尔相遇时如何，说'若遇'等。'仅为法义'即是仅为教诫生活之缘。'一切'即是施主等。
现在第二，为断除对世间八法的贪著，为显示其过患，说'我得众多恭敬'等。那么应如何断除呢？说'此等'等。意为'是无常的'，因此不应与之常相伴随。
为断除对赞誉和诽谤的欢喜与不悦，说'诽谤我'等。意为并非一切有情都在赞誉或诽谤我，仅因少数如此行事而生欢喜或不悦是不值得的。为何如此？说'有情'，意为因为有不同的意乐。
'有情获得'等是说应当断除与彼等相处。
现在关于止的资粮中第二依止寂静处，为显示住于寂静处的功德，首先就同伴的功德而言，说'林中'。为显示不生对身体和受用的过度贪著的功德，说'山洞'等。'不顾后顾'是说无有被抢夺和杀害的恐惧。
为显示无有寻找住处的执著和无法舍弃的执著的功德，说'地方'等。为显示无有财物被抢的担忧和身体不雅处被他人见到的担忧的恐惧的功德，说'钵盂'等。
为显示对外身修习身随念住，以此作为断除执著身体为常和清净的烦恼的对治，说'尸林'。第一偈显示见到他人死尸的总说。第二偈显示死后七日的情况。
'唯此一身'等是显示住于寂静处时，因与亲眷等别离而生起的不悦，应如何修习对治。

རྐྱེན་གང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་གཉེན་པོ་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་བར་མི་ཕོད་པའི་གཉེན་པོ་བསྒོམ་པ་བསྟན་ཏོ། །ལུས་འདི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པས་ནི་དགོན་པར་གནས་པའི་ཚེ་གཉེན་ལ་སོགས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་མི་འགྲོགས་པའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་ཏོ།།དེ་བས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཕན་ཡོན་བརྟག་པའི་སྒོ་ནས་དགོན་པར་གནས་པར་བྱ་བར་གདམས་པ་བསྟན་ཏོ། །ད་ནི་ཚོགས་ལ་གནས་པ་དེས་མཉམ་པར་འཇོག་པའི་སྐབས་སུ་ ཇི་ལྟར་བཙལ་བར་བྱ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བསམ་པ་གཞན་གྱི་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།བསམ་པ་གཞན་ནི་ཞེས་པ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་སྒྲིབ་པ་ལྔའོ། །བདག་ལ་སེམས་པས་ཞེས་བྱ་བས་ནི་བདག་ཅིའི་ཕྱིར་དགོན་པར་འོངས་ཞེས་བྱ་བསམས་ནས་བདག་ནི་སྒྲིབ་པ་སྤང་བའི་དོན་དུ་ འོངས་སོ།།མཉམ་པར་གཞག་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒོད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་མཐོ་བ་དང་། བྱིང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དམའ་བ་སྤང་བའི་སྒོ་ནས་སོ། །དུལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ལས་སོ། །ད་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་སྒྲིབ་པ་ལྔ་ལས་འདོད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤང་བའི་ ཉེས་དམིགས་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས།དེ་སྤང་བར་བྱ་བ་མདོར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འཇིག་རྟེན་འདི་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དེ་དག་ཉིད་རྒྱས་པར་བཤད་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་དང་པོར་འདོད་ལྡན་ངན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྒས་ན་འདོད་པས་ཅི་ཞིག་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ཚེ་འདིའི་ཉེས་དམིགས་བསྟན་ ཏེ།ཚིག་གི་དོན་ནི་གོ་སླའོ། །ད་ནི་ཚེ་འདི་དང་ཕྱི་མའི་ཉེས་དམིགས་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་དེ་སྒྲུབ་པའི་དོན་དུ། དལ་འབྱོར་ཆུད་ཟོས་པར་བྱས་པའམ། དེ་ཆུད་ཟ་བར་མི་བྱ་བ་གདམས་པ་ཟུར་གྱིས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདོད་ལྡན་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །ད་ནི་ འདོད་པ་ལ་ཞེན་པ་སྤངས་ཏེ་དེ་བས་ཤིན་ཏུ་ཚེགས་ཆུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར།ཐར་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་དོན་ལ་འབད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །འོན་ཏེ་འདོད་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཇི་ཙམ་དུ་ཉེས་དམིགས་ཆེ་བས་དེ་སྤང་བར་བྱ་ཞེ་ན། དེའི་དཔེ་མེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདོད་པ་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། །དེ་དག་གིས་ནི་ཚེ་འདིའི་སྲོག་འཕྲོག་པར་བྱེད་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི། ཚེ་ཕྱི་མར་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པར་ལྟུང་བར་བྱེད་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་དུ་བསམ་པའོ། །དེ་ལྟར་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡོ་བྱད་ལ་འདོད པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤང་བར་བསྟན་ནས།ད་ནི་ནང་སེམས་ཅན་ལ་འདོད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤང་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདོད་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །རེག་བྱ་ཤིན་ཏུ་འཇམ་པ་ཤིང་ལ་སོགས་པར་ཡང་ཉལ་པོ་བྱ་བར་མི་རུང་ཞེས་བསམས་ནས། དེ་ལ་ཆགས་པར་ མི་བྱེད་ན།དེའི་ཚེ་སེམས་ལ་ཡང་རེག་བྱའི་སྒོ་ནས་ཅིའི་ཕྱིར་ཆགས་པར་བྱེད་དེ། ཆགས་པར་བྱར་མི་རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ད་ནི་གོས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཆགས་པར་བྱར་མི་རིགས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གང་ལ་གཡོགས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། སྔ་མ་ལས་ངན་པར་ གྱུར་པ་མེད་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་པའི་བསམ་པའོ།།ཅིའི་ཕྱིར་འདོད་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བླ་ལྷག་ཏུ་བཟང་བར་གྱུར་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ། །དེ་ནི་མི་གཙང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཆགས་པར་བྱ་བར་མི་རིགས་པར་བསྟན་པ་ནི། གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་སྨོས་ཏེ།ཡན་ལག་གི་དོན་ནི་གོ་སླའོ། །ད་ནི་དྲིའི་སྒོ་ནས་ཆགས་པར་མི་རིགས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ལུས་ལ་བསྐུས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་པའོ། །ད་ནི་རྨུགས་པ་དང་གཉིད་སྤང་བའི་ཕྱིར། བདག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། བག་ཡོད་གཏམ་ ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྨུགས་པ་དང་གཉིད་ཀྱི་གཉེན་པོར་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཕན་ཡོན་དང་།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཆེ་བའི་ཡོན་ཏན་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ལ་སོགས་པའོ།

以'何种因缘'等词，说明修习对治不忍离开亲友等的对治法。
以'此身'等词，说明住于寂静处时不与亲友等共处的功德。
以'因此'等词，说明通过观察功德而劝导应当住于寂静处。
现在，对于住于众中者，就入定时应当如何寻求的情况，从而说'他想'等。'他想'是指禅定的五种障碍。
以'思维自己'是指思维'我为何来到寂静处'，我是为了断除障碍而来。
'为入定'是指通过断除掉举相的高和昏沉相的低。'为调伏'是指从烦恼中。
现在，为了通过显示过患而略说应当断除禅定五障中的欲望分别念，而说'此世间'等。
为详细解说这些，从'首先恶欲者'到'老时欲何为'说明今生过患，词义容易理解。
现在，通过总说今生来世过患，为成办此事，间接说明暇满已浪费或不应浪费暇满的教诫，而说'对诸具欲者'等。
现在，为了说明应当断除对欲的执著，更加轻易地获得解脱，应当精进于解脱之事，而说'欲望'等。
若问对欲的执著有多大过患而应当断除，为显示其无比，而说'对诸欲'等。这些仅能夺取今生性命，认为来世不能堕入地狱等。
如是说明断除对外物的欲望分别念后，现在为说明断除对内有情的欲望分别念，而说'具欲者'等。
思维即使对极其柔软的木等触感也不应行淫，既然不应贪著彼等，那么为何要通过触感而贪著心呢？意思是不应贪著。
现在为显示不应从衣服方面贪著，而说'若覆盖'等。认为没有比前者更差的。
'为何贪著'是指认为没有更好的。
为显示因为是不净故不应贪著，而说'若是'等，支分义容易理解。
现在为显示不应从香方面贪著，而说'涂身'等。
现在为断除昏沉睡眠，而说'我'等。'正念语'是指作为昏沉睡眠对治的禅定功德，以及忆念如来殊胜功德等。

།འོན་ཏེ་བསམ་གཏན་གྱི་སྒྲིབ་པ་ལྔ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནམ། འདིར་འདོད་པ་ལ་འདུན་པ་དང་། གཉིད་སྤང་བ་འབའ་ ཞིག་བཤད་ཀྱི་གཞན་དག་ཅིའི་ཕྱིར་མ་བཤད་ཅེ་ན།རྒོད་པ་སྤང་བ་ནི་འདོད་པ་ལ་འདུན་པ་སྤང་བའི་ཐབས་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་ཉིད་ཀྱིས་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་དང་། འགྱོད་པ་སྤང་བ་ནི་ལེའུ་གཉིས་པར་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བླང་བའི་ཆོ་ག་ཇི་སྐད་བཤད་པ་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པར་བླངས་པས་སྡོམ་པ་ ལེགས་པར་མགོན་ནས་སམ་སྙམ་པའི་འགྱོད་པ་ཡང་མི་འབྱུང་ལ།ལེའུ་གསུམ་པ་དང་བཞི་པར་སྡོམ་པ་བསྲུང་བའི་ཐབས་ཇི་སྐད་བཤད་པ་བཞིན་དུ་བསྲུང་བའི་ཕྱིར། ལེགས་པར་མ་བཤགས་སམ་སྙམ་པའི་འགྱོད་པ་ཡང་མི་འབྱུང་ཞིང་རེས་འགའ་ལྟུང་བ་འབྱུང་ཡང་ལེའུ་གཉིས་པར་ སྡུག་པ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བའི་ཐབས་ཇི་སྐད་བཤད་པ་དང་།ལེའུ་གསུམ་པར་ཉེས་པ་བྱུང་བ་རེ་རེ་ཞིང་། བྱང་བ་ལ་སོགས་པ་ཇི་སྐད་བཤད་པ་བཞིན་དུ། སྡིག་པ་རྣམ་པར་སྦྱང་བའི་ཕྱིར་ལྟུང་བ་བྱུང་བ་ལེགས་པར་མ་བཤགས་སམ་སྙམ་པའི་འགྱོད་པ་ཡང་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དང་། གནོད་ སེམས་སྤང་བ་ནི་ལེའུ་ལྔ་པ་ལས་བཤད་ཟིན་པའི་ཕྱིར་དང་།ཐེ་ཚོམ་སྤང་བ་ནི་ལེའུ་བརྒྱད་པ་ལས་སྟོན་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་འདིར་མ་བཤད་དོ། །ད་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་སྒྲིབ་པ་མ་སྤངས་པའི་ཉེས་དམིགས་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས། སྒྲིབ་པ་གཉིས་སྤང་བའི་དོན་དུ་བསམ་གཏན་གྱི་སྒྲིབ་པ་ལྔ་ སྤངས་ཏེ།སེམས་མཉམ་པར་གཞག་པར་བྱ་བར་གདམས་པའི་ཕྱིར། རྒྱལ་སྲས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །བསྟན་བཅོས་ཀྱི་མིང་གདགས་པ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །བསམ་གཏན་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ལེའུ་བདུན་པའི་བཤད་པ་རྫོགས་སོ།། །། ད་ནི་སེམས་མཉམ་པར་གཞག་པའི་གང་ཟག་དེས་གོ་འཕང་ཁྱད་པར་ཅན་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ། ཤེས་རབ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལེའུ་བརྒྱད་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་གང་ལ་བརྟེན་ཏེ་བསྐྱེད་པར་བྱ་ཞེ་ན། བསམ་གཏན་གྱི་ལེའུར་ཞི་གནས་ཀྱི་ཚོགས་ག་ལ་གནས་ཏེ། ཞི་གནས བསྒོམ་པར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་བསྡོགས་པ་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་གང་གི་དོན་དུ་བསྡོགས་ཤེ་ན།བདག་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་ཤེས་རབ་སྐྱེད་པའི་དོན་དུ་བསྡོགས་ཏེ། གང་དུ་བསམ་གཏན་བསྟན་པའི་ལེའུར། ཞི་གནས་རབ་ཏུ་ལྡན་པའི་ལྷག་མཐོང་གིས། །ཉོན་མོངས་རྣམ་པར་ འཇོམས་པར་ཤེས་བྱས་ནས།།ཐོག་མར་ཞི་གནས་བཙལ་བྱ་ཞེས། དེ་སྐད་དུ་བསྡོགས་པ་དེ་བས་ན་བདག་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་བདེ་བ་འདོད་པས། དེ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་ཤེས་རབ་བསྐྱེད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་བདག་གི་དོན་ཏོ།།བདེ་བ་ནི་གཞན་གྱི་དོན་ཏོ། །ཡང་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་སྤངས་པའོ། །བདེ་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་སོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་ངེས་པར་ལེགས་པའོ། །བདེ་བ་ནི་མངོན་པར་མཐོ་བའོ། །དེ་ལྟར་བསམ་གཏན་ལྡན་པ་དེས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་བདེ་བ་ཐོབ་པར་བྱ་ བའི་དོན་དུ་ཤེས་རབ་གང་བསྐྱེད་པར་བྱ་སྙམ་པ་ལ།དོན་དམ་པ་དང་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདིས་ནི་ཡུལ་བདེན་པ་གཉིས་ལ་དམིགས་པའི་ཤེས་རབ་དེ་བསྐྱེད་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་ཏེ། བཤད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་གི་ལྷག་མའོ། ། དེ་དག་གི་སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་སྙམ་པ་ལ་དོན་དམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དོན་དམ་བློའི་སྤྱོད་ཡུལ་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བློ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚོན་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི། སྒྲའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ་མདོ་ལས་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ནི་གང་ལ་སེམས རྒྱུ་བ་ཡང་མེད་ན།ཡི་གེ་རྣམས་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཞེས་འབྱུང་བ་དང་། ཡང་ལྷའི་བུ་དོན་དམ་པར་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ནི་ཐ་སྙད་ཐམས་ཅད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ཏེ། མ་སྐྱེས་པ་མ་འགགས་པ་བརྗོད་པ་དང་བྲལ་བ་ཤེས་པ་དང་། ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།

然而，禅定障有五种，为何在此只说贪欲和睡眠，而不说其他的呢？因为掉举的对治，通过前面所说的对治贪欲的方法就能成就；悔恨的对治，如第二品中所说的正受戒法，通过如法受持，就不会生起'是否善加守护'的悔恨，又如第三品和第四品中所说的守护戒律的方法，通过如法守护，也不会生起'是否善加守护'的悔恨，即使偶尔有犯戒，如第二品中所说的净除罪业的方法，以及第三品中所说的每一次过失的忏悔等方法，通过如法净除罪业，也不会生起'是否善加忏悔所犯过失'的悔恨；害心的对治在第五品中已经说过；疑惑的对治将在第八品中说明，所以此处未说。
现在为了显示未断除禅定障的过患，为了断除两种障碍，应断除五种禅定障，为了教导应当令心等持，故说'佛子'等。论典的命名如前。此为'禅定品'，第七品释毕。
现在为了使等持心的补特伽罗获得殊胜果位，为了生起智慧而宣说第八品。对此，若问依何而生起？在禅定品中已说依止止的资粮，劝导修习止。这一切所说为何目的？为了在自他相续中生起智慧而说，如禅定品中所说：'应知具足止的胜观，能够摧毁诸烦恼，故应首先寻求止。'因此，为了自他相续获得涅槃和安乐，应当生起智慧。
其中，涅槃是自利，安乐是利他。或者说，涅槃是断德，安乐是智德。涅槃是决定胜，安乐是增上生。如是，具足禅定者为了获得涅槃和安乐，思惟应当生起何种智慧时，说'胜义及'等。此说明应当生起缘二谛为境的智慧。'说'即是如来所说，为词之余。
若问彼等各自相状如何，则说'胜义'等。'胜义非心行境'中，'心'仅是举例，应知也非语言境界。如经中说：'胜义谛中心尚不行，何况文字。'又说：'天子，就胜义而言，胜义谛超越一切言说，因为无生无灭，离言说，离能知所知。'

།འོན་ཏེ་དོན་དམ་པ་ཇི་ལྟར་བློའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། དོན་དམ་པར་ནི་རིག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡིན་ལ། རིག་པས་དཔྱད་ན་དངོས་པོ་གང་ཡང་མ་གྲུབ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ་མདོ་ལས། བློ་ཡིས་རྣམ་པར་གཞིགས་ན་ནི། །གཞན་དབང་མེད་ ཅིང་བརྟག་པའང་མེད།།ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་དང་། འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས་ཀྱང་། གང་ཅི་བརྗོད་པ་ཐམས་ཅད་ནི། །ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་རིག་བྱ། །སྟོང་པ་ཞེས་བྱ་དེ་ཡང་སྟོང་། །འདི་ལྟར་མི་སྟོང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་པ་ དང་།བདེན་པ་གཉིས་ལས། དེ་ཉིད་ཕྱིར་ན་དེ་སྟོང་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པས་གང་ལྟར་ཡང་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། རིག་པས་དཔྱད་ན་བློ་དང་སྒྲས་ཇི་ལྟར་ཡུལ་དུ་བྱར་མེད་དོ། །ཡང་ན་དོན་དམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་ལ། སྒྲོ་བཏགས་ པའི་སྤྲོས་པ་རྣམ་པར་ཆད་པ་ཙམ་དུ་ཟད་པས།དེ་ལ་ནི་བློ་དང་སྒྲས་ཇི་ལྟར་ཡང་ཡུལ་དུ་བྱར་མེད་ན། དགག་པ་ཙམ་ནི་ཅི་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། དེ་ལས་བཟློག་པ། བློ་དང་སྒྲ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པའི་བདེན་པ་གཉིས་བསྟན་པ་ལས། ཇི་སྐད་དུ་ལྷའི་བུ་ གལ་ཏེ།དོན་དམ་པར་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ཡུལ་གྱི་ངོ་བོར་གྱུར་ན་ནི། དེ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་གྲངས་སུ་མི་འགྲོའོ། །དེ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཉིད་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ། །ལྷའི་བུ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ ཡེ་ཤེས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པའི་ཡུལ་ལས་ཀྱང་ཡང་དག་པར་འདས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ་དང་།འཕགས་པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པས་བསྟན་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། དེ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་གང་ཞེ་ན། ཇི་སྙེད་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་གདགས་པ་དང་། ཡི་གེ་དང་ སྐད་དང་བརྡས་བསྟན་པ་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ།ཀུན་རྫོབ་ནི་ཇི་ལྟར་སྣང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་དུ་བསམ་པའོ། །ཞིབ་ཏུ་ནི་དབུ་མའི་བསྟན་བཅོས་གཞན་དག་ལས་ཀྱང་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འདིར་རྒྱ་མ་བསྐྱེད་དོ། །ད་ནི་དངོས་པོ་བདག་ ཉིད་ལ་ལོག་པར་རྟོག་པ་བསལ་བའི་སྒོ་ནས་དངོས་པོའི་བདག་ཉིད་དཔྱད་པར་བྱ་བར་མདོར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།དངོས་པོའི་བདག་ཉིད་བསྟན་མ་ཐག་པ་དེ་ལ་རྣལ་འབྱོར་པ་དང་།ཕལ་པ་དང་མཐུན་པས་ཕལ་པ་སྟེ། མདོ་སྡེ་པ་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་པ་ རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ།གཉིས་མེད་པའི་ཚུལ་དང་། གཉིས་ཀྱི་ཚུལ་དུ་མཐོང་སྟེ། དེ་ལ་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པས་འཇིག་རྟེན་ཕལ་པའི་འདོད་པ་སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་ཅིང་འཇིག་རྟེན་ཕལ་པ་ལས་གོང་མར་གྱུར་པ་འབྱོར་པའི་འདོད་པ་དེ་ནི། དེ་ལས་གོང་མར་གྱུར་པ་དབུ་མ་པའི་ ལྟ་བའི་ཁྱད་པར་གྱིས་སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་པས་དེའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་ལ་དཔྱད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ད་ནི་རེ་ཞིག་དེ་ཉིད་རྒྱས་པར་བཤད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་འོན་ཏེ་འཇིག་རྟེན་ཕལ་པའི་འདོད་པ་ནི། གང་དེ་ལྟར་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པས་ནི་ཇི་ལྟར་སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་ཅེ་ན། འཇིག་རྟེན་ཕལ་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་ཕལ་པ་མདོ་སྡེ་པ་ལ་སོགས་སོ། །དངོས་མཐོང་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའོ། །ཡང་དག་ཉིད་དུའང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་སྣང་བ་བཞིན་དུ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ཉིད་དུ་ཡང་དག་པར་རོ། །སྒྱུ་མ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ ནི་དེ་ལྟར་སྣང་བར་རོ།།ཇི་ལྟར་རྩོད་ཅེ་ན། གཟུགས་ལ་སོགས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ནི་སྤྲོས་པའི་བག་ཆགས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་དབང་གིས་མངོན་སུམ་ཉིད་དུ་འཁྲུལ་ནས་དེ་སྣང་བའི་ཚད་མས་འགྲུབ་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་གྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ རིགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་།གཅིག་དང་དུ་མ་ལ་སོགས་པའི་ཚད་མས་གནོད་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་མི་གཙང་བ་ལ་གཙང་བར་འཛིན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།

然而，对于胜义谛如何不是心识的行境这一问题，从胜义谛而言，是如理智慧，以智慧观察时任何事物都不成立。如经中所说：'以智慧详细观察时，既无依他起，也无遍计执。'圣者龙树也说：'一切所说的一切，应知自性皆空，所谓空性亦是空，如是无有不空者。'二谛论中说：'因此故非空。'等等，由于无论如何都不成立的缘故，以理智观察时，不能成为心识和语言的对境。
或者说，所谓胜义谛，仅仅是依他起相上遮遣增益的戏论而已，因此对于它，心识和语言无论如何都不能成为对境，因为仅仅是遮遣而已，故无任何所遮。与此相反，'心识和语言是世俗'，如圣者二谛教中所说：'天子，若从胜义谛而言，胜义谛若成为身语意的对境自性，则不能列入胜义谛的范畴，而只能成为世俗谛。天子，胜义谛是超越一切相智慧中最殊胜的境界。'
圣者无尽慧所说经中也说：'其中何为世俗谛？即一切世间言说施设、文字、语言、符号等所显示。'如是所说，世俗是如所显现的缘故。详细内容应当从其他中观论典中了知，此处不作广述。现在为了通过遣除对事物自性的错误分别而观察事物自性，为略说故而说'其中'。
对于刚刚所说的事物自性，瑜伽行者和凡夫相应的凡夫，即经部等世间二者，按其次第见为无二之理和二取之理。其中瑜伽行者破斥世间凡夫的观点，而高于世间凡夫的瑜伽行者的观点，则被更高的中观见解所破斥，因此应当观察其性相。
现在为广说此义，如果问：'世间凡夫的观点是如何被瑜伽行者破斥的？'而说'世间凡夫'等。世间凡夫即经部等。'所见事物'即色等。'以为真实'即如所显现般认为是外境实有。'如幻'即如是显现。
若问如何争论？说'色等'，此说明：色等是由戏论习气成熟力而错误地认为是现量，但不能由其显现的量来成立，因为无有成立它的正理，且为一多等量所破。如执不净为净一样。

།འོན་ཏེ་དེ་ལྟར་ན་འཕགས་པ་དོན་རྣམ་པར་ངེས་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ལས། གཟུགས་གང་ཞེ་ན། གཟུགས་ གང་ཡིན་པ་ཅིའང་རུང་སྟེ།དེ་དག་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དག་རྒྱུར་བྱས་པའོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ལུང་དང་འགལ་ལོ་ཞེ་ན། འཇིག་རྟེན་གཟུད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདི་སྐད་དུ་འདུལ་བར་འགྱུར་བའི་སྐྱེ་བོ་དག་གཟུད་པར་བྱ་བའི་ཆེད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་གྱི་ དངོས་སུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་བསྟན་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།དེས་ན་འགལ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །ཅི་དེ་ལྟ་བུའི་དཔེ་མཐོང་ངམ་ཞེ་ན། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ་འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས། རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་ པ་ཤིན་ཏུ་ཞི་བ་ཞེས་བྱ་བས་ལུང་བསྟན་པར་བྱ་བའི་སེམས་ཅན་འགའ་ཡང་མ་གཟིགས་ནས་སྤྲུལ་པ་ཞིག་སྤྲུལ་ཏེ།མྱ་ངན་ལས་འདས་སོ། །དེ་ནས་སྤྲུལ་པ་དེས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱ་བ་བྱས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དག་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ལུང་བསྟན་ཏེ། ཡོངས་ སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཚུལ་གྱིས།གདུལ་བྱའི་རྒྱུད་ལ་བསོད་ནམས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྤྲུལ་པ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ཕལ་པའི་འདོད་པ་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པས་ཇི་ལྟར་སུན་འབྱིན་པའི་ཚུལ་བསྟན་ནས། ད་ནི་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་ པའི་འདོད་པ་དབུ་མ་པས་ཇི་ལྟར་སུན་འབྱིན་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།གལ་ཏེ་སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་པ་སྟེ། གལ་ཏེ་སེམས་ཅན་འདི་དག་ཀྱང་དོན་དམ་པར་རང་བཞིན་མེད་པ་ཡིན་ན། སྒྱུ་མ་བཞིན་དུ་ཤི་བའི་རྗེས་ལ་ཡང་། མི་སྐྱེ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་དེ་ལྟ་མ་ ཡིན་ཏེ།སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་ཡོད་དོ་ཞེ་ན། ཐམས་ཅད་ཀུན་རྫོབ་ཡིན་པས་ཀུན་རྫོབ་ཐམས་ཅད་འཁོར་བ་ཡིན་པའི་ངེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྐྱེན་རྣམས་རྒྱུ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གང་གི་ཚེ་གཉེན་པོ་ཡེ་ཤེས་མ་སྐྱེས་པས་རྒྱུ་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་མ་ལོག་པའི་ཚེ་ནི་འབྲས་བུ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་ པོ་མི་ལྡོག་སྟེ།འཁོར་བར་འགྱུར་བ་དེའི་ཀུན་རྫོབ་དེ་ནི་འཁོར་བ་ཡང་ཡིན་ལ་གང་གི་ཚེ་གཉེན་པོ་སྐྱེས་པར་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་འགགས་ཏེ་འབྲས་བུ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་མི་འབྱུང་སྟེ། མི་འཁོར་བར་འགྱུར་བ་དེའི་ཚེ་ནི། སྐྱེ་འགག་གི་མཚན་ཉིད་ཀུན་རྫོབ་ཡིན་ ཡང་འཁོར་བ་མ་ཡིན་པས་ངེས་པ་མེད་པའི་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཡང་རྣལ་འབྱོར་པ་དག་ན་རེ། གང་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདི་སྐད་དུ་ཁྱོད་ཀྱིས་གོང་དུ། དོན་དམ་བློ་ཡི་སྤྱོད་ཡུལ་མིན། །བློ་དང་སྒྲ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཡིན། །ཞེས་སྨྲས་པས་དོན་དམ་པ་སེམས་ཉིད་ཀྱང་ངོ་བོ་ མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ལ།ཡུལ་ནི་ཇི་ལྟར་སྣང་བ་བཞིན་དུ་ཡོད་དོ་ཞེས་ཁས་བླངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་དམ་བཅས་པ་ལ་ཕན་ཚུན་འགལ་བའི་སྐྱོན་ཆགས་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གང་གི་ཚེ་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱང་དོན་དམ་པར་མེད་པ་ཡིན་ན་ནི། ཡུལ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་དེ་ཤེས་པ་གང་ལ་སྣང་ནས་ཇི་ལྟར་ སྣང་བ་ཉིད་དུ་ཡོད།འོན་ཏེ་ཡུལ་ཇི་ལྟར་སྣང་བ་བཞིན་དུ་ཡོད་ན་ནི་དེའི་ཚེ་དེ་གང་ལ་སྣང་བའི་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱང་ཡོད་པས་ཤེས་པ་དོན་དམ་པ་ཉིད་དུ་མི་འཐད་དོ་ཞེ་ན་ཉེས་པ་འདི་ནི་ཁྱོད་ལ་ཡང་མཚུངས་སོ་སྙམ་ནས། གང་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཁྱོད་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་དག་ཆོས་ཐམས་ ཅད་སེམས་ཙམ་ཉིད་དུ་ཁས་ལེན་པ་དེའི་ཚེ།ཡུལ་སྒྱུ་མ་ཙམ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར། ཤེས་པ་དོན་དམ་པར་ཡོད་པར་ཡང་མི་འཐད་པ་ལ་ཡང་གང་གི་ཚེ་ཤེས་པ་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་ཡིན་ན་ནི། དེའི་ཚེ་ཡུལ་སྒྱུ་མ་ཙམ་ཡང་མེད་པ་མི་འཐད་དེ། ཤེས་པ་ནི་ཤེས་བྱ་ལ་ལྟོས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ ཁྱེད་ལ་དེ་ཡང་ངེས་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ཇི་སྲིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དཔེར་ན་སྒྱུ་མའི་སྐྱེས་བུ་ཡང་། རྐྱེན་ཚོགས་པའི་དབང་གིས་དོན་དམ་པར་མེད་ཀྱང་སྔ་མ་འགགས་པའི་རྗེས་ལ་ཡང་སྐྱེ་བ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པར་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ དེ་ནི་མ་ངེས་པའི་དོན་ཏོ་སྙམ་དུ་བསམ་པ་ཉིད་དོ།

然而如此的话，与圣者《决定义法门》中所说：'什么是色？任何色，一切都是以四大种为因'的经文相违背。
为此说'引导世间'等，此意为是为了引导应当调伏的众生而宣说，并非因为实有而宣说，因此无有相违。
若问是否见过如是之喻，为此说'如幻'等，如圣者《般若波罗蜜多经》中所说：'须菩提，譬如如来名为极寂，未见有任何应授记之众生，而化现一化身，入于涅槃。其后彼化身行持佛事，为诸菩萨授记无上菩提，而般涅槃。'以此方式，为了在所化众生相续中生起福德而说。如同示现幻化之化身一样。
如是说明了瑜伽行派如何破斥世间凡夫的观点之后，现在为了说明中观派如何破斥瑜伽行派的观点，而说'若众生'等。若说若这些众生胜义中无自性，则如幻化一样，死后应成不生，然而不是这样，因为有生，所以胜义中是有的。
由于一切是世俗，故说'诸缘因'等，因为世俗一切是轮回无有决定，当对治智慧未生，业和烦恼因未遮止时，苦蕴果不会遮止，即成轮回，彼世俗即是轮回；当对治生起，违品业和烦恼灭尽，苦蕴果不生，即不轮回时，虽然生灭相是世俗，却非轮回，故无决定，此是其义。
又瑜伽师们说'何时'等，此说你先前说：'胜义非心行境，心与声是世俗'，因此承许胜义心性也是无自性，而境如其显现而有。这在立宗上有相互矛盾的过失。
怎样呢？当心itself也胜义中无时，如幻境界显现于何心而如其显现而有？若境如其显现而有，则彼时所显现之心itself也有，故心非胜义不应理。
认为此过失于你也相同，故说'何时'等。你瑜伽行派承许一切法唯心时，因为连如幻境也无，故心胜义中有也不应理；又若心胜义中有时，则如幻境也不应无，因为心是依于所知。
为了对你们也确定显示彼义，故说'乃至'等。譬如幻化人虽然因缘和合力故胜义中无，前者灭后亦复生，如是此处亦同彼相似而生，故说因为有生即是真实有，此是不定义，应当如是思维。

།འོ་ན་དེ་ལྟར་དོན་དམ་པར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཡིན་ན། དེའི་ཚེ་ལོ་བརྒྱའམ་སྟོང་ལ་སོགས་པར་ཡུན་རིང་དུ་གནས་པར་མི་རུང་བ་ཞིག་ན། ད་ལྟར་ནི་སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ནི་ཡུན་རིང་དུ་གནས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་ཡོད་དོ་ཞེ་ན། དེ་ཡང་ མ་ངེས་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རྒྱུན་རིང་ཙམ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།རེས་འགའ་སྒྱུ་མའི་སྐྱེས་བུ་ལ་ཡང་སྨན་དང་སྔགས་ལ་སོགས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཡུན་རིང་དུ་གནས་པ་སྲིད་པའི་ཕྱིར་དེས་ན་ཡུན་རིང་དུ་གནས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་མ་ ཉེས་པའི་སྐྱོན་ཆགས་པ་ཉིད་དོ་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ།།འོན་ཏེ་དེ་ལྟར་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ན་སྒྱུ་མའི་སྐྱེས་བུ་བཞིན་དུ་སྲོག་བཅད་པས་སྡིག་མི་འབྱུང་བ་ལ་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་འདི་ནི་སྲོག་བཅད་པ་ལས་སྡིག་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་ ཡོད་དོ་ཞེ་ན།དེ་ཡང་མ་ངེས་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྒྱུ་མའི་སྐྱེས་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདི་སྙམ་དུ་སྡིག་པ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་ནི་མ་ངེས་ཀྱི། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན་དོན་དམ་པར་མེད་ཀྱང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྲོག་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དེ་བསད་པ་དང་མ་ བསད་པའི་རྒྱུས་ཅི་རིགས་པར་ཕན་གནོད་འབྱུང་བ་ཡིན་པས།དེ་བས་ན་དེ་བསད་པའི་རྒྱུས་སྡིག་པ་འབྱུང་བ་ཡིན་ཞེས་བསམས་པའོ། །འོ་ན་དེ་ལྟར་སེམས་ཅན་རྣམས་སེམས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་ཡིན་གྱི། གལ་ཏེ་དོན་དམ་པར་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ནི། སེམས་ཉིད་ཀྱང་འབྱུང་དུ་མི་རུང་སྟེ། དཔེར་ན་སྒྱུ་མའི་སྐྱེས་བུ་བཞིན་ནོ་ཞེ་ན། དོན་དམ་པར་མེད་ཀྱང་རྐྱེན་ཚོགས་པའི་དབང་གིས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སེམས་འབྱུང་བར་མི་འགལ་ཏེ། དཔེར་ན་སྒྱུ་མ་དེ་ཉིད་དོན་དམ་པར་མེད་ཀྱང་རྐྱེན་ཚོགས་པའི་དབང་གིས་རྟ་དང་གླང་པོ་ལ་སོགས་པ་འབྲས བུ་མི་འདྲ་བ་སྣ་ཚོགས་པ་འབྱུང་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་པས།དེ་བས་ན་ཁྱོད་ཀྱི་སེམས་ཅན་དང་ལྡན་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། དོན་དམ་པར་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་མ་ངེས་པ་ཉིད་དོ་སྙམ་དུ་བསམས་ནས། སྔགས་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། སྒྱུ་མའི་རྒྱུ་ རྐྱེན་སྔགས་ལ་སོགས་པ་ལ་ནུས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་སེམས་དང་མི་ལྡན་པ་འབྱུང་བ་ཡིན་གྱི།དོན་དམ་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་ལ། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ནི་རྒྱུ་རྐྱེན་ལ་ནུས་པ་ཡོད་པས། སེམས་དང་ལྡན་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་གྱི། དོན་དམ་པར་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ནི་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་ མ་ངེས་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།འོན་ཏེ་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་དོན་དམ་པར་མེད་ཀྱང་སེམས་འབྱུང་ན་ནི། དེའི་ཚེ་ཁྱད་པར་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྒྱུ་མ་ལ་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འབྱུང་ཞེ་ན། རྒྱུ་རྐྱེན་གྱི་ནུས་པ་མི་འདྲ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་བས་ན་སྣ་ཚོགས་རྐྱེན་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སྨོས་ཏེ། གལ་ཏེ་ རྒྱུ་རྐྱེན་གཅིག་གིས་འབྲས་བུ་མཐའ་དག་སྐྱེད་ནུས་པ་ཡིན་ན་ནི།དེའི་ཚེ་སྒྱུ་མ་ལ་ཡང་སེམས་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། དེ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གཞན་གྱི་གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཡོང་ལུགས་ཀྱི་དོན་དམ་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡིན་ ཞིང་བཟློག་ནས་ཀུན་རྫོབ་ནི་འཁོར་བ་ཉིད་མ་ཡིན་ནམ།གང་གི་ཚེ་ཁྱེད་དབུ་མ་པས་ཇི་སྐད་བཤད་པ་ལྟར་དོན་དམ་པར་ནི་སྐྱེ་འགག་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ཞིང་བཟློག་ནས། སྐྱེ་འགག་གི་མཚན་ཉིད་ཐམས་ཅད་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཡིན་པར་གྲུབ་པ་དེ་ལྟ་ན་ནི། དེའི་ཚེ་སངས་རྒྱས་ཀྱང་གཉེན་པོ་སྐྱེ་བ་ དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་འགགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཀུན་རྫོབ་ཡིན་པས་འཁོར་བ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྤྱོད་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ། ངེས་པ་མེད་དེ་སྐྱེ་འགག་ཕན་ཚུན་འགལ་ཞིང་སྐྱོན་འདི་འབྱུང་བ་ཡིན་གྱི། གང་གི་ཚེ་ཁོ་བོ་ལ་ནི་ཤེས་པ་དོན་དམ་ པར་མེད་ཀྱང་སྒྱུ་མ་ཙམ་དུ་གནས་པ་དེ་ལ།ཡུལ་སྒྱུ་མ་དེ་ལྟ་བུ་སྣང་བའི་ཕྱིར་ཉེས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

那么，如果这样在胜义中无自性的话，那时就不应该存在百年或千年等长久住世的情况，但现在所谓众生这一事物确实长久住世，因此在胜义中是存在的，对此说道：为了显示这也是不确定的，所以说'仅以相续长久'等。有时幻化人也可能由药物和咒语等力量而长久住世，因此'以长久住世故而胜义中存在'这一说法也是不确定的过失，应当如此理解。
假如如此无自性的话，就应该像幻化人一样断命也不会产生罪过，但这个所谓众生的事物因断命而产生罪过，所以在胜义中是存在的，对此说道：为了显示这也是不确定的，所以说'幻化人'等。这样想：因为产生罪过而胜义中存在是不确定的，那么是什么呢？虽然胜义中不存在，但在世俗中有命，因此由杀与不杀的因缘而相应地产生利害，所以由杀的因缘而产生罪过，应当如此理解。
那么如此众生因有心而胜义中存在，如果是胜义中不存在的话，心也不应该产生，就像幻化人一样。对此说道：虽然胜义中不存在，但由缘聚合的力量而在世俗中产生心是不相违的，比如那幻化虽然胜义中不存在，但由缘聚合的力量而产生马、象等各种不同果报一样。因此你说'因为与心俱生故而胜义中存在'这一说法也是不确定的，如此思考后说'咒语等'等。这样显示：幻化的因缘咒语等无力故而产生无心，并非因为胜义中不存在；众生则因为因缘有力，所以产生有心，并非因为胜义中存在而产生，因此是不确定的，这是其义。
假如众生虽然胜义中不存在而产生心的话，那时无差别地幻化为何也不产生呢？因为因缘的力量不同的缘故，所以说'从种种缘'等。如果一个因缘能生一切果的话，那时幻化也应该产生心，但这是不可能的，这是其义。
他人说'假如'等，真实的胜义是涅槃，相反世俗即是轮回，当你中观师如所说的胜义中离一切生灭，相反一切生灭相都是世俗成立时，那时佛陀也是对治生起和所对治灭的相的世俗，所以应成为轮回，因此菩提行将成无义。对此说：并非确定，生灭互相矛盾而产生此过，当我虽然胜义中无知而仅如幻安住时，显现如幻境故无过，这是其语义。

།གཞན་གྱི་ཕན་ཚུན་འགལ་བའི་ཉེས་པ་དེ་ཉིད་ལས་མ་གྲོལ་བ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། གང་ཚེ་སེམས་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལྟར་ཡུལ་དང་ སེམས་གཉི་ག་སྒྱུ་མ་ཉིད་དུ་ཁས་ལེན་ན་ནི།གཉི་ག་ཡང་དོན་དམ་པར་རང་བཞིན་མེད་པའི་ཕྱིར། གང་ཞིག་གང་ལ་སྣང་སྟེ། དེ་ལྟ་བས་ན་ཡུལ་ཇི་ལྟར་སྣང་བ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་ཤིན་ཏུ་ཡང་མི་འཐད་པས། ཕན་ཚུན་འགལ་བའི་ཉེས་པ་སོ་ན་གནས་ལ། ཁོ་བོ་ཅག་ནི་ཡུལ་སྒྱུ་མ་ ཙམ་འདི་མེད་ཀྱང་རང་རིག་པའི་སྒོ་ནས་ཤེས་པ་ཉིད་དུ་ཁས་ལེན་པས་དམ་བཅས་པ་ཕན་ཚུན་འགལ་བའི་ཉེས་པ་མི་མཚུངས་སོ་ཞེ་ན།སློབ་དཔོན་གྱིས་ཉེས་པ་དེ་ཉིད་སོ་ན་གནས་པར་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། རལ་གྲི་སོ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཇི་ལྟར་རལ་གྲིའི་སོ་དེ་ཉིད་ལ་ གཅད་པར་བྱ་བ་དང་གཅོད་པར་བྱེད་པ་གཉིས་མེད་པའི་ཕྱིར།རང་གིས་རང་མི་གཅོད་པ་བཞིན་དུ་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ཡང་རིག་བྱ་དང་རིག་བྱེད་གཉིས་མེད་པའི་ཕྱིར། རང་གིས་རང་རིག་པ་མི་འཐད་དེ། དེ་བས་ན་ཡུལ་ཁས་མི་ལེན་པའི་ཕྱིར། ཤེས་པ་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་མི་འཐད་པའི་ ཉེས་པ་སོ་ན་གནས་ལ།གང་གི་ཚེ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་རི་བོང་གི་རྭ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་པའི་དོན་ནི་མ་ཡིན་གྱི། སྣང་དུ་ཟིན་ཀྱང་དོན་དམ་པར་མེད་པའི་དོན་ཡིན་པས། དེ་བས་ན་ཡུལ་དང་ཤེས་པར་གཉི་ག་དོན་དམ་པར་མེད་ཀྱང་སྣང་ཚོད་ཙམ་དུ་ཡོད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ ཡུལ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་དེ་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོད་པས།ཉེས་པ་སོ་ན་གནས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཡང་གཞན་གྱིས་ཞེས་པ་གཅིག་པོ་དེ་ལ་རིག་བྱ་དང་རིག་བྱེད་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་མ་གྲུབ་ཀྱང་། རང་རིག་པ་ཉིད་དུ་གཞུང་གཟུགས་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་མར་མེ་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།ཇི་ལྟར་མར་མེ་རང་གི་ངོ་བོ་ལ་རང་གསལ་བར་བྱ་བ་དང་། གསལ་བར་བྱེད་པ་གཉིས་མ་གྲུབ་ཀྱང་། གསལ་བར་བྱེད་པའི་རྐྱེན་ཉི་མ་ལ་སོགས་པ་གཞན་ལ་མི་ལྟོས་པར་གསལ་བའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རང་གིས་རང་གསལ་བར་བྱེད་པ་དེ་ བཞིན་དུ།ཤེས་པ་གསལ་བར་ཡང་རིག་པར་བྱ་བ་དང་། རིག་པར་བྱེད་པ་གཉིས་མེད་ཀྱང་། རིག་བྱེད་གཞན་ལ་མི་ལྟོས་པར་རིག་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཚུལ་གྱིས་རང་རིག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཡུལ་སྒྱུ་མ་ཙམ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཤེས་པ་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་འགལ་བ་མེད་དོ་ཞེ་ན། སློབ་དཔོན་གྱིས་དཔེ་ཉིད་མ་གྲུབ་པའི་སྒོ་ནས། དེ་མི་འཐད་པར་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། མར་མེ་གསལ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གལ་ཏེ་མར་མེ་དེ་གསལ་བའི་རང་བཞིན་དུ་ཁས་ལེན་ན་ནི། དེའི་ཚེ་རང་གིས་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཤིན་ཏུ་ཡང་མི་འཐད་དེ། ཅིའི་ཕྱིར ཞེ་ན།རང་གིས་རང་གསལ་བར་བྱ་མི་དགོས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གསལ་བའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མུན་པས་བསྒྲིབས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་མི་གསལ་བ་མེད་པ་ལ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རང་གིས་རང་གསལ་བར་བྱ་མི་དགོས་པས། རང་གིས་རང་གསལ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་ བཞིན་དུ།འདིར་ཤེས་པ་ཡང་རིག་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མ་རིག་པའི་ཆ་ཤས་མེད་ལ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རང་གིས་རང་རིག་པར་བྱ་མི་དགོས་པས་རང་གིས་རང་རིག་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་རིག་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཤེས་པ་རང་གིས་རང་རིག་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་ཁྱོད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་འདི་ལ་འགལ་བའི་སྐྱོན་ཆགས་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཡན་ལག་གི་དོན་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གསལ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རང་གིས་རང་གསལ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གསལ་བར་བྱ་མི་དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ ཉིད་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན།འདི་ལྟར་མུན་གྱིས་བསྒྲིབས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་མི་གསལ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་གསལ་བའི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སྔོན་པོ་དག་ནི་མཐུན་པའི་དཔེ་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་བཻ་ཌཱུརྱ་བཞིན་ནོ།

为了证明他人未能摆脱相互矛盾的过失，故说'当时心性'等。如此若承认境和心二者都是如幻，则二者胜义中无自性，某者于某处显现。因此，境如其所显现而存在极不合理，相互矛盾的过失仍然存在。我们虽然不承认如幻境，但通过自证而承认是识，因此不同于相互矛盾的过失。
为了证明过失仍然存在，论师说'剑刃'等。如同剑刃本身无所断和能断二者，故不能自割自身。同样，识的本性也无所知和能知二者，故自证不合理。因此，由于不承认境，识于胜义中存在的过失仍然存在。
当说'如幻'时，并非如兔角般完全不存在，而是虽然显现但胜义中不存在的意思。因此，境和识二者虽然胜义中不存在，但在显现程度上存在，故如幻境如其所显现而存在，过失并不存在。
又有人说，虽然一个识体上未成立所知和能知二者，但仍建立为自证。故说'若是灯'等。如同灯于自体上虽未成立自身所明和能明二者，但因不依赖日等其他能明缘而本性光明，故自身能自明。同样，识虽无所知和能知二者，但因不依赖其他能知而本性是知，以此方式是自证，故虽无如幻境，识于胜义中存在并不矛盾。
论师为了通过比喻不成立而证明其不合理，故说'灯非能明'等。若承认彼灯本性光明，则其自身能明极不合理。为什么？因为不需要自身明照自身。如何？因为是光明的本性，故无被黑暗遮蔽性质的不明，正因如此不需要自身明照自身，故非自身能明自身。
同样，此处识也因为是了知的本性，故无不了知的部分，正因如此不需要自身了知自身，故非自身能了知自身。因此，因为是了知的本性而说识能自证，这就是你的因相有相违过失的意思。
解释支分义：'非能明'是指非自身能明自身的意思。因为不需要明照。为什么如此？因为无被黑暗遮蔽性质的不明，因为它本性光明，这是语义。青色等是同法喻，如同青金石一样。

།ཤེལ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་པོ་དེ་ཉིད་ཀྱི་མི་མཐུན་ པའི་དཔེ་སྟེ།ཇི་ལྟར་ཤེལ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་སྔོན་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྔོན་པོ་མ་ཡིན་པའི་རྐྱེན་བཻ་ཌཱུརྱ་ལ་སོགས་པ་ལ་ལྟོས་པ་ཡིན་ལ། བཻ་ཌཱུརྱ་སྔོན་པོ་ཉིད་ནི་སྔོན་པོའི་རྒྱུ་ལ་མི་ལྟོས་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དང་པོ་ནས་སྔོན་པོ་ཉིད་དུ་འདུག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་བུའི་བཻ་ཌཱུརྱ་སྔོན་པོ་དེ་རང་ ལ་རང་གིས་སྔོན་པོར་བྱེད་དེ།སྔོན་པོར་བྱ་མི་དགོས་པའི་ཕྱིར་རང་ལ་སྔོན་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡང་གཞན་གྱིས་ཤེས་པ་རང་རིག་པའི་བདག་ཉིད་དུ་བསྒྲུབས་པའི་ཕྱིར། རྐྱེན་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལྟར་རང་རིག་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ རང་རིག་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་མི་འཐད་དུ་ཟིན་ཀྱང་།ཡུལ་གཟུགས་དང་མིག་གི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྐྱེན་གཞན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ཤེས་པ་དེ་རང་རིག་པར་བྱེད་དོ་ཞེ་ན། ཁྱེད་ཀྱི་ལུགས་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་སེམས་ཙམ་དུ་འདུས་པ་ཡིན་པས་སེམས་ལས་མ་གཏོགས་རྐྱེན་ གཞན་ཉིད་མ་བསྒྲུབས་པའི་ཕྱིར།རྐྱེན་གཞན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ཀྱང་ཤེས་པ་དེ་རང་རིག་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་མི་འཐད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གཟུགས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དེ་ལྟར་གནོད་པ་བྱེད་པའི་ཚད་མའི་སྒོ་ནས་ཤེས་པ་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་ཉིད་མི་འཐད་པར་ བསྒྲུབས་ནས་ད་ནི་ཤེས་པ་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་ལ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཚད་མ་མེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།མར་མེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། མར་མེ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་པར་ནི་དབང་པོའི་མངོན་སུམ་གྱི་བློས་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཕྱིར། ཁས་ལེན་པར་རིགས་ན། ཤེས་ པ་རང་གིས་རང་གསལ་བར་བྱེད་པ་མངོན་སུམ་དུ་ཚད་མ་གང་གིས་ཀྱང་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རྟོག་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཁས་བླངས་པར་མི་རིགས་སོ་སྙམ་དུ་བསམ་པ་སྟེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྟོག་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཁས་ལེན་པ་ནི། སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཚད་མས་གྲུབ་པའི་ ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།འོན་ཏེ་མངོན་སུམ་གྱིས་ཇི་ལྟར་མ་གྲུབ་སྙམ་པ་ལ། རེ་ཞིག་ཡིད་དང་དབང་པོའི་མངོན་སུམ་གྱིས་ནི་མི་གྲུབ་སྟེ། དེ་གཉིས་ཀྱི་ཡུལ་ནི་གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་གཟུགས་ཅན་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལྔ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རང་རིག་པའི་མངོན་སུམ་ གྱིས་ཀྱང་མི་འགྲུབ་སྟེ།དེ་ཉིད་ནི་གཟོད་དཔྱོད་པའི་སྐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། རྣལ་འབྱོར་གྱིས་མངོན་སུམ་གྱིས་ཀྱང་མི་འགྲུབ་སྟེ། ཚུ་རོལ་མཐོང་བ་རྣམས་ལ་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་ཐ་སྙད་མི་འདོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་རང་གིས་རང་གསལ་བར་ བྱེད་ཀྱང་རུང་མི་བྱེད་ཀྱང་རུང་སྟེ།མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མས་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། དམ་བཅས་ཀྱང་མི་འགྲུབ་བོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གལ་ཏེ་མངོན་སུམ་གྱིས་མ་གྲུབ་ཀྱང་འབྲས་བུའི་རྟགས་ལས་སྐྱེས་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པས་འགྲུབ་བོ་སྙམ་ནས། གལ་ཏེ་རང་རིག་ཅེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།གལ་ཏེ་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་རང་རིག་པ་མེད་ན་ཕྱིས་ཀྱང་དྲན་པ་སྐྱེ་བའི་རང་རིག་པ་ཞིག་ཡོད་ལ་རྗེས་སུ་དཔག་པས་འགྲུབ་བོ་སྙམ་པ་ལ། དོན་དྲན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དྲན་པའི་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་སྒོ་ནས་རང་རིག་པའི་ཤེས་པ་དོན་ དམ་པ་ཞིག་སྒྲུབ་མི་དགོས་ཏེ།གོང་དུ་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ཚུལ་གྱིས་རང་རིག་པ་དོན་དམ་པ་དེ་ནི་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་དུ་བསམ་པའོ། །འོན་ཏེ་རང་རིག་པ་དོན་དམ་པ་དེ་ཡོད་པ་དེ་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པ་ནི་ཕྱིས་དྲན་པའི་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་མི་འཐད་དོ་ཞེ་ན། དོན་དམ་པ་མེད་ཀྱང་རང་རིག་པ་ཀུན་རྫོབ་ ཏུ་ཡོད་པའི་དབང་གིས་དྲན་པའི་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་དེ་དྲན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།འོན་ཏེ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཡང་མི་འཐད་དོ།

所谓'如水晶'是对蓝色本身的相反比喻。就像水晶本身不是蓝色的，所以需要依靠青金石等非蓝色的条件，而青金石的蓝色本身不需要依靠蓝色的因。为什么呢？因为从一开始就是蓝色的缘故。如此的青金石蓝色，自身对自身起蓝色作用，因为不需要使其成为蓝色，所以自身本来就是蓝色，这是其含义。
又为了证明他人的认识是自证本质，说'其他缘'等。虽然因为是自证的本质，所以'成为自证'这种说法不合理，但如果说由于境、色和眼根等其他缘的力量使那个认识成为自证的话，按照你们的观点，一切法都归摄于唯心，除了心之外其他缘都未被证成，因此也不合理由其他缘的力量使那个认识成为自证，为了显示这一点而说'色'等。
如此通过能破的量从否定方面证成了认识胜义中不存在后，现在为了显示证成认识胜义存在没有能立的量，而说'灯'等。灯能照明是由根现量智所经验的缘故应当承许，而认识自身照明自身未被任何现量所成立的缘故，有智慧者不应承许。为什么呢？因为有智慧者的承许是由能立的量所成立的缘故，这是其含义。
如果想：怎么会不被现量成立呢？首先意识和根现量不能成立，因为这两者的对境是色声等五种有色处。自证现量也不能成立，因为这正是所要观察的内容，瑜伽现量也不能成立，因为对于凡夫不安立瑜伽的名言。因此，无论是自身照明自身还是不照明，由于未被现量所成立，即使立宗也不能成立，这是其含义。
如果认为虽然不被现量成立，但可以由果相所生的比量成立，而说'如果自证'等。如果认为若无乐等体验的自证，则不会有后来生起的忆念，有一个自证可以由比量成立。对此说'忆念对境'等。不需要通过生起忆念智来证成胜义的自证智，认为如前所说的方式中胜义自证已经成立。
如果说若无胜义自证存在，则后来生起忆念智不合理。虽然胜义中不存在，但由于世俗中有自证的缘故，所以能生起忆念智，因此能够忆念，如是所说。即使在世俗中存在也不合理。

།རང་བཞིན་མེད་པར་ཁས་ལེན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། མཐོང་བ་དང་ཐོས་པ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་རྫོབ་པ་ནི་ འདིར་མི་འགོག་པའི་ཕྱིར་དང་།འོ་ན་འདིར་ཅི་ཞིག་འགོག་སྙམ་པ་ལ་འདིར་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདིར་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་དངོས་པོར་ཞེན་པ་དགག་པའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་འགོག་གོ་སྙམ་དུ་བསམ་པའོ། །ད་ནི་ཡུལ་བདེན་པ་གཉིས་ལ་དམིགས་ པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྣལ་འབྱོར་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དྲི་བའི་ཚིག་བཀོད་དེ། གཞན་དག་འདི་སྙམ་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པ་ནི་སྒྲིབ་པ་སྤོང་བའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྟོག་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྒོམ་པར་མི་བྱ་སྟེ། དཔེར་ན་སྒྱུ་མ་མཁན་ ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན།དེ་བྱེད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཡང་ཞེན་པ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ནི་གཉིས་ཏེ། ནང་གི་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མ་སྤངས་པ་ཕྱི་རོལ་ན་བརྟག་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་ཉེ་བར་གྱུར་པ་ཡིན་པ་ལས་སྒྱུ་མ་མཁན་ལ་ནི་དེ་གཉིས་ཀ་དང་ལྡན་པའི་ ཕྱིར་རེ་ཞིག་མ་བརྟགས་པའི་ཚེ་ཞེན་པ་སྐྱེ་བ་ནི་རིགས་པ་ཡིན་ན་གང་གི་ཚེ།རྣལ་འབྱོར་པ་ཆེན་པོ་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་གྱི་བར་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་གོམས་པར་བྱས་པས་ནི། དངོས་པོར་ཞེན་པའི་བག་ཆགས་སྤོང་བས། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལག་མཐིལ་དུ་སྐྱུ་རུ་རའི་འབྲུ་བཞག་པ་ བཞིན་དུ་གཟིགས་ཀྱང་ཞེན་པ་མི་མངའ་བའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་མི་འབྱུང་བས།དེ་བས་ན་སྒྲིབ་པ་སྤོང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འོ་ན་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་ཇི་ལྟར་བསྒོམ་པར་བྱ་སྙམ་པ་ལ། གང་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ སྨོས་ཏེ།རེ་ཞིག་གཅིག་དང་དུ་མ་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་བའི་སྤྱོད་པའི་གང་གི་ཚེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་གང་ཞིག་མེད་དོ་ཞེས་བརྟག་ཅིང་དགག་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མ་རྙེད་པའི་དུས་དེའི་ཚེ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མི་འབྱུང་ལ། དེ་ ལྟར་དགག་བྱ་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱིས་བཀག་པ་ཡང་མ་གྲུབ་པར་ཤེས་པའི་ཚེ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྟོག་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟར་གང་གི་ཚེ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་གཉི་ག་རྣལ་འབྱོར་པའི་བློའི་མདུན་ན་མི་གནས་ཏེ། གཟུང་བའི་ཆ་ལས་མི་ལྡན་པའི་ དུས་དེའི་ཚེ།རྣམ་པ་གཞན་གསུམ་པ་ནི་མེད་པའི་ཕྱིར། ཅིར་ཡང་དམིགས་པ་མེད་པའི་སྒོ་ནས། རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་ཞི་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འོན་ཏེ་དེ་ལྟར་རྟོག་པ་མི་མངའ་ན་གདུལ་བྱ་རྣམས་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གཟུགས་ཀྱི་སྐུར་སྣང་བ་མི་འཐད་དོ་ཞེ་ན། རྟོག་པ་མི་མངའ་གདུལ་བྱའི་བསོད་ནམས་ཀྱིས་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་དང་། དཔག་བསམ་གྱི་ཤིང་བཞིན་དུ་སྣང་བ་ལ་འགལ་བ་མེད་དོ་སྙམ་དུ་བསམས་ནས། ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །འོ་ན་དེ་ལྟར་རྟོག་པ་མི་མངའ་བ་ཉིད་ཡིན་ན་གདུལ་བྱ་རྣམས ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་འགལ་ལོ་ཞེ་ན།སྔར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་རྟོག་པའི་འཕེན་ཤུགས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ཉིད་ལ་རྟོག་པ་མངའ་ཡང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཛད་པ་མི་འགལ་ཏེ། དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་ལྡིང་གི་མཆོད་སྡོང་དང་འདྲའོ་སྙམ་ ནས།མཆོད་སྡོང་གྲུབ་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདི་དག་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་རྟོག་པ་མེད་པ་སྟོན་པ་ཡིན་གྱི་སྐུ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཉིད་ཀྱང་མི་མངའ་བར་སྟོན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དོན་ཡོད་པར་སྨྲ་བའི་དབུ་མའི་ལུགས་ལ་དེ་དག་ཇི་ལྟར་སྣང་བ་བཞིན་དུ་མི་འགལ་བའི་ཕྱིར་དང་། རྨི་ལམ་ གྱི་དོན་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཇི་ལྟར་སྣང་བ་བཞིན་ཁས་ལེན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།དེ་བས་ན་དཔེ་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་དང་། དཔག་བསམ་གྱི་ཤིང་དང་། མཆོད་སྡོང་ལ་སོགས་པ་ཡང་རྟོག་པ་མེད་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་དང་དེ་ལྟར་སྣང་བ་དང་། དེ་དང་དེ་ལྟར་དོན་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི། དེ་དག་རང་ཉིད་ཀྱང་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ།

如果说因为承认无自性，对此说'如是'等，因为此处不破除见闻等世俗，那么此处破除什么呢？对此说'此处'等，此处是为了破除执著一切痛苦生起之因的实有，所以破除自性，应当如是思维。
现在为了显示缘二谛境界修空性瑜伽，故设'如幻'等问句。其他人作如是想：了知空性非是断除障碍之因，故具分别者不应修习，如幻师等。
对此说'彼作'等。复次，生起执著之因有二：内不如理作意未断，外所观察境现前。幻师具足彼二，故未观察时生执著是合理的。然而当大瑜伽师于三无数劫中串习空性，断除实执习气，虽见一切法如掌中庵摩罗果，因无执著故不生烦恼。因此，由于是断除障碍之因，应当修习空性瑜伽。
那么应当如何修习空性瑜伽呢？对此说'何时'等。首先，于离一多等行相时，当观察色等诸法，若全无所得可破除之事物时，则不生实有执著。如是了知所破不成立故，遮破亦不成立时，于'无'亦无执著，故成无分别。
如是，当有无二者皆不住于瑜伽师心前，无所缘取时，因无第三种相，以无所缘门，一切分别寂灭。
若如是无分别，则不应现为所化众生之佛色身。对此思维：无分别而由所化众生福德力现，如如意宝、如意树，无有相违，故说'如意宝'等。
若如是无分别，则佛对所化众生作利益相违。对此思维：由先前菩萨位分别之势力，虽佛位有分别亦不违作众生利益，如同迦楼罗供柱，故说'供柱成就'等。此等是显示佛地无分别，非说无身与智慧，故于有意义中观宗，彼等如其所现不相违故，梦境等亦如其所现而承许故。
因此，如意宝、如意树、供柱等喻亦如无分别。如是如是显现，如是如是作用，非说彼等自体亦无。

།དེ་བས་ན་ལ་ལ་དག་ན་རེ། འདི་འགོག་པར་སྨྲ་བའི་དབུ་མ་ཡིན་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་གྲགས་ཏེ། བདག་གིས་ནི་མ་མཐོང་ངོ་། །དེས་ནི་སྒྲིབ་པ་སྤོང་བའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་བསྟན་ནས། ད་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པར བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ།ཉོན་མོངས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དེ་ནི་རང་གི་བདེ་བ་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་ན་རེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ནི་སངས་རྒྱས་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ལམ་ཉིད་དུ་དགེ་སློང་ཀླུ་སྒྲུབ་ལ་སོགས་ པས་བཤད་པར་ཟད་ཀྱི།སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གསུངས་པ་མ་ཡིན་པས། དེའི་ཕྱིར་བསྒོམ་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་བ་དག་ནི་ལོག་པར་རྟོག་པ་དགག་པའི་ཕྱིར་ལམ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། མན་ངག་བརྒྱུད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ འཕགས་པ་འོད་སྲུངས་ཆེན་པོ་ལ་གཏད།དེས་ཀུན་དགའ་བོ་ལ་གཏད། དེས་ཤ་ནའི་གོས་ཅན་ལ་གཏད། དེས་ཨུ་པ་གུཔྟ་ལ་གཏད། དེས་མི་བྱ་ཀ་ལ་གཏད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །ད་ནི་མཚུངས་པ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཁྱེད་ཀྱི་གཞུང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ གསུངས་ཏེ།དེ་ལ་མ་ཡིན་ན་ཉན་ཐོས་པ་ཁྱེད་གཞུང་གིས་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་ཉིད་དུ་ཇི་ལྟར་འགྲུབ་སྟེ། མཚུངས་སོ་སྙམ་དུ་བསམ་པའོ། །དེ་ལ་ཡིད་ཆེས་ཏེ་འགྲུབ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་འདི་སྐད་དུ་ཁོ་བོ་ཅག་གཞུང་དེ་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་ ཉིད་དུ་ཡིད་ཆེས་པའི་མན་ངག་བརྒྱུད་པས་གྲུབ་པོ་སྙམ་ནས།ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་ཡིད་ཆེས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་ཉིད་དུ་ཡིད་ཆེས་པ་མན་ངག་བརྒྱུད་པ་ལས་གྲུབ་པ་ལ་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་གྱིས་ཤིག་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གཉི་ག་ འདོད་པ་བདེན་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི།གལ་ཏེ་ཕ་རོལ་འདི་སྙམ་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་ཉིད་དུ་ཡིད་ཆེས་པར་གཞག་པ་ལ་ནི་ཁྱེད་དང་འུ་བུ་ཅག་གཉིས་ཀས་འདོད་པ་ཡིན་ན། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་ཉིད་བདེན་པ་ཉིད་དུ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ནི་ཁོ་བོ་ཅག་གིས་མི་འདོད་པའི་ཕྱིར་སངས་ རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་ཉིད་དུ་བདེན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན།འོ་ན་ནི་དེའི་ཚེ་རིག་བྱེད་རྣམས་ཀྱང་བདེན་པར་འགྱུར་ཞེས་པ་ནི་རིག་བྱེད་ཀྱི་ཚིག་རྣམས་ཀྱང་དུག་ལ་སོགས་པ་ཞི་བར་བྱེད་པའི་ནུས་པ་དང་ལྡན་པས་གཉིས་ཀས་འདོད་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་གཉི་ག་འདོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་ནི་རིགས་པར་འཐད་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འོན་ཏེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་མདོ་སྡེ་ལ་འཇུག་འདུལ་བ་ལ་སྣང་། མཚན་ཉིད་དང་མི་མཐུན་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ ཡིན་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པའི་ལུང་ལས་ནི་བསགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་དུ་ཡོད་པར་གསུངས་ལ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལས་ནི་བཀག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་མདོ་སྡེ་དང་འགལ་བས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ བྱ་བ་བསམས་ནས།གལ་ཏེ་ཕན་ཚུན་འགལ་ཞེ་ན། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །འོན་ཏེ་དེ་ལྟར་ཕན་ཚུན་མི་མཐུན་པ་ཙམ་གྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་ན་ནི་དེའི་ཚེ། འདུལ་བ་ལ་སོགས་པ་དོར་དགོས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ཁྱེད་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ལུང་ལས་ཀྱང་ཕན་ ཚུན་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར།སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དོར་དགོས་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །འོན་ཏེ་དེ་ནི་སེམས་ཅན་མོས་པ་མི་མཐུན་པ་རྣམས་དགའ་བར་བྱ་བའི་དོན་དུ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ན། མི་མཐུན་པ་ཡིན་ཡང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་ཉིད་ དུ་མི་འགལ་ལོ་ཞེ་ན།འོ་ན་ཁོ་བོ་ཅག་ལ་ཡང་མཚུངས་སོ་སྙམ་ནས། སེམས་ཅན་མི་མཐུན་དགག་བྱའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ལུང་ལ་ཡང་མི་འདོད་དམ། དེ་ཡང་སེམས་ཅན་མོས་པ་མི་མཐུན་པ་རྣམས་དྲང་བར་བྱ་བའི་དོན་དུ་གསུངས་པ་ ཡིན་པས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ལུང་མི་མཐུན་པ་ཡིན་ཡང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་ཉིད་དུ་མི་འགལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།

因此有些人说：'这是主张断灭的中观'，这是众所周知的说法，但我未曾见过。这是说明断除障碍的因，现在为了说明获得一切智智的因，应当修习空性瑜伽，所以说'烦恼'等。
有些毗婆沙师说：'大乘只是龙树等比丘所说的成佛之道，并非佛说，因此不应修习。'为了破除这种邪见，所以说'以此道'等。'教授传承'是指世尊付嘱给大迦叶尊者，他付嘱给阿难，阿难付嘱给商那和修，商那和修付嘱给优波鞠多，优波鞠多付嘱给弥遮迦等。
现在为了证明相同性而说'依你们的论典'等。如果不是这样，声闻你们的论典中所说的获得菩提怎么能成立为佛语呢？应当认为是相同的。'若由信仰而成立'是说对方说：'我们相信那些论典是佛语，是由教授传承而成立的'，那么对大乘也应当相信是佛语，应当知道这是由教授传承而成立的意思。
'若二者所许为真'是说，如果对方认为：'关于确立为佛语这一点，你我双方都承认，但大乘我们不承认，所以不是真实的佛语。'那么此时吠陀等也应成为真实，因为吠陀的语言也具有能息灭毒等的功效，为双方所承认，将导致成为佛语的过失，所以双方承认确立为佛语这一点是不合理的意思。
或者说，确立为佛语是指契合经典、显现于律藏、不违背法相。如果大乘不是这样，为什么呢？因为在声闻乘的经典中说有积聚等，而在大乘中却遮遣，因此与经典相违，不是佛语。考虑到这一点，所以说'若互相违背'。
如果仅仅因为互相不一致就不是佛语的话，那么'应当舍弃律等'，你们声闻的经典中也有互相矛盾之处，所以应当舍弃，将导致不是佛语的过失。
如果说那是为了令不同意乐的众生欢喜而说的，所以虽有不一致但不违背是佛语，那么我们也一样，因此说'为遮止不同众生而说'。对于大乘经典，难道不也承认这一点吗？那也是为了引导不同意乐的众生而说的，所以虽与声闻经典不一致，但不违背是佛语的意思。
为了总结而说'如是'等。

།སུན་འབྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུའོ། །ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་ཡིན་ནམ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐེ་ཚོམ་མོ།།དེ་ནི་ལས་དང་པོ་པ་དག་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་བསྒོམ་པ་ལ་མི་སྐྲག་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྡུག་བསྔལ་བསྐྱེད་དངོས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །སྟོང་ཉིད་འཇིགས་པ་ཞི་བྱེད་ན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ ཞི་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ད་ནི་གང་འཇིགས་པར་འགྱུར་བའི་བདག་ཅེས་བྱ་བ་མ་གྲུབ་པས། སྟོང་པ་ཉིད་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་ལ་འཇིགས་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བདག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །བདག་གི་ལྟར་མ་གྲུབ་ཅེ་ན། རེ་ཞིག་ གཟུགས་བདག་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།སོ་དང་སྐྲ་སེན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་དག་ནི་བདག་མ་ཡིན་ཏེ། བདག་དང་མཚན་ཉིད་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། སོ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ནི་མི་རྟག་པ་དུ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། བདག་ནི་རྟག་པ་ གཅིག་པུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།གལ་ཏེ་དེ་དག་ཡིན་ན་ནི། དེ་དག་ཀྱང་བདག་བཞིན་དུ་རྟག་པ་དང་གཅིག་པུ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའམ། ཡང་ན་ནི་བདག་ཀྱང་མི་རྟག་པ་དུ་མ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ད་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་བདག་མ་ཡིན་པར་བསྟན་ པའི་ཕྱིར།རྣམ་ཀུན་དུ་རྣམ་ཤེས་དྲུག་ནི་བདག་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཡུལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་སོ་སོར་འཛིན་པ་ཡིན་ལ། བདག་ནི་ཐམས་ཅད་ལ་འཛིན་པའི་ཕྱིར། དེ་དག་ཀྱང་བདག་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཡིན་ན་ནི་དེ་དག་ཀྱང་བདག་བཞིན་དུ་རེ་ རེས་ཀྱང་ཡུལ་ཐམས་ཅད་འཛིན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའམ།ཡང་ན་ནི་བདག་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་ཡུལ་རེ་རེ་ལ་འཛིན་གྱི་ཐམས་ཅད་མི་འཛིན་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ད་ནི་ཡིད་བདག་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་ཡིད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཡིད་ ནི་འགགས་མ་ཐག་པ་ཡིན་པས།ད་ལྟར་མེད་པ་ཡིན་ལ། བདག་ནི་རྟག་པ་ཡིན་པས་ད་ལྟར་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་ཡིན་ན་ནི། བདག་བཞིན་དུ་ཡིད་ཀྱང་ད་ལྟར་ཡོད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཉམས་པར་འགྱུར་བའམ། ཡང་ན་ནི་ཡིད་བཞིན་དུ་ བདག་ཀྱང་དེ་ལྟར་མེད་པས་བདག་གི་མཚན་ཉིད་ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།ད་ནི་མ་འོངས་པའི་སེམས་བདག་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འོན་ཏེ་མ་འོངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། མ་འོངས་པའི་སེམས་མ་བྱུང་བས་དེ་ལྟར་མེད་པ་ཡིན་ཞིང་། བདག་ནི་རྟག་ པས་ད་ལྟར་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།གལ་ཏེ་ཡིན་ན་ནི་མ་འོངས་པའི་སེམས་བཞིན་བདག་ཀྱང་ད་ལྟར་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའམ། ཡང་ན་བདག་བཞིན་དུ་མ་འོངས་པའི་སེམས་ད་ལྟར་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ད་ནི་དེ་ལྟར་བའི་སེམས་བདག་མ་ཡིན་ པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།གལ་ཏེ་བུམ་སེམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གལ་ཏེ་ད་ལྟར་གྱི་དུས་སུ་བདག་ཏུ་འཛིན་པའི་སེམས་དེ་བདག་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། མི་རུང་སྟེ། དེ་ནི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་ཡིན་ན་དེ་བདག་ཏུ་འཛིན་པའི་སེམས་ཡིན་པར་མི་ རུང་སྟེ།ཡུལ་གྱི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དཔེར་ན་བུམ་པ་ཡིན་ན་བུམ་པ་ལ་འཛིན་པའི་སེམས་ཡིན་པར་མི་རུང་བ་བཞིན་ནམ། བུམ་པ་ལ་འཛིན་པའི་སེམས་ཡིན་ན་བུམ་པ་ཡིན་པར་མི་རུང་བ་བཞིན་ནོ། །ད་ནི་འདས་པའི་སེམས་བདག་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ ཕྱིར།གལ་ཏེ་བྱུང་བ་སེམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདས་པའི་སེམས་ནི་འགགས་ནས་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། བདག་ནི་རྟག་པ་ཡིན་པས་ད་ལྟར་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་ཡིན་ན་ནི་འདས་པའི་སེམས་བཞིན་དུ་བདག་ཀྱང་འགགས་ནས་མེད་ པར་འགྱུར་བའམ།ཡང་ན་ནི་བདག་བཞིན་དུ་འདས་པའི་སེམས་ཀྱང་ད་ལྟར་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བས། དེ་གཉིས་ཀྱི་སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།

所谓'诽谤'即是指非佛所说。'无有怀疑'是指对是否为佛说而无有怀疑。为了说明初学者对修空性瑜伽不应恐惧，故说'生苦之事'等。'空性能息除恐惧'是指若是息除痛苦之因的意思。
现在为了说明由于所恐惧的'我'不成立，故不应对修空性生起恐惧，因此说'我'等。若问我见何以不成立，首先为了说明色不是我，故说'牙齿和毛发指甲'等。这些不是我，因为与我的特征不相符合。如何不符合呢？因为牙齿等是无常且多体性，而我是常一性的缘故。
若是我，则它们也应如我般成为常一性，或者我也应成为无常多体性。现在为了说明识蕴不是我，故说'一切六识皆非我'。因为它们各自执取色等境，而我是执取一切的缘故，所以它们也不是我。
若是我，则它们也应如我般各自能执取一切境，或者我也应如它们般只能执取各别境而不能执取一切，这样就有过失。现在为了说明意不是我，故说'若是意'等。意是刚刚灭去的，所以现在不存在，而我是常有的，所以现在存在。
若是我，则意也应如我般现在存在，这样意的特征就会失坏，或者我也应如意般不存在，这样我的特征就会失坏。现在为了说明未来心不是我，故说'若是未来'等。未来心尚未生起故现在不存在，而我是常有的故现在存在。
若是我，则未来心也应如我般现在存在，或者我也应如未来心般现在不存在。现在为了说明现在心不是我，故说'若是瓶心'等。若说现在执我的心是我，这不合理，因为它是有境。
若是我，则它不应成为执我的心，因为它成为所境的本性，就像若是瓶子就不应成为执瓶的心，或者若是执瓶的心就不应成为瓶子一样。现在为了说明过去心不是我，故说'若是已生心'等。过去心已灭故不存在，而我是常有的故现在存在。
若是我，则我也应如过去心般已灭不存在，或者过去心也应如我般现在存在，这样二者各自的特征就会失坏。

།དེ་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་བདག་མ་ཡིན་པར་བསྟན་ནས། ད་ནི་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་བདག་མ་ ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།གལ་ཏེ་བདག་མིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། མིག་གི་ཁམས་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་འཛིན་གྱི། སྒྲ་ལ་སོགས་པ་གཞན་ཡོངས་སུ་མི་གཅོད་པའི་ཕྱིར་དང་། བདག་ནི་ཐམས་ཅད་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ གྱི་མིག་གི་ཁམས་བཞིན་དུ་བདག་གིས་ཀྱང་སྒྲ་མི་ཐོས་པར་འགྱུར་བའམ།ཡང་ན་ནི་བདག་བཞིན་དུ་མིག་གི་ཁམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཐམས་ཅད་འཛིན་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །མིག་གི་ཁམས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཚན་ཉིད་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་རིགས་པ་དང་། སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་ཉམས་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་བཟློག་ན། གནོད་པ་ཅན་གྱི་ཚད་མས་ཅི་རིགས་སུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ད་ནི་ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་སྟེ། དངོས་སུ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་བདག་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པ པའི་ཕྱིར།དེ་བཞིན་དུ་བདེན་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། བདེ་བ་ནི་བདེ་བར་ཉམས་སུ་མྱོང་གི་།སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་ཉམས་སུ་མི་མྱོང་བའི་ཕྱིར། ཚོར་བ་བདེ་བ་ནི་བདག་མ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་ཡིན་ན་བདག་བཞིན་ཚོར་བ་བདེ་བས་ཀྱང་ཐམས་ཅད་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་ ཐལ་བར་འགྱུར་བའམ།ཡང་ན་ཚོར་བ་བདེ་བ་བཞིན་དུ་བདག་གིས་ཀྱང་བདེ་བ་འབའ་ཞིག་ཀྱང་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་གཞན་དག་ལ་ཅི་རིགས་སུ་སྦྱར་རོ། །ད་ནི་སྐབས་ཀྱི་དོན་གྱིས་མཇུག་བསྡུ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་བདག་ཏུ་རུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །ད་ནི་མུ་སྟེགས་གྲངས་ཅན་པས་བདག་སེམས་པ་ཡོད་པའི་བདག་ཉིད་དུ་འདོད་པ་དང་། བྱེ་བྲག་གི་སེམས་པ་མེད་པ་བདག་ཉིད་དུ་འདོད་པ་དེ་དག་གཉིས་ཀ་ཡང་སེམས་ལས་མ་གཏོགས་པ་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར། བདག ཉིད་ཡིན་པར་མི་འཐད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའི་དོན་དུ་སེམས་འདི་ཉིད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།།ད་ནི་བདག་གྲུབ་ཏུ་ཟིན་ཀྱང་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས་ན་ལས་དང་འབྲས་བུ་ཇི་ལྟར་ཡང་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ལུས་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །བདག་མེད་ཀྱང་ དངོས་པོ་མི་རྟག་པ་ལ་ལས་དང་འབྲས་བུ་མི་འགལ་བར་ཕྱི་རོལ་དང་ནང་གི་དཔེ་གཉིས་ཀྱིས།གོ་རིམས་བཞིན་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ས་བོན་ལ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། བྱིས་པའི་ལུས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །ད་ནི་ལུས་ལ་སོགས་པ་མི་རྟག་པ་ཡིན་པར་བསྟན་ པའི་ཕྱིར།མངལ་ན་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དེ་ལྟར་མི་རྟག་པར་གྱུར་པའི་ཚུལ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དེ་ལྟར་ནི་མ་གྲུབ་ཀྱི་སོ་སོའི་རྒྱུད་ལས་སྐྱེ་ཞིང་འཇིག་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།།སེམས་ཅན་མེད་ཀྱང་སྙིང་རྗེ་བྱ་བ་མི་འགལ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།

这样宣说了识蕴不是我之后，现在为了说明十八界不是我，而说'假如我是眼'等。眼界只能执取色等，不能执取声等其他的，而我是能执取一切的缘故。若不如此，则我也如同眼界一样不能听闻声音，或者眼界也如同我一样能执取一切，这样就会有过失。如同眼界一样，由于特征不相同，这是能成立的道理，各自的特征会失坏，这是遮破的道理，应当以能破的量随理配合。
现在为了说明受、想以及相应的行蕴，也就是直接的心所法不是我，而说'同样不是乐'等。乐受只能感受快乐，不能感受痛苦等，所以乐受不是我。如果是我的话，乐受也应该能感受一切，或者我也如同乐受一样只能感受快乐，这样就会有过失。同样也可以随理配合到其他的苦受等。
现在为了以此处的义理作总结，而说'如是适合为我'等。现在为了说明数论外道认为我是有思维的自性，以及胜论派认为我是无思维的自性，这两者都承认是离心之外的缘故，所以不能成立为我，而说'此心即是'等。
现在为了说明即使我成立，由于是常住的缘故，无论如何业果都不合理，而说'身等'等。虽然无我，但对无常的事物来说业果并不相违，以外在和内在的两个比喻按顺序说明，而说'种子'等以及'婴儿身'等。
现在为了说明身等是无常的，而说'住胎'等。为了说明成为无常的方式，而说'譬如'等。这样为了说明并非成立，而是从各自相续中生灭，而说'如是众生'等。为了说明虽然无众生但修习慈悲并不相违，而说'假若众生'等。

།དགོས་པའི་དོན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཐ་སྙད་གདགས་པ་སླ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། སྐྱེས་བུ་ལྷ་ སྦྱིན་ཞེས་བྱ་བར་ཐ་སྙད་མ་བཏགས་པར་གཟུགས་དང་།ཚོར་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཐ་སྙད་གདགས་དཀའ་བའི་ཕྱིར་དང་། འཇིག་རྟེན་པ་དང་མཐུན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། འཇིག་རྟེན་ལ་ཡང་གང་ཟག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་གྲགས་ཀྱི་གཟུགས་ལ་སོགས་ པའི་ཆོས་ཙམ་དུ་མ་གྲགས་པའི་ཕྱིར་དང་།ལུང་དང་མཐུན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། ལུང་ལས་ཀྱང་སྐྱེས་བུ་གང་ཟག་འདི་ནི་ཁམས་དྲུག་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་གསུངས་ཀྱི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་མ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་དང་། སྐྱོན་དང་། ཡོན་ཏན་ཚད་གཟུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། སྐྱེས་བུ་གང་ཟག་ཅེས་བྱ་བར་བཏགས་ན་དེའི་སྐྱོན་ལ་སོགས་པ་ཚད་ཟིན་པར་འགྱུར་གྱི། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འདི་ནི་སྐྱོན་འདི་ཙམ་དང་ལྡན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་བརྗོད་ན་དེའི་ཚད་ཟིན་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར རོ།།ཇི་ལྟར་ཁྱེད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཁྱེད་ཀྱི་སེམས་ཅན་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་བརྟགས་ནས། དེ་སྙིང་རྗེ་སྐྱེ་བ་བཞིན་དུ་ཁོ་བོ་ཅག་གི་གཞུང་གིས་གོང་དུ་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་དགོས་པ་རྣམ་པ་བཞིའི་དབང་གིས་སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་བཏགས་ནས་སྙིང་རྗེ་བྱ་ བར་འགལ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ལྟར་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ཚུལ་གྱིས་བདག་ཅེས་བྱ་བ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བསྒོམས་པས་འཇིགས་པ་ཡང་མེད་ལ། དེ་ནི་བཅིངས་པ་ཡང་མེད་ཅིང་གྲོལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དག་པ་ལ་བརྩོན་པར་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། བདག་མ་གྲུབ་ཀྱང་བདག་ཏུ་གཟུང་བའི་གཞིའི་སེམས་དེ་བཅིངས་པ་ལས་གྲོལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དགེ་བ་ལ་བརྩོན་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའི་དོན་དུ། ཇི་ལྟར་ཆུ་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །འོན་ཏེ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་དེ་ཇི་ལྟར་བསྒོམ་པར་བྱ་ཞེ་ན། དེ བསྒོམ་པའི་རིམ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ལུས་ནི་རྐང་པ་བྱིན་པ་མིན། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཐོག་མར་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གཏན་ལ་ཕབ་ནས། དེའི་རྗེས་ལ་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་དོན་བསྒོམ་པ་ནི་བསྒོམ་པའི་རིམ་པ་ ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་མ་བྱས་ན་ཉེས་པ་ཅི་ཡོད་སྙམ་པ་ལ། དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་གཏན་ལ་མ་ཕེབས་པའི་ཕྱིར། དེ་བསྒོམ་པ་ལ་འཇུག་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ལ། ཞུགས་ཀྱང་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བར་ཡང་འགྱུར་ཞིང་། དེ་ནི་སྒྲིབ་པ་སྤོང་བའི་གཉེན་པོར་ཡང་མི་ འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ།འཕགས་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྒྱལ་པོ་ལས་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ནི་བསྒོམ་པ་མེད་མོད་ཀྱི། དེ་ནི་བདག་ཏུ་འདུ་ཤེས་འཇིག་མི་བྱེད། །དེ་ནི་ཉོན་མོངས་ཕྱིར་ཞིང་རབ་འཁྲུགས་ཏེ། །ལྷག་སྤྱོད་འདིར་ནི་ཏིང་འཛིན་བསྒོམ་པ་བཞིན། །ཞེས་གསུངས་ པ་ལྟ་བུའོ།།འོན་ཏེ་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་གཏན་ལ་ཕབ་ནས་བསྒོམས་ན་དེའི་ཚེ་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། ཐོག་མར་བསྒོམ་པ་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་ཞིང་། ཞུགས་ནས་ཐེ་ཚོམ་མི་ཟ་བར་ཡང་འགྱུར་ལ། སྒྲིབ་པ་སྤོང་བའི་གཉེན་པོར་འགྱུར་བའི་སྒོ་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་ པའི་རྒྱུར་འགྱུར་བའི་ཡང་ཕྱིར་ཏེ།ཇི་སྐད་དུ་མདོ་སྡེ་ཉིད་ལས། གལ་ཏེ་ཆོས་ལ་བདག་མེད་སོ་སོར་རྟོག་།སོ་སོར་དེ་བརྟགས་གལ་ཏེ་བསྒོམ་པ་ནི། །དེ་ནི་མྱ་ངན་འབྲས་ཐོབ་འབྲས་བུའི་རྒྱུ། །རྒྱུ་གཞན་གང་ཡིན་དེ་ནི་ཞིར་མི་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། ། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ཡིན་ན་དེའི་ཚེ་གང་ལ་ཇི་ལྟར་བརྟག་པར་བྱ་སྙམ་པ་ལ། རྒྱལ་བ་བྱམས་པས་དབུས་མཐའ་ལས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞི་སྤང་བ་དང་། བདེན་པ་བཞི་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བསྒོམ་ཞེས་གསུངས་པས། ལུས་དང་ཚོར་བ་དང་། སེམས་དང་ཆོས ལ་བརྟག་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ལ་དང་པོ་ལུས་ལ་བརྟག་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ལུས་ནི་དབང་པོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ལུས་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་རྐང་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་མ་ཡིན་ལ་གཞན་ན་ཡང་མེད་པར་བསྟན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྐང་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ནི་ཐ་དད་པས། དུས་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་ནས་ལོགས་ཤིག་ན་དམིགས་པའི་རིག་བྱར་གྱུར་པ་ལས་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ།

关于'为了需要'等词，是为了容易安立名言，因为若不安立'天授'这样的名言，而用色、受等来安立名言则较为困难；为了随顺世间，因为在世间中也流行'补特伽罗'等说法，而不流行仅仅是色等法的说法；为了随顺经典，因为经典中也说'此补特伽罗是六界'等，而未说'此色'等；为了确定过失与功德的数量，因为若安立为补特伽罗、人等，则能确定其过失等的数量，若说'此色等具有如此过失'则无法确定其数量。
'如同于你'是说，如同你们观察有情等而生起悲心一样，我们的论典如前所说，由于四种需要而安立'有情'之名，对其生起悲心并无相违之意。
如是以上述方式说明'我'不成立故，以空性修习亦无恐惧。彼既无束缚亦无解脱可求，不应为清净而精进，虽无我但为解脱执我之所依的心从束缚中解脱故应精进行善，为显示此义而说'如同芭蕉'等。
若问此空性瑜伽应如何修习？为显示其修习次第而说'身非足与胫'等。首先以分别慧如实抉择，之后修习所抉择的义理，这就是修习的次第。
若问不如此做有何过失？因为未能决定诸法的性相，故不能趣入修习，即使趣入也会生疑，且不能成为断除障碍的对治，如《圣三摩地王经》中说：'彼定虽无修，然不坏我想，彼复起烦恼，如此修等持。'
若问以分别慧抉择后修习时将如何？首先能趣入修习，趣入后不生疑惑，并能成为断除障碍的对治，从而成为涅槃之因，如经中所说：'若于法无我正观察，若于彼观已复修习，彼得涅槃果之因，余因皆不得寂灭。'
若问如此则应观察何法？如佛子弥勒在《辨中边论》中说为断除四颠倒、趣入四谛而修习四念住，故应观察身、受、心、法。其中首先就身的观察而言，'身非根'等说明身即所谓的足等，既非彼等自身亦不在他处。为何如此？因为足等彼等各异，非一时故，且离彼等别无所缘可得故。

།ད་ནི་ལུས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡན་ལག་རྣམས་ལ་ཆ་ཤས་ཀྱིས་གནས་སམ་བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་གནས་བརྟག་སྟེ། དེ་ལ་ཕྱོགས་དང་པོའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཆ་ཤས་དང་བཅས པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར།གལ་ཏེ་ལུས་འདི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །ཕྱོགས་གཉིས་པ་ལྟར་ཡིན་ན་ནི། ལུས་དེ་ཉིད་དུ་མང་པོ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལུས་ནི་ལག་སྩོགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ སོ།།ད་ནི་ལག་པ་ལ་སོགས་པའི་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་ན་ཡང་མེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ལུས་ནི་ལག་སོགས་ནང་ན་གནས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཆ་ཤས་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་གཅིག་གི་མཚན་ཉིད་དེའོ། །ཆ་ཅན་གྱི་ནང་དུ་ འཇུག་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ཡན་ལག་དུ་མའི་ནང་དུ་འཇུག་པ་སྟེ། ལུས་ནི་གཅིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཡན་ལག་དུ་མའི་ནང་དུ་འཇུག་པར་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འོན་ཏེ་དེ་ལྟར་ལུས་མེད་པར་ལུས་ཀྱི་བློ་ཇི་ལྟར་འབྱུང་སྙམ་ པ་ལ།དེ་བས་ལུས་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །ད་ནི་ཡན་ལག་རྣམས་ཀྱང་མ་གྲུབ་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་སོར་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །ད་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་མ་གྲུབ་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཕྱོགས་ཆ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།ཆ་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆ་ཤས་ཀྱིས་གཞིགས་ན་མེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ད་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་བསགས་པ་མ་གྲུབ་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྡུལ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དེ་ལྟར་ལུས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བསྒོམ་པའི་ ཐབས་བསྟན་ནས།ད་ནི་བསྒོམས་པའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་བརྟགས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་ཁོང་ཁྲོ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཞེས་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ད་ནི་ཚོར་བ་དྲན་པ་ཉེ་བར་ གཞག་པ་བསྒོམ་པའི་ཐབས་དབང་དུ་བྱས་ནས།སེམས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདིས་ནི་ཡུལ་མྱོང་བར་བྱེད་པ་མི་འཐད་པར་བསྟན་ཏོ། །བདག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་བྱེད་པ་ཉིད་མི་འཐད་པར་བསྟན་ཏོ། །གཞན་ གྱིས་ཀྱང་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་མྱོང་བར་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་མི་འཐད་པར་བསྟན་ཏོ།།དེ་ལྟར་ཚོར་བ་བདག་ཅེས་བྱ་བ་མྱོང་བའི་ངོ་བོ་ཡིན་ལ། དེ་ནི་མྱོང་བར་བྱེད་པ་དང་མྱོང་བར་བྱ་བ་དང་གཉིས་ལས། གཉི་ག་མི་འཐད་པར་བསྟན་ཏོ། །ད་ནི་དེ་ལྟར་བསྒོམ་པའི་ཕན་ ཡོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།ཚོར་བ་ནི་སྲེད་པ་སྐྱེད་པའི་རྟེན་བྱེད་པའི་ལས་ཅན་ཡིན་ལ། དེ་ལྟར་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚོར་བ་རང་བཞིན་མེད་པར་ཤེས་པས་ཕྲ་བའམ་བྲལ་བའམ། རྨོངས་པའི་སྲེད་པ་མི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ད་ནི་སེམས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བསྒོམ་པའི་ཐབས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཡིད་ནི་དབང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདིས་ནི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ལ་ཡིད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་གཟུང་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར། མི་གནས་པར་རང་བཞིན་མེད་པར་སྟོན་ཏོ། སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས ཀྱི་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ད་ནི་མ་སྐྱེས་པས་རང་བཞིན་མེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཤེས་བྱས་ནི་ཤེས་བྱ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཤེས་བྱ་དུས་མཉམ་པ་ལ་དམིགས་ཏེ། སྐྱེར་མི་རུང་སྙམ་པ་ལ། ཤེས་བྱའི་དུས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཤེས་བྱ་ དུས་མཉམ་པ་ཡོད་པའི་དུས་ན་ཤེས་པ་དེ་ཡོད་ན།ཤེས་བྱ་དུས་མཉམ་པ་དེ་ཤེས་པ་དེ་ལ་ཕན་ཅི་ཞིག་བྱ་སྟེ། ཤེས་པ་མ་སྐྱེས་པའི་དུས་ན་ནི་ཤེས་བྱ་ཉིད་ཀྱང་མེད་པའི་ཕྱིར། གང་གི་ཕན་བྱེད་གང་གི་ཚེ་ཤེས་བྱ་སྐྱེས་པའི་དུས་དེའི་ཚེ་ན་ནི། ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱང་སྐྱེ་བས་ཕན་ བྱ་མི་དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ།།འོན་ཏེ་གང་ལས་ཀྱང་མ་སྐྱེས་ཀྱང་རང་བཞིན་གྱིས་གནས་སོ་སྙམ་ན། རང་གི་གནས་པ་འགལ་མེད་དེ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དཔེར་ན་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་བཞིན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ད་ནི་ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བསྒོམ་པའི་དབང་ དུ་བྱས་ནས།རྐྱེན་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། རྐྱེན་སོ་སོ་བ་ལས་མི་སྐྱེ་སྟེ། ས་བོན་ལ་སོགས་རེ་རེ་ལས་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།

现在，所谓的身体是以部分存在于各肢体中，还是以整体存在，应当观察。关于第一种情况，为了说明会导致有部分的过失，而说'如果这个身体'等。如果是第二种情况，为了说明身体会成为多数的过失，而说'身体是手等'。
现在，为了说明在手等的内外也不存在，而说'身体住于手等内'等。'无分'是指一个身体的特征。'入于有分中'是指进入多个肢体中，由于身体是一，故不应进入多个肢体中的意思。
若想，如此无身体时，身体的认知如何生起，为此而说'是故无身'等。现在，为了说明肢体也不成立，而说'如是手指'等。现在，为了说明极微不成立，而说'方分'等。'无分'是指以部分分析则不存在的意思。
现在，为了说明极微聚集不成立，而说'诸微尘'等。如是说明修习身念住的方法后，现在为了说明修习的利益，而说'如是观察'等。意思是能断除贪欲、嗔恨等烦恼。
现在，关于修习受念住的方法，而说'心与'等。这说明经验对境是不合理的。'由我'是说明自性体验也不合理。'由他亦'等是说明能体验性不合理。
如是受即我，是体验的本性，它是能体验和所体验二者，说明二者都不合理。现在，为了说明如是修习的利益，而说'如是'等。受是生起渴爱的所依，其作用是如此，如是了知乐等诸受无自性，则不会生起微细或分离或愚痴的渴爱，此为其义。
现在，为了说明修习心念住的方法，而说'意于根'等。这说明由于在根等中意不可得，故无住处而无自性。'有情'即是'心的'之义。
现在，为了说明由未生故无自性，而说'所知'等。若问为何不应缘同时所知而生，为此而说'所知时'等。同时所知存在时若有彼识，则同时所知于彼识有何利益，因为识未生时所知亦无，何者能作利益？当所知生起时，识也生起，故不需要利益。
若想虽不从任何生，但以自性而住，则'自住相违无'。为何？因为无因，如同虚空之花，此为其义。
现在，关于修习法念住，而说'诸缘'等。不从各别缘生，因为不从种子等一一而生。

།འདུས་པ་ལས་ཀྱང་མི་སྐྱེ་སྟེ། གང་ལས་མི་སྐྱེ་བ་དེ་དག་ཉིད་འདུས་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་གཉིས་པོ་དེ་ལས་གཞན་པ་ལས་སྐྱེས་སམ་ཞེ་ན། གཞན་ནས་ འོངས་པ་མ་ཡིན་ལ།།དེ་ལྟར་མ་སྐྱེས་པ་ཡི་ཕྱིར། །གནས་པ་མེད་ལ་འགྲོ་བ་མེད། །ཅེས་སྨྲས་སོ། །འོ་ན་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཇི་སྟེ་བདེན་པར་རྟོགས་སྙམ་པ་ལ། དེ་ནི་འཁྲུལ་ནས་བརྟགས་པའི་ཕྱིར། སྒྱུ་མ་དང་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །ད་ནི་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་དོན་དམ་པར་ འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་དང་བྲལ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།སྒྱུ་མས་སྤྲུལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །ད་ནི་དངོས་པོ་རྣམས་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་གང་ཡང་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར། དངོས་པོ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པས། དངོས་པོ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དངོས་པོ་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་ ལ།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །འོ་ན་གཉི་ག་ཡིན་ནོ་སྙམ་པ་ལ། རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །ད་ནི་མཚན་གཞི་མ་གྲུབ་པས་དེའི་མཚན་ཉིད་མ་གྲུབ་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །ད་ནི་མཇུག་བསྡུ་བའི་ཕྱིར་དེ་བས་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།རྨི་ལམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། དོན་དམ་པར་མེད་ཀྱང་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྙིང་པོ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བརྟགས་ནས་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ད་ནི་དེ་ལྟར་བརྟགས་པའི་ཕན་ཡོན་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་བརྒྱད་ལ་ཞེན་པ་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །ཡན་ལག་གི་དོན་ནི་གོ་སླའོ། །ད་ནི་དངོས་པོར་ཞེན་པའི་དབང་གིས་སྡུག་བསྔལ་ལ་བདེ་བར་གནས་པར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་དག་ལ་གཉེན་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རང་ཉིད་གྲོལ་བར་བྱ་བའི་ཐབས་ལ་འབད་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པ་ནི། བདག ཉིད་བདེ་བར་འདོད་རྣམས་ནི།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །ཡན་ལག་གི་དོན་ནི་གོ་སླའོ། །བསྟན་བཅོས་ཀྱི་མིང་གི་དོན་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །ཤེས་རབ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ལེའུ་བརྒྱད་པའི་བཤད་པ་རྫོགས་སོ།། །།ད་ནི་ལས་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྔོ་བ་དང་། རང་གི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་དྲིན་དུ་གཟོ་བའི་སྒོ་ནས་ཕྱག་འཚལ་བའི་ཕྱིར་ལེའུ་དགུ་པ་གསུངས་ཏེ། བདག་གིས་བྱང་ཆུབ་སྤྱོད་པ་ལ། །ཞེས་བྱ་བ་ནས། སྟོན་པ་བཞིན་དུ་མཆོད་བྱེད་ཤོག་།ཅེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ལས་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དགེ་བའི་རྩ བ་བསྔོ་བ་བསྟན་ཏོ།།བསྟན་པ་རྙེད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ཚིག་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་པ་ཡུན་རིང་དུ་གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྔོ་བ་བསྟན་ཏོ། །གང་གི་དྲིན་གྱིས་དགེ་བློ་འབྱུང་། །ཞེས་བྱ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་གིས་དྲིན་གཟོ་བའི་སྒོ་ནས་རང་གི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་ཕྱག་འཚལ་བ་བསྟན་ཏོ། །བསྟན་ བཅོས་ཀྱི་མིང་གི་དོན་ནི་ལེའུ་དང་པོར་བཤད་པ་བཞིན་ནོ།།ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་ལེའུ་དགུ་པའི་བཤད་པ་རྫོགས་སོ།། །།དེ་དག་གི་ཡན་ལག་གི་དོན་ཤིན་ཏུ་གོ་སླ་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་མ་ཕྱེའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་བཤད་པའི་དཀའ་འགྲེལ་རྫོགས་སོ།

也不从聚合而生，因为正是从那些不生之物聚合的缘故。那么，是否从这两者之外而生呢？既非从他处而来，由于如是未生的缘故，无住亦无去。如是说道。那么，世间人为何认为是真实呢？对此，由于是迷乱所执著，故说'如幻'等。
现在为了显示诸法胜义中离去来，故说'幻化所现'等。现在由于诸法有无皆不生的缘故，是无实之相，故为显示不成为实有，而说'若成实有'等。那么，若想两者皆是，则说'自性'等。现在为显示所相不成故能相不成，而说'如是'等。
现在为总结而说'是故'等。'如梦'等是指虽胜义中无而显现的缘故。'无实质'是指观察后不成立的缘故。现在为显示如是观察的利益能离世间八法的执著，故说'如是'等。支分义易解。
现在为对执实而颠倒住于苦为乐者说空性对治，为显示应精进于自解脱方便，故说'欲求自乐诸'等。支分义易解。论典名义如前。此为'智慧品'，第八品释毕。
现在为令善业具果，故说第九品，为回向善根及以感恩礼敬自己的善知识。从'我于菩提行'至'如师敬供养'，显示为令善业具果而回向善根。以'得教法'二句显示为令教法久住而回向。以'由谁恩生善心'一偈显示以感恩方式礼敬自己的善知识。
论典名义如第一品所说。此为'回向品'，第九品释毕。由于这些支分义极易理解，故未详细分析。《入菩萨行论释难解》圆满。

